Truyền thông chính sách thời AI: Cá nhân hóa, tự động hóa và minh bạch

AI – Động lực cốt lõi kiến tạo tương lai ngành Ngân hàng

Phát biểu khai mạc tọa đàm, bà Nguyễn Thị Thanh Bình, Phó Tổng biên tập Thời báo Ngân hàng cho biết, tại Việt Nam, ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết khẳng định đây là yếu tố quyết định sự phát triển của quốc gia là điều kiện tiên quyết, thời cơ tốt nhất để nước ta vươn mạnh mẽ trong kỷ nguyên số. Thực hiện chủ trương này, Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành nhiều quyết định, chiến lược, kế hoạch, chương trình hành động về chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, xã hội số, trong đó có nội dung về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI.

Bám sát định hướng của Đảng, Chính phủ, Ngành Ngân hàng là một trong những lĩnh vực đi đầu trong chuyển đổi số. Từ rất sớm, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Quyết định số 810/QĐ-NHNN ngày 11/5/2021 phê duyệt Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; Quyết định số 2617/QĐ-NHNN ngày 31/12/2022 Phê duyệt Kế hoạch hoạt động chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2023; và mới đây là Quyết định số 1346/QĐ-NHNN ngày 05/3/2025 ban hành kế hoạch của ngành Ngân hàng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 03/NQ-CP ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, đồng thời liên tục cập nhật các chương trình hành động để đáp ứng yêu cầu mới; khuyến khích các đơn vị trong ngành Ngân hàng, các tổ chức tín dụng ứng dụng công nghệ tiên tiến như AI, Big Data, Blockchain… vào quản trị, vận hành, cung cấp sản phẩm dịch vụ và truyền thông chính sách. Nhờ đó, hạ tầng thanh toán số phát triển mạnh mẽ; dịch vụ ngân hàng số phổ cập rộng rãi; các giải pháp số hóa quy trình nghiệp vụ và chăm sóc khách hàng được triển khai đồng bộ.

"Thực tiễn cho thấy, AI đang đi vào cuộc sống mạnh mẽ, thay đổi sâu sắc cách chúng ta làm việc, giao tiếp và ra quyết định. Trong lĩnh vực ngân hàng, AI không chỉ hỗ trợ truyền thông chính sách hiệu quả, chính xác hơn mà còn giúp tự động hóa quy trình, tối ưu chi phí, nâng cao trải nghiệm khách hàng - từ cá nhân hóa thông điệp, phân tích dữ liệu lớn để nắm bắt nhu cầu, đến phát hiện và xử lý thông tin sai lệch trên môi trường số", bà Nguyễn Thị Thanh Bình chia sẻ.

Tham luận tại tọa đàm, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đánh giá, AI không còn là công cụ, mà đã trở thành một động lực cốt lõi định hình lại mọi ngành nghề. Với ngành Ngân hàng, sự bùng nổ của AI đang mở ra cơ hội đột phá trong nhiều mảng hoạt động, trong đó có truyền thông chính sách và phát triển dịch vụ, sản phẩm. Việc ứng dụng AI không chỉ giúp tăng hiệu suất công việc, giảm chi phí, tiết kiệm thời gian, mà còn góp phần tăng cường an toàn hệ thống tài chính.

Theo TS. Nguyễn Quốc Hùng, những văn bản chỉ đạo trên chính là nền tảng vững chắc, vừa là định hướng mang tính chiến lược, mở đường cho sự phát triển đột phá, vừa là "hành lang pháp lý" để các tổ chức tín dụng ứng dụng AI một cách an toàn, có kiểm soát và để ngành Ngân hàng không chỉ "ứng dụng" công nghệ một cách thụ động, mà phải "kiến tạo" nên một tương lai mới, nơi công nghệ và tài chính hòa quyện, phục vụ hiệu quả cho sự phát triển của đất nước.

"Các ngân hàng đã và đang ứng dụng AI trong nhiều hoạt động, qua đó góp phần hạn chế rủi ro cho khách hàng. Bên cạnh đó, các đơn vị truyền thông tại các ngân hàng cũng sử dụng AI để rà soát, sàng lọc thông tin trên các nền tảng báo chí, mạng xã hội để đưa ra những chiến lược truyền thông phù hợp", TS. Nguyễn Quốc Hùng chia sẻ.

ThS. Nguyễn Văn Hào, Giảng viên Viện Báo chí - Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, AI đóng vai trò như một trợ thủ đắc lực, giúp các ngân hàng giải quyết những bài toán truyền thông khó khăn. Đầu tiên, AI giúp phân tích Big Data để hiểu rõ hành vi và xu hướng của khách hàng, từ đó chọn lọc thông điệp phù hợp. Thứ hai, AI cho phép cá nhân hóa thông tin, đảm bảo mỗi khách hàng nhận được nội dung đúng đối tượng, đúng nhu cầu và đúng thời điểm. Cuối cùng, AI giúp tự động hóa việc sản xuất nội dung, từ viết tin, tạo video đến sản xuất podcast, giúp tiết kiệm thời gian và nguồn lực. Ngoài ra, các chatbot và trợ lý ảo còn hỗ trợ khách hàng 24/7, trong khi AI giám sát mạng xã hội để phát hiện rủi ro truyền thông và đưa ra cảnh báo kịp thời.

AI không chỉ giúp ngân hàng phản ứng nhanh với các sự kiện thị trường mà còn tăng cường sự tương tác với công chúng. Hơn nữa, AI giúp tăng độ tin cậy của thông tin thông qua việc xác thực dữ liệu, giảm thiểu rủi ro về tin giả. Nhờ đó, khách hàng có thể yên tâm hơn khi tiếp nhận các thông tin chính thống từ ngân hàng.

Cần chiến lược toàn diện

Dẫu AI đang mang lại nhiều lợi ích, tuy nhiên, TS. Nguyễn Quốc Hùng cũng cho rằng, cùng với những cơ hội là những thách thức về an ninh mạng, bảo mật dữ liệu, nguy cơ tin giả (Deepfake) và các rủi ro về đạo đức AI là những rào cản hữu hình. Bên cạnh đó, đầu tư dữ liệu chuẩn hóa và bảo mật, bởi dữ liệu chất lượng là điều kiện tiên quyết để AI phát huy giá trị. Một sai sót trong hệ thống AI có thể gây ra khủng hoảng niềm tin, đe dọa sự ổn định của cả một tổ chức và thậm chí là toàn hệ thống.

Do đó, để AI thực sự trở thành động lực phát triển bền vững cho ngành Ngân hàng, cần một chiến lược toàn diện, kết hợp hài hòa giữa công nghệ, con người và thể chế. Việc xây dựng khung đạo đức và quản trị AI không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà còn là nền tảng để đảm bảo AI phục vụ đúng mục tiêu nhân văn, minh bạch và an toàn.

Trên cơ sở đó, TS. Nguyễn Quốc Hùng đề xuất cần ưu tiên xây dựng và tuân thủ các nguyên tắc đạo đức phát triển và ứng dụng AI, đảm bảo tính công bằng, minh bạch và phục vụ con người. Bên cạnh đó, cân nhắc thành lập Hội đồng Đạo đức AI nội bộ để giám sát các dự án trọng yếu; Chủ động tăng cường hợp tác giữa các ngân hàng, công ty Fintech, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý để chia sẻ kinh nghiệm, dữ liệu (trong phạm vi cho phép) và cùng phát triển các giải pháp AI an toàn, hiệu quả.

Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cũng lưu ý cần ưu tiên nguồn lực đầu tư vào hệ thống công nghệ thông tin hiện đại, có khả năng mở rộng và bảo mật cao để làm nền tảng vững chắc cho việc triển khai các ứng dụng AI phức tạp, đảm bảo dữ liệu luôn được bảo vệ an toàn. Đồng thời, xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù để thu hút và giữ chân đội ngũ chuyên gia về AI, khoa học dữ liệu và an ninh mạng. Song song đó, tiếp tục triển khai các chương trình đào tạo để nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho toàn thể cán bộ, nhân viên.

Tham gia thảo luận, PGS, TS. Phạm Mạnh Hùng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học Ngân hàng (Học viện Ngân hàng) cho rằng, bài toán cấp bách hiện nay không nằm ở việc đầu tư thêm bao nhiêu hệ thống AI, mà ở việc tái đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Chính vì thế, đào tạo và tái đào tạo không chỉ là việc quan trọng, mà là then chốt. Các ngân hàng Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế, đồng thời thiết kế lộ trình riêng phù hợp với thực tiễn trong nước để xây dựng đội ngũ nhân sự có năng lực số toàn diện.

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, tuy nhiên, việc tự động hóa sản xuất nội dung bằng AI cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là về bản sắc báo chí. Khi nội dung (tin tức, hình ảnh, video, podcast) được tạo ra tự động, chúng có nguy cơ trở nên thiếu sáng tạo, dễ trùng lặp và thiếu “hơi thở” của con người. Hơn nữa, sự phụ thuộc quá mức vào AI có thể dẫn đến việc mất kiểm soát và trách nhiệm với nội dung, hoặc gặp phải các lỗi phân tích, làm giảm uy tín của tổ chức.

Để giải quyết những hạn chế này, ThS. Nguyễn Văn Hào cho rằng, các ngân hàng cần có một chiến lược ứng dụng AI hiệu quả. Thay vì để AI thay thế con người, chúng ta nên sử dụng nó như một công cụ hỗ trợ đắc lực để tăng hiệu suất. Việc đào tạo nhân sự với những kỹ năng công nghệ mới và xây dựng một “tòa soạn thông minh” tích hợp VR, AR, đa phương tiện cũng là những bước đi cần thiết.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, ngành Ngân hàng cần xây dựng một hệ sinh thái truyền thông số toàn diện, kết hợp hài hòa giữa AI và báo chí đa phương tiện. Để làm được điều này, việc đào tạo nguồn nhân lực là yếu tố tiên quyết. Chúng ta cần những nhà báo, nhà truyền thông ngân hàng có khả năng sử dụng thành thạo các công cụ AI.

"Sự hợp tác chặt chẽ giữa ngân hàng, cơ quan báo chí và các công ty công nghệ cũng vô cùng quan trọng. Việc này sẽ tạo ra một môi trường mở để phát triển các nền tảng dữ liệu lớn (Big Data) một cách an toàn, đảm bảo quyền riêng tư của khách hàng", ThS. Nguyễn Văn Hào chia sẻ.

T.H