An ninh, an toàn trong thanh toán số: Tìm lời giải từ công nghệ quốc tế

Thách thức an ninh, an toàn bảo mật thanh toán trong kỷ nguyên số hóa.

Ngày 15/9/2025, tại thành phố Melbourne (bang Victoria, Úc), đoàn công tác của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) đã có buổi làm việc với đại diện Chính quyền bang Victoria và Cơ quan Thương mại và Đầu tư Chính phủ Úc (Austrade) theo lời mời của đại diện bang Victoria và Austrade. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh ngân hàng số tại Việt Nam phát triển nhanh chóng, song cũng kéo theo những thách thức về bảo mật và an ninh thanh toán.

Chia sẻ thông tin tại buổi làm việc, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước đã chỉ ra một số thách thức mà hệ thống thanh toán ngân hàng Việt Nam đang phải đối mặt trên tiến trình số hoá mạnh mẽ hiện nay.

Trước hết là vấn đề liên quan đến định danh xác thực khách hàng bằng phương thức điện tử (eKYC). Theo ông Phạm Anh Tuấn, Việt Nam là một trong số ít những nước sớm áp dụng quy định xác thực qua căn cước công dân gắn chip (VNeID), đồng nghĩa người dân không có CCCD gắn chip không thể giao dịch trực tuyến. Tuy nhiên, thời gian gần đây, tội phạm công nghệ ngày càng tinh vi, luôn tìm các lỗ hổng vượt qua lớp bảo mật của eKYC.

Bên cạnh đó, quản trị trị dữ liệu và bảo mật thông tin cũng là một thách thức, tiềm ẩn rủi ro, cả từ phía doanh nghiệp, từ các mô hình ngân hàng số mới cho đến các dịch vụ thanh toán điện tử đang ngày càng phát triển trong nhiều lĩnh vực, ông Phạm Anh Tuấn chia sẻ.

Liên quan đến quản trị rủi ro gian lận, hiện nay, nhiều tổ chức cung ứng dịch vụ tập trung mạnh vào việc mở rộng thị trường, gia tăng khách hàng, nhưng chưa có sự đầu tư thỏa đáng cho công tác quản lý rủi ro nội bộ và phòng chống gian lận trong toàn hệ thống.

Một vấn đề nữa là liên quan đến khung pháp lý. Theo ông Phạm Anh Tuấn, hiện Việt Nam đang áp dụng tiêu chuẩn quốc tế về bảo mật và xác thực giao dịch, chưa có bộ quy chuẩn riêng. Vì vậy, cần sớm xây dựng chuẩn mực an toàn, bảo mật phù hợp với điều kiện trong nước nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu quốc tế.

Những thách thức tiềm ẩn đằng sau sự phát triển mạnh mẽ của lĩnh vực ngân hàng số tại Việt Nam và nền tảng công nghệ vững vàng của Úc, đặc biệt là tại bang Victoria, đang mở ra cơ hội hợp tác và phát triển mạnh mẽ giữa hai bên.

Trước những thách thức mà lĩnh vực thanh toán số mà Việt Nam đang phải đối mặt, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nhấn mạnh môi trường pháp lý, hệ sinh thái Fintech và các sáng kiến chính sách của Úc sẽ mở ra những cơ hội hợp tác thực chất, nhất là trong các lĩnh vực then chốt như thanh toán số, an ninh mạng.

Cơ hội từ hệ sinh thái công nghệ Victoria và hợp tác quốc tế

Chia sẻ tại buổi làm việc, bà Laura Burke, Giám đốc cấp cao khu vực Đông Nam Á và Trung Quốc của Global Victoria, nhấn mạnh, Victoria hiện được xem là trung tâm công nghệ của Úc.

Theo bà Laura Burke, Victoria là nơi tập trung nhiều công ty công nghệ hàng đầu niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Úc (ASX) hơn bất kỳ bang nào khác. Dịch vụ tài chính cũng là ngành lớn nhất tại bang Victoria, đóng góp khoảng 11% GDP toàn bang.

"Chúng tôi có hơn 270.000 chuyên gia công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) làm việc trong khoảng 20.000 doanh nghiệp công nghệ, đóng góp hơn 38 tỷ USD cho nền kinh tế mỗi năm", bà Laura Burke cho biết thêm.

Ông Chris Hunter, Trưởng Bộ phận Thị trường Đông Nam Á tại Invest Victoria cho biết thêm, bang Victoria là nơi đặt trụ sở của hơn 300 công ty Fintech và khoảng 400 công ty RegTech, góp phần đưa Úc trở thành quốc gia có số lượng công ty RegTech cao nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Về mảng thanh toán, Úc là một trong những quốc gia thanh toán không dùng tiền mặt tiên phong và đi đầu trên thế giới. Victoria chiếm 1/3 tổng số giao dịch mua hàng trực tuyến ở Úc. Hai trong số những kỳ lân FinTech lớn nhất, Afterpay và Airwallex, đều có trụ sở tại Melbourne.

Bang Victoria cũng đã thành lập trung tâm FinTech Melbourne Docklands vào năm 2017 nhằm tạo điều kiện hợp tác giữa các công ty khởi nghiệp, các tổ chức tài chính lớn, các ngân hàng và các nhà đầu tư, thúc đẩy các đổi mới trong lĩnh vực ngân hàng kỹ thuật số, cho vay kỹ thuật số và nền tảng thanh toán.

Sự giao thoa giữa tiềm lực công nghệ của Victoria và nhu cầu đổi mới của Việt Nam tạo ra cơ hội để các ngân hàng Việt Nam tiếp cận chuẩn mực quốc tế, đồng thời tìm kiếm giải pháp cho những thách thức về an ninh, pháp lý và quản trị dữ liệu trong tiến trình số hoá.

Ông Iain Russell, Giám đốc Chiến lược toàn cầu tại Cyberoo.AI cho biết, với giải pháp AI Scam Baiting Agent, các "đặc vụ" AI tạo sinh được tạo ra và phát triển để tương tác với những kẻ lừa đảo, nhằm thu thập thông tin tình báo về các chiến thuật và kỹ thuật tấn công mới, qua đó bảo vệ người tiêu dùng một cách chủ động. Đối với khách hàng cá nhân, Scams.Report - chatbot được hỗ trợ bởi AI tạo sinh - giúp xác thực và phát hiện các hoạt động đáng ngờ theo thời gian thực...

Các giải pháp của Cyberoo.AI đều được xây dựng trên nền tảng công nghệ tiên tiến, như thị giác tính toán (giúp phân loại hình ảnh, nhận diện ký tự quang học, và nhận diện khuôn mặt giả); phân tích ngữ nghĩa (trích xuất văn bản nâng cao và nhận dạng thực thể có tên trong bối cảnh mối đe dọa); nhận dạng dấu vân tay giọng nói (để phát hiện các cuộc tấn công lừa đảo bằng giọng nói); ra quyết định thông minh (tự động xếp hạng rủi ro, ưu tiên và tạo thông tin tình báo có thể hành động để phản ứng nhanh chóng).

Trong khi đó, ông Jen Liang, Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành IDmeta nhấn mạnh đến việc thiếu các giải pháp xác thực tiên tiến tại doanh nghiệp có thể gây ra các rủi ro về gian lận và đánh cắp danh tính, hay rủi ro tuân thủ các quy định của ngân hàng trung ương...

Để giải quyết những thách thức chính này, IDmeta cung cấp một loạt các giải pháp công nghệ toàn diện với các quy trình tùy chỉnh và các giải pháp đầu - cuối sáng tạo vượt xa eKYC. Từ đó, giúp doanh nghiệp ngăn chặn danh tính gian lận bằng cách sử dụng sinh trắc học tiên tiến và xác minh tài liệu, đảm bảo tuân thủ với quy trình sàng lọc AML (chống rửa tiền) và KYC tích hợp...

Chia sẻ kinh nghiệm triển khai giải pháp công nghệ tại các thị trường quốc tế, ông Bambang Christianto, Giám đốc Kỹ thuật phần mềm tại Ingenuous trích dẫn ví dụ cụ thể từ Maybank - một trong những ngân hàng hàng đầu Indonesia - như một minh chứng hiệu quả cho việc triển khai đồng bộ giải pháp ngăn chặn gian lận và kiểm soát rủi ro để bảo vệ người dùng và đảm bảo tuân thủ.
Cyberoo.AI. Để ngăn chặn gian lận, năm 2023, ngân hàng này đã ứng dụng hệ thống Intuition giám sát các giao dịch thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng và ngân hàng số M2U, đồng thời phòng chống cả gian lận từ phía các đối tác thanh toán (merchant).

Đối với dữ liệu, giải pháp ProductCloud tích hợp dữ liệu từ các hệ thống nội bộ như kho lưu trữ sản phẩm và ngân hàng cốt lõi, cũng như từ các nguồn bên ngoài, bao gồm các kênh kỹ thuật số toàn cầu, mạng lưới của bên thứ ba, các cơ quan quản lý và nền tảng của đối tác cũng là giải pháp đáng tin cậy.

Trong khi đó, ông Pedram Ghovonlou, Giám đốc Công nghệ tại SALT Group đưa ra giải pháp tập trung vào xác thực danh tính và giao dịch: “Giải pháp giải quyết hai câu hỏi cốt lõi: Ai đang thực hiện giao dịch và khách hàng đang giao dịch trực tuyến gì”.

Theo đó, SALT ứng dụng sinh trắc học khuôn mặt để xác định khách hàng và chữ ký số để xác nhận giao dịch, đặc biệt với giao dịch giá trị cao. “Một trong những công nghệ cốt lõi của chúng tôi là khả năng xác minh danh tính khách hàng bằng NFC, đặc biệt phù hợp cho ngân hàng", ông Pedram Ghovonlou.

P.V