Sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân: Tăng mức giảm trừ; Bảo đảm công bằng giữa các nhóm thu nhập và minh bạch trong thực thi

Điều chỉnh giảm trừ gia cảnh, biểu thuế và mở rộng phạm vi thu nhập chịu thuế

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết Dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) gồm 4 chương, 29 điều, quy định về người nộp thuế, thu nhập chịu thuế, thu nhập được miễn thuế, giảm thuế và căn cứ tính thuế thu nhập cá nhân.

Dự thảo Luật sửa đổi quy định về giảm trừ gia cảnh, giảm trừ đối với các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo. Theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 17/10/2025, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế được điều chỉnh từ 11 triệu đồng/tháng lên 15,5 triệu đồng/tháng; mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc tăng từ 4,4 triệu đồng/tháng lên 6,2 triệu đồng/tháng. Mức giảm trừ mới sẽ áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

Dự thảo Luật điều chỉnh Biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng cho cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công, giảm từ 7 bậc còn 5 bậc và nới rộng khoảng cách giữa các bậc thuế.

Đối với giao dịch vàng miếng, dự thảo quy định cá nhân không được phép kinh doanh vàng miếng; việc mua bán vàng miếng của cá nhân được xác định là thu nhập khác (không phải thu nhập từ kinh doanh). Dự thảo đề xuất thu thuế 0,1% đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng để tăng tính minh bạch, hạn chế đầu cơ, giao Chính phủ quy định cụ thể ngưỡng giá trị chịu thuế, thời điểm áp dụng và điều chỉnh thuế suất phù hợp với lộ trình quản lý thị trường vàng.

Dự thảo cũng mở rộng cơ sở thuế, bổ sung các khoản thu nhập từ đại lý, môi giới, hợp tác kinh doanh, thương mại điện tử và nền tảng số vào thu nhập chịu thuế, đảm bảo công bằng giữa các đối tượng nộp thuế. Về mức doanh thu không phải chịu thuế, dự thảo quy định ngưỡng 200 triệu đồng/năm, đồng bộ với Luật Thuế giá trị gia tăng vừa được Quốc hội thông qua.

Để thực hiện chủ trương bỏ hình thức thuế khoán từ ngày 1/1/2026, dự thảo bổ sung phương thức tính thuế trên thu nhập đối với cá nhân cư trú có doanh thu từ 3 đến 50 tỷ đồng/năm áp dụng thuế suất 17%; trên 50 tỷ đồng/năm áp dụng thuế suất 20%. Ngoài ra, mức thuế suất đối với một số hoạt động cung cấp dịch vụ số, trò chơi điện tử, phim, nhạc, quảng cáo trực tuyến được điều chỉnh tăng từ 2% lên 5%.

Bảo đảm công bằng giữa các nhóm thu nhập và minh bạch trong thực thi

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Dự thảo Luật quy định mức doanh thu cá nhân kinh doanh không phải chịu thuế là 200 triệu đồng/năm, tương tự Luật Thuế giá trị gia tăng. Tuy nhiên, mức này được đánh giá là quá thấp so với thực tế, chưa bảo đảm công bằng với người làm công ăn lương được giảm trừ gia cảnh. Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo tính toán điều chỉnh, đồng thời quy định cụ thể trong Luật để đảm bảo minh bạch và đúng thẩm quyền của Quốc hội.

Ủy ban nhận định việc chuyển từ cơ chế thu khoán sang kê khai theo hóa đơn sẽ làm tăng nghĩa vụ thuế với nhiều hộ, cá nhân kinh doanh dân sinh, trong khi các nhóm khác được giảm thuế. Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung đánh giá tác động cụ thể đến ngân sách và gánh nặng thuế của người nộp thuế, đồng thời cân nhắc điều chỉnh thuế suất phù hợp để không ảnh hưởng lớn đến đại đa số cá nhân kinh doanh.

Về thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng, nhiều ý kiến đề nghị cân nhắc việc áp thuế để tránh bất cập cho người dân có hoạt động mua bán không nhằm đầu cơ. Việc đánh thuế vào khoản tiết kiệm từ vàng của người dân có thể chưa mang ý nghĩa xã hội, do đó đề nghị Chính phủ làm rõ thời điểm áp dụng quy định này.

Đối với Biểu thuế lũy tiến từng phần, Ủy ban cho rằng cần xem xét lại tính hợp lý giữa các ngưỡng thu nhập và mức thuế suất để bảo đảm công bằng giữa các nhóm người nộp thuế.

Về giảm trừ gia cảnh, Ủy ban đề nghị tiếp tục quy định cụ thể trong Luật, không giao Chính phủ quy định, nhằm bảo đảm rõ ràng và ổn định chính sách. Đồng thời, giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét điều chỉnh khi cần thiết, phù hợp với thực tiễn.

Về thu nhập chịu thuế, Ủy ban nhấn mạnh đây là nội dung quan trọng, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân. Cơ quan soạn thảo cần quy định cụ thể các khoản thu nhập chịu thuế, bỏ quy định “thu nhập khác do Chính phủ quy định” để đảm bảo rõ ràng, minh bạch và tạo sự đồng thuận trong xã hội.

M.Đ