Tiếp thị tiêu dùng bền vững: Câu chuyện của những chủ thể không thể tách rời
Tiêu dùng xanh, tiêu dùng bền vững đang là xu thế tất yếu và cần có sự chung tay của cả Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Hành vi tiêu dùng đã thay đổi
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang trên đà phục hồi và tăng trưởng, thị trường tiêu dùng tiếp tục chứng tỏ vai trò là động lực quan trọng của phát triển.
Sáu tháng đầu năm 2025, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đã tăng trên 9% so với cùng kỳ, trong khi GDP đạt mức tăng trưởng ấn tượng 7,52%.
Sức mua trong xã hội được duy trì tích cực, các lĩnh vực dịch vụ du lịch, lưu trú, ăn uống phục hồi mạnh mẽ, còn thương mại điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục bứt phá.
Những con số này cho thấy tiềm năng lớn của thị trường Việt Nam, đồng thời phản ánh sự thay đổi nhanh chóng trong hành vi của người tiêu dùng (NTD), đặc biệt ở nhóm thế hệ trẻ, gắn liền với nhu cầu về sản phẩm xanh, minh bạch và bền vững.
Tại Diễn đàn Tiếp thị và Tiêu dùng Việt Nam” do Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh (BCSI) phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng BCSI đặc biệt nhấn mạnh lối sống xanh, sạch, an toàn ngày càng phổ biến, tạo động lực mới cho xu hướng tiêu dùng,
Dẫn số liệu khảo sát, trong đó 94% người Việt Nam cảm thấy đang chịu ảnh hưởng tiêu cực từ biến đổi khí hậu trong cuộc sống hàng ngày; 59% NTD muốn tăng sử dụng sản phẩm xanh, 54% NTD Việt sẵn sàng trả tiền thêm tới 10%c ho sản phẩm bền vững, ông Nguyễn Viết Thịnh – Tổng Giám đốc CGS Việt Nam lý giải vì sao chuỗi cung ứng bền vững đang lên ngôi.
Theo Tổng Giám đốc CGS Việt Nam, nói đến chuỗi cung ứng bền vững chính là tích hợp các yếu tố môi trường, xã hội và tài chính trong toàn bộ quá trình cung ứng từ nguồn cung đến sản phẩm đến tay NTD.
Ba trụ cột: Nhà nước - Doanh nghiệp - Người tiêu dùng
PGS. TS. Nguyễn Quốc Thịnh, chuyên gia xây dựng thương hiệu - Trường Đại học Thương mại cho rằng cần phải có cách tiếp cận toàn diện và bền vững hơn đối với các hoạt động tiếp thị, tiêu dùng và quản lý tài sản trí tuệ.
Theo chuyên gia thương hiệu, định nghĩa thực sự của "tiêu dùng" trong bối cảnh hiện nay, phân biệt giữa "tiêu dùng thật" của người dân và "tiêu dùng của DN".
Ông chỉ ra rằng, tiêu dùng của DN không chỉ đơn thuần là việc mua sắm nguyên vật liệu hay sử dụng phần mềm, mà còn phải đảm bảo tính hợp pháp, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và không vi phạm bản quyền.
“Nếu không, đó không phải là một loại "tiêu dùng tốt" và sẽ không thể tạo ra giá trị bền vững cho xã hội. Điều này đặt ra một yêu cầu cao hơn cho các DN, buộc họ phải xem xét lại toàn bộ chuỗi giá trị của mình, từ khâu sản xuất đến tiêu thụ, để đảm bảo sự minh bạch và trách nhiệm…”, ông Thịnh phân tích.
Nhắc lại cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, rồi “Đưa hàng Việt về nông thôn”, PGS. TS. Nguyễn Quốc Thịnh thẳng thắng: “Hóa ra những hàng không tiêu thụ được ở thành phố thì “đẩy” về nông thôn? Nhưng lại không có chương trình “Đưa nông sản ra thành phố”. Các chương trình này "chỉ nghĩ đến chuyện người Việt tiêu dùng", mà chưa thực sự quan tâm đến việc tạo ra giá trị bền vững và niềm tin lâu dài từ phía DN…”
Lý giải vì sao sau gần 30 năm Chương trình hàng Việt Nam chất lượng cao (HVNCLC) vẫn có sức sống, bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội DN HVNCLC nhấn mạnh 2 từ khóa: “Chất lượng cao” và “NTD”.
Theo bà, rất nhiều thương hiệu lớn nhưng suy cho cùng yếu tố chất lượng vẫn là yếu tố bền vững nhất, giữ chân NTD.
Chia sẻ về các hoạt động “thực chiến” hiện nay của Hội DN HVNCLC, bà Vũ Kim Hạnh đặc biệt nhấn mạnh chương trình “Công trình xanh - Tiêu dùng xanh” mà Hội đang triển khai với 3 hành động chính: Thúc đẩy sản xuất tái chế - tuần hoàn; Nâng cao nhận thức NTD; Đẩy mạnh tiêu dùng và thương mại hóa sản phẩm tái chế - tuần hoàn.
Nhấn mạnh 3 trụ cột trong chuỗi cung ứng bền vững: Nhà nước - DN - NTD, Tổng Giám đốc CGS Việt Nam Nguyễn Viết Thịnh khuyến nghị: Nhà nước cần: Đơn giản hóa thủ tục và hướng dẫn rõ tiêu chí thẩm định, ưu đãi thêm cho sản phẩm xanh và các DN; Tổ chức các chiến dịch nâng cao nhận thức; Hoàn thiện quy chuẩn, tiêu chuẩn môi trường và khuyến khích dán nhãn sinh thái; Ưu đãi tài chính (vay ưu đãi, giảm thuế, hỗ trợ dự án sạch)
Đối với DN, cần: Truyền thông, nâng cao nhận thức; Đầu tư chuyển đổi số chuỗi cung ứng (blockchain, IoT); Tích hợp ESG vào chiến lược; Đẩy mạnh các chương trình marketing “xanh” thực chất; Tận dụng vốn xanh, ưu đãi.
Đặc biệt đối với NTD, nhân tố quyết định định hướng phát triển của DN, cần: Nâng nhận thức về lợi ích dài hạn; Cần được khuyến khích tìm hiểu và ưu tiên sản phẩm chứng nhận xanh; Minh bạch chi phí sản phẩm xanh (tái chế, xã hội); Tham gia chương trình ưu đãi và tái sử dụng của DN và Nhà nước.
“Bấy lâu nay chúng ta cứ nghĩ tiếp thị tiêu dùng là câu chuyện của DN, nhưng đã đến lúc Nhà nước phải chung tay với DN. Tiêu dùng bền vững liên quan đến nhiều chủ thể nhưng 3 chủ thể chính không thể tách rời, đó là: Chính sách của Chính phủ; Hành vi của DN; và sự đón nhận của NTD…”, Viện trưởng IPSS, TS. Trần Thị Hồng Minh nhấn mạnh.