Ngành Ngân hàng Việt Nam đồng hành cùng chặng đường 80 năm phát triển đất nước

Dấu ấn cùng chặng đường lịch sử

Trải qua 80 năm, ngành Ngân hàng đồng hành cùng đất nước trên chặng đường đổi mới và phát triển. Dấu mốc quan trọng là vào ngày 6/5/1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 15/SL thành lập Ngân hàng Quốc gia Việt Nam, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong lĩnh vực tiền tệ tín dụng. Hệ thống ngân hàng được giao nhiệm vụ vừa phục vụ sản xuất, vừa bảo đảm hậu cần tài chính cho kháng chiến, đồng thời đặt nền móng cho các ngân hàng chuyên doanh.

Kể từ khi thành lập, ngân hàng trở thành “huyết mạch” của nền kinh tế kháng chiến, vừa bảo đảm tài chính – tiền tệ cho Nhà nước, vừa trực tiếp góp phần vào thắng lợi của dân tộc. Ngành Ngân hàng vừa tham gia xây dựng kinh tế - xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, vừa chi viện hiệu quả cho cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam. Con đường tiền tệ hình thành, bí mật vận chuyển, đổi ngoại tệ và tiếp nhận các nguồn viện trợ của bạn bè quốc tế đã trở thành một huyền thoại.

Từ những ngày cán bộ ngân hàng gùi bạc vượt núi, bám dân, in tiền trong hang đá Tuyên Quang, đến những ngày tỏa tới các điểm đổi tiền sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 và đợt đổi tiền đầu năm 1959, ngành Ngân hàng đã khẳng định bản lĩnh trong việc xây dựng và bảo vệ giá trị đồng tiền độc lập…

Sau ngày thống nhất đất nước năm 1975, hệ thống ngân hàng miền Nam được tiếp quản và sáp nhập, hoạt động thống nhất dưới tên Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN). Từ năm 1986, cùng với công cuộc đổi mới đất nước, ngành Ngân hàng từng bước tái cấu trúc theo mô hình 2 cấp: Ngân hàng Trung ương thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tiền tệ ngân hàng; và ngân hàng thương mại thực hiện chức năng kinh doanh cung ứng tín dụng, dịch vụ thanh toán, hiện đại hóa hạ tầng, mở rộng mạng lưới, hội nhập ngày càng sâu vào hệ thống tài chính toàn cầu.

Từ nền móng được xây dựng trong những năm đầu thành lập, ngành Ngân hàng đã vươn mình trở thành một hệ thống hiện đại, hội nhập, giữ vai trò “huyết mạch” của nền kinh tế và là động lực quan trọng cho tăng trưởng bền vững, ổn định vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội. Tất cả đã được hun đúc từ khí thế mùa Thu lịch sử năm 1945 và được bền bỉ phát huy qua từng giai đoạn phát triển của đất nước.

Đến nay tròn 80 năm phát triển đất nước. Những thành tựu, dấu ấn đã đạt được của ngành Ngân hàng là thành quả của lớp lớp các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, công chức ngành Ngân hàng. Đó là niềm tự hào, là nền tảng vững chắc cho niềm tin và động lực để mỗi cán bộ, công chức ngành Ngân hàng tiếp tục phát huy truyền thống, chung tay xây dựng ngành Ngân hàng ngày càng phát triển mạnh mẽ, tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của hệ thống ngân hàng đối với nền kinh tế.

Vai trò “đòn bẩy” cho tăng trưởng

Tinh thần đổi mới và hội nhập được ngành Ngân hàng, các tổ chức tín dụng minh chứng bằng chính những sản phẩm, dịch vụ ngân hàng hiện đại. Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tại Nghị quyết số 154/NQ-CP ngày 31/5/2025 của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước với mục tiêu tăng trưởng năm 2025 đạt 8% trở lên, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, hiệu quả, phối hợp đồng bộ, hài hòa, chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác, cụ thể:

Điều hành nghiệp vụ thị trường mở linh hoạt, phù hợp với diễn biến thị trường, góp phần ổn định thị trường tiền tệ và thực hiện mục tiêu chính sách tiền tệ. Theo đó, NHNN thực hiện chào mua có kỳ hạn giấy tờ có giá hàng ngày qua nghiệp vụ thị trường mở với khối lượng phù hợp, kỳ hạn kéo dài lên đến 91 ngày, đáp ứng nhu cầu thanh khoản của các TCTD. Lãi suất liên ngân hàng bình quân đến ngày 25/8/2025 ở mức: Lãi suất qua đêm ở mức 4,89%/năm, 1 tuần ở mức 5,46%/năm, 2 tuần ở mức 5,68%/năm; 1 tháng ở mức 5,14%/năm.

Tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành trong tháng 8/2025 nhằm tạo điều kiện cho tổ chức tín dụng (TCTD) tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp để góp phần hỗ trợ nền kinh tế. Đồng thời, NHNN thường xuyên chỉ đạo TCTD tiếp tục tiết giảm chi phí hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và các giải pháp khác để phấn đấu giảm lãi suất cho vay. Mặt bằng lãi suất cho vay tiếp tục có xu hướng giảm; các TCTD đã công bố thông tin lãi suất cho vay trên trang website của ngân hàng nhằm cung cấp thêm thông tin cho khách hàng tham khảo khi tiếp cận vốn vay. Đến ngày 10/8/2025, lãi suất cho vay bình quân đối với các giao dịch phát sinh mới của các NHTM ở mức 6,4%/năm, giảm 0,5%/năm so với cuối năm 2024. Như vậy, người dân, doanh nghiệp đang tiếp cận vốn vay với lãi suất thấp hơn trước đây để thực hiện các hoạt động kinh tế, trong đó có các động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế như tiêu dùng, đầu tư và xuất khẩu.

Điều hành tỷ giá linh hoạt, phối hợp các công cụ chính sách tiền tệ và can thiệp ngoại tệ khi cần thiết để ổn định thị trường ngoại tệ, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Nhờ đó, thị trường ngoại tệ hoạt động thông suốt, các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của nền kinh tế được đáp ứng đầy đủ, kịp thời; tỷ giá VND/USD diễn biến linh hoạt, phù hợp với điều kiện thị trường. Đến ngày 18/8/2025, tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường liên ngân hàng quanh mức 26.286 VND/USD (tăng 3,18% so với cuối năm 2024).

Quản lý thị trường vàng: Từ giữa tháng 7/2025 đến nay, giá vàng thế giới biến động với biên độ lớn, trong khoảng từ 3.290-3.431 USD/oz. Biến động của giá vàng trong tháng qua chịu tác động từ căng thẳng giữa Tổng thống Donald Trump và Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) về chính sách lãi suất đang làm lung lay niềm tin của nhà đầu tư vào đồng USD khiến giá vàng tăng vọt. Ngoài ra, căng thẳng thương mại leo thang do loạt thuế mới của Mỹ đã thúc đẩy nhu cầu trú ẩn an toàn vào vàng, theo đó đợt tăng thuế mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump với mức thuế dao động từ 10% đến 50%, áp lên hàng hóa của hàng chục quốc gia - đã chính thức có hiệu lực trong ngày 7/8/2025. Giá vàng tăng cao là diễn biến chung của cả thị trường quốc tế lẫn trong nước, chênh lệch giữa trung bình giá mua, bán vàng trong nước và giá thế giới từ giữa tháng 6/2025 đến nay dao động trong khoảng 14%-16%.

Cùng với các giải pháp về quản lý thị trường vàng, NHNN đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 232/2025/NĐ-CP ngày 26/8/2025 sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 3/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.

Điều hành tăng trưởng tín dụng: Trong điều kiện lạm phát được kiểm soát phù hợp với mục tiêu Quốc hội, Chính phủ đề ra và thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về điều hành tăng trưởng tín dụng phù hợp, kịp thời, hiệu quả, đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế, ngày 31/7/2025, NHNN đã thông báo điều chỉnh tăng thêm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2025 đối với các TCTD theo nguyên tắc cụ thể, đảm bảo công khai, minh bạch. Việc bổ sung hạn mức này là sự chủ động của NHNN mà các TCTD không cần phải đề nghị.

Bên cạnh đó, NHNN chỉ đạo các TCTD tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng kinh tế theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; tiếp tục thực hiện các giải pháp tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng trên cơ sở rà soát, đơn giản hóa thủ tục, hồ sơ vay vốn, tài sản bảo đảm,... đi đôi với việc tuân thủ các quy định của pháp luật.

Kết quả đến ngày 20/8/2025, huy động vốn tăng 7,86% (huy động VND tăng 7,80%, ngoại tệ tăng 8,60%), tín dụng đối với nền kinh tế tăng 10,90% (VND tăng 10,82%, ngoại tệ tăng 12,84%) so với cuối năm 2024.

Về triển khai thực hiện các chương trình tín dụng: Chương trình tín dụng cho vay nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ theo Nghị quyết 33/NQ-CP: Đến nay có 26/34 UBND tỉnh/thành phố gửi văn bản hoặc công bố trên cổng thông tin điện tử về danh mục dự án tham gia Chương trình với tổng số khoảng 103 dự án toàn quốc. Đến ngày 30/6/2025, các ngân hàng đã cam kết cho vay gần 8.300 tỷ đồng, doanh số giải ngân của Chương trình đạt 4.310,5 tỷ đồng (tăng 1.465,9 tỷ đồng so với cuối năm 2024.

Về cho vay người trẻ dưới 35 tuổi mua nhà ở xã hội: Đến ngày 30/6/2025, doanh số giải ngân cho vay người trẻ dưới 35 tuổi mua nhà ở xã hội đạt 20,4 tỷ đồng.

Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực nông, lâm, thuỷ sản: Đến cuối tháng 6/2025, 17 NHTM tham gia Chương trình đã cho vay với doanh số giải ngân lũy kế đạt gần 106.000 tỷ đồng cho gần 28.333 lượt khách hàng vay vốn, hoàn thành mục tiêu triển khai Chương trình (quy mô 100.000 tỷ đồng).

Chương trình tín dụng hỗ trợ liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm lúa gạo chất lượng cao và phát thải thấp vùng đồng bằng sông Cửu Long: Ngoài Agribank là ngân hàng chủ lực thực hiện Chương trình và luôn sẵn sàng nguồn vốn không giới hạn quy mô, còn có 7 NHTM đăng ký tham gia Chương trình trong giai đoạn thí điểm (đến hết năm 2025) với quy mô vốn là 16.728,5 tỷ đồng. Đến cuối tháng 6/2025, các NHTM tham gia Chương trình đã cho vay với doanh số giải ngân lũy kế đạt khoảng 5.200 tỷ đồng.

Về triển khai các hoạt động của ngành Ngân hàng hướng tới tăng trưởng xanh: Kế hoạch hành động của ngành ngân hàng thực hiện Nghị quyết 09/NQ-CP ngày 2/2/2023 của Chính phủ về ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW ngày 16/6/2022 về phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới, đến ngày 30/6/2025, dư nợ tín dụng xanh đạt trên 736 nghìn tỷ đồng, tăng 8,35% so với cuối năm 2024, chiếm tỷ trọng 4,3% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, tập trung chủ yếu vào các ngành năng lượng tái tạo, năng lượng sạch (chiếm hơn 39%) và nông nghiệp xanh (trên 26%). Dư nợ tín dụng đã được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt 4,72 triệu tỷ đồng tăng 31% so với cuối năm 2024. Trong đó, dư nợ tín dụng được quản lý rủi ro về môi trường đạt trên 1,2 triệu tỷ đồng.

Đẩy mạnh chuyển đổi số

Nhờ sự định hướng và điều hành của NHNN, cùng với nỗ lực tự đổi mới của các tổ chức tín dụng, hệ thống ngân hàng đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật, từng bước tiệm cận với chuẩn mực quốc tế về ngân hàng số và tài chính số. Hầu hết dịch vụ ngân hàng cơ bản hiện nay đã được cung cấp trên kênh số, với nhiều ngân hàng đạt trên 95% giao dịch qua kênh điện tử.

Đặc biệt, hệ thống định danh và xác thực sinh trắc học đã xử lý hơn 113 triệu hồ sơ cá nhân và 711 nghìn hồ sơ tổ chức, với tỉ lệ thành công trên 98%, nâng cao an toàn và trải nghiệm người dùng. Đây là bước tiến quan trọng trong việc xây dựng hệ sinh thái số thông minh, đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên công nghệ 4.0.

Song hành với đó, chủ trương thành lập Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam đã mở ra một không gian tập trung cho các hoạt động tài chính - ngân hàng mang tính chiến lược, tạo nền tảng cho việc triển khai các giải pháp công nghệ tài chính (Fintech), ngân hàng số và tích hợp các dịch vụ tài chính đa dạng.

Ngành Ngân hàng cũng tiên phong trong thử nghiệm các cơ chế tín dụng có kiểm soát, một mô hình nhằm cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đảm bảo an toàn hệ thống tài chính.

Các mô hình sandbox trong lĩnh vực ngân hàng số, thanh toán điện tử và cho vay trực tuyến đang được triển khai, cho phép thử nghiệm các sản phẩm, dịch vụ tài chính mới trong môi trường kiểm soát chặt chẽ về pháp lý và kỹ thuật. Cách tiếp cận này giúp ngành Ngân hàng vừa đón đầu xu hướng công nghệ, vừa bảo vệ quyền lợi khách hàng và duy trì ổn định tài chính vĩ mô.

Ngành Ngân hàng vươn mình bước vào kỷ nguyên mới

Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, từ “điểm tựa” 80 năm vẻ vang của đất nước, ngành Ngân hàng tiếp tục viết tiếp câu chuyện đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân - về một mạch sống bền bỉ, kiên cường, dẫn dòng chảy thịnh vượng tới tương lai.

Ngành Ngân hàng bước vào giai đoạn mới với tầm nhìn chiến lược rõ ràng, tiếp tục đổi mới mô hình hoạt động, củng cố vị thế trụ cột của nền kinh tế, đồng hành sát cánh cùng Chính phủ, doanh nghiệp và người dân.

Đến năm 2030, mục tiêu giao dịch số chiếm trên 95% tổng giao dịch, thanh toán không dùng tiền mặt phổ cập trên toàn quốc; tín dụng xanh đạt tối thiểu 15% tổng dư nợ, đóng góp mạnh mẽ vào cam kết phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050. Đồng thời, ngành Ngân hàng sẽ mở rộng cánh cửa hội nhập, tham gia sâu rộng các diễn đàn tài chính - ngân hàng toàn cầu, nâng cao thứ hạng Việt Nam trên các bảng xếp hạng quốc tế về môi trường kinh doanh và an toàn hệ thống tài chính.

ThS.Trần Trọng Triết