Khai phóng tiềm năng công nghệ tại VPSF 2025: Doanh nghiệp tư nhân tìm sức bật từ đổi mới sáng tạo

Công nghệ trở thành tâm điểm của đối thoại chính sách

Trong bức tranh tổng thể của VPSF 2025, 4 phiên đối thoại cấp Bộ diễn ra trong ngày 15/9 đã tập trung vào các chủ đề thể chế, mũi nhọn chiến lược, nội lực doanh nghiệp và công nghệ đổi mới sáng tạo. Dù mỗi phiên đều mang lại những thông tin giá trị, song phiên thảo luận về khoa học công nghệ được xem là tâm điểm, bởi trực tiếp chạm tới năng lực cạnh tranh trong giai đoạn kinh tế số đang bùng nổ.

Tại phiên chuyên đề “Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo - Sức bật để vươn mình", bà Trương Lý Hoàng Phi, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP. Hồ Chí Minh, CEO IBP/InnoEx và cũng là Trưởng phiên đối thoại, nhấn mạnh mục tiêu của cuộc thảo luận là biến khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo thành bệ phóng để khu vực tư nhân vươn mình, kết nối chuẩn quốc tế, huy động vốn xã hội và giảm thiểu rào cản thủ tục. Điều này không chỉ phản ánh mong mỏi từ phía doanh nghiệp, mà còn thể hiện quyết tâm chính trị trong việc cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

Bối cảnh toàn cầu càng làm cho nội dung của phiên thảo luận thêm cấp bách. Năm 2025, kinh tế thế giới được dự báo chỉ tăng trưởng khoảng 3%, phản ánh sự phục hồi mong manh trong khi lạm phát kéo dài và bất ổn địa chính trị gia tăng. Đông Nam Á, với dân số trẻ, tỷ lệ am hiểu công nghệ cao và hạ tầng Internet phát triển, lại nổi lên như “thánh địa” của đổi mới, nơi kinh tế số dự kiến đạt 186 tỷ USD vào năm 2025. Thái Lan đã đặt mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GDP vào năm 2030, trong khi các quốc gia khác trong khu vực cũng triển khai hàng loạt chính sách để thúc đẩy chuyển đổi số. Việt Nam, với dân số hơn 100 triệu người, trong đó 70% ở độ tuổi lao động và có tới 1,5 triệu nhân lực công nghệ thông tin, tăng trưởng 10-12% mỗi năm, rõ ràng sở hữu lợi thế lớn. Nhưng nếu không có bước đi đột phá, quốc gia hoàn toàn có thể bị tụt lại ngay trên chính sân nhà.

Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) 2024 cũng đưa ra một bức tranh đầy thách thức. Việt Nam đứng thứ 44/133 nền kinh tế, duy trì trong nhóm 50 quốc gia dẫn đầu. Đặc biệt, nước ta đạt thứ hạng 36 về đầu ra đổi mới sáng tạo, cao hơn nhiều so với thứ hạng 53 về đầu vào. Sự chênh lệch này cho thấy, Việt Nam có khả năng tạo ra kết quả vượt trội từ nguồn lực hạn chế, phản ánh sức sáng tạo nội tại mạnh mẽ của doanh nghiệp và người dân. Tuy nhiên, điều này cũng chỉ ra rằng, các rào cản hệ thống về thể chế, nhân lực và hạ tầng đang kìm hãm tiềm năng. Nếu những rào cản này không được tháo gỡ, Việt Nam sẽ khó có thể tiến nhanh hơn trong cuộc đua đổi mới sáng tạo vốn ngày càng khốc liệt.

Doanh nghiệp tư nhân và khát vọng bứt phá bằng công nghệ

Trong phần thảo luận, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lớn đã chia sẻ góc nhìn thực tế. Ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng Giám đốc FPT, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho rằng, khu vực tư nhân đang đứng trước "cơ hội vàng" để bứt phá về công nghệ. Ông đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ và Nhà nước khi chỉ trong vòng hai tuần sau khi Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành, hệ thống văn bản triển khai đã cơ bản hoàn thiện. Bên cạnh đó, Bộ Chính trị cũng chủ động ban hành Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Việc những văn bản, quy định được ban hành nhanh chóng là đại diện cho tinh thần “quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt” của Chính phủ, với sự phân công cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương.

Bên cạnh vấn đề chính sách, bài toán vốn cũng được các doanh nghiệp thảo luận sôi nổi. Các ý kiến cho rằng, việc thiếu hụt nguồn vốn từ lâu được coi như rào cản hàng đầu khiến doanh nghiệp Việt Nam chưa thể bứt phá trong nghiên cứu khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Để tháo gỡ khó khăn này, ông Nguyễn Xuân Hoàng, Phó Chủ tịch HĐQT MISA tin rằng việc ứng dụng chuyển đổi số và công nghệ fintech có thể là lời giải cho bài toán vốn cho nhiều doanh nghiệp. Dẫn chứng từ MISA, ông Nguyễn Xuân Hoàng cho biết, nền tảng kế toán số của doanh nghiệp đã giúp khách hàng vay thành công 30.000 tỷ đồng trong vòng 3 năm mà không cần tài sản bảo đảm.

Ông Nguyễn Bá Diệp, đồng sáng lập MoMo, cảnh báo rằng trong 55 triệu người trong độ tuổi lao động ở Việt Nam, chỉ khoảng 30% nhận lương qua ngân hàng. Phần lớn còn lại là lao động tự do, không có hồ sơ thu nhập minh bạch, nên khó tiếp cận tín dụng truyền thống.

Để có thể sử dụng Fintech như một đòn bẩy cho các mục tiêu tăng tiếp cận tín dụng, ông Nguyễn Bá Diệp đề xuất, Nhà nước thành lập 1 đơn vị đầu mối để hỗ trợ Fintech về chính sách, pháp lý và kết nối liên ngành; đồng thời sớm xây dựng hành lang pháp lý cho Open Data, Open API và sandbox đổi mới sáng tạo. Những động thái này không chỉ thúc đẩy tài chính toàn diện, mà còn tạo cơ sở để Fintech trở thành động lực của nền kinh tế số.

TS. Lê Trường Sơn, Hiệu trưởng Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh cho rằng, những rào cản về thể chế, hạ tầng và nhân lực là 3 nút thắt lớn cần tháo gỡ. "Nếu các rào cản này được giải quyết triệt để, tiềm năng đổi mới sáng tạo của Việt Nam sẽ được khai phóng mạnh mẽ, góp phần cải thiện năng suất lao động và nâng cao vị thế quốc gia", TS. Lê Trường Sơn nhấn mạnh.

Minh Ngọc