Quốc hội thông qua nhiều dự án Luật quan trọng

Thông qua Luật Giáo dục Đại học (sửa đổi): Thúc đẩy tự chủ đại học

Với 411/440 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Giáo dục Đại học (sửa đổi). Luật sửa đổi được kỳ vọng tạo đột phá cho hệ thống giáo dục đại học, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Một trong những nội dung trọng tâm là mở rộng quyền tự chủ đại học. Chính phủ đã tiếp thu ý kiến để thể chế hóa quan điểm tự chủ nhưng không "tự lo", đảm bảo Nhà nước và cơ sở giáo dục đại học cùng chia sẻ trách nhiệm phát triển hệ thống. Quy định mới hướng tới xây dựng mô hình tự chủ toàn diện, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm định chất lượng.

Về đại học vùng, dự thảo luật được chỉnh sửa theo hướng tăng hiệu quả quản trị, làm rõ chức năng điều phối chiến lược và rà soát giảm khâu trung gian theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW. Với trường đại học thành viên, Chính phủ hoàn thiện quy định về địa vị pháp lý, đảm bảo sự thống nhất giữa mô hình tổ chức của Đại học Quốc gia, đại học vùng và hệ thống giáo dục đại học nói chung, theo tinh thần tinh gọn bộ máy và tăng hiệu quả vận hành.

Luật sửa đổi đưa ra các chính sách đầu tư dài hạn, trong đó Nhà nước giữ vai trò chủ đạo hỗ trợ cơ sở giáo dục đại học công lập đào tạo các ngành mũi nhọn đạt chuẩn khu vực và quốc tế, đồng thời hỗ trợ có chọn lọc các trường đại học tư thục phát triển bền vững. Chính phủ cũng nghiên cứu mô hình trung tâm đào tạo quốc tế theo hướng giống trung tâm tài chính quốc tế, song cần tiếp tục đánh giá kỹ để đảm bảo khả thi.

Chính phủ đã tiếp thu ý kiến bổ sung quy định về chuyển đổi số, bao gồm hạ tầng công nghệ, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, chuẩn năng lực số cho giảng viên và người học. Luật cho phép các trường đại học hợp tác với doanh nghiệp và viện nghiên cứu để triển khai các giải pháp công nghệ, đồng thời yêu cầu cơ sở giáo dục đại học thực hiện chuyển đổi số trong toàn bộ hoạt động quản trị và đào tạo.

Chính phủ đã hoàn thiện dự thảo nghị định quy định chi tiết thi hành luật, đảm bảo tuân thủ quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Hồ sơ, trình tự xây dựng chính sách được chuẩn hóa nhằm bảo đảm tính minh bạch và khả thi khi áp dụng.

Thông qua Luật Quy hoạch (sửa đổi): Tăng phân cấp, giảm tầng nấc và bảo đảm linh hoạt trong thực thi

Với 428/445 đại biểu tán thành, tổng số đại biểu, Quốc hội đã thông qua Luật Quy hoạch (sửa đổi). Luật sửa đổi tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, giảm thủ tục, tăng phân cấp và điều chỉnh các quy định bảo đảm phù hợp với thực tiễn.

Báo cáo giải trình, tiếp thu trước khi Quốc hội bấm nút, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành nghiên cứu giảm số lượng quy hoạch; chuyển mạnh sang phương thức quản lý bằng chiến lược, đề án, quy chuẩn và điều kiện đầu tư - kinh doanh; đồng thời hạn chế đưa vào quy hoạch các nội dung quá chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt trong triển khai thực tiễn.

Theo Bộ trưởng, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng giữ nguyên thẩm quyền của Quốc hội khi lập mới quy hoạch không gian biển quốc gia và quy hoạch sử dụng đất quốc gia. Đối với việc điều chỉnh 2 loại quy hoạch này trong giai đoạn 2021-2030, Chính phủ kiến nghị phân cấp cho Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhằm đáp ứng yêu cầu tiến độ theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Đối với quy hoạch ngành, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành nghiên cứu, quy định rõ hơn về thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm phù hợp với vai trò của từng loại quy hoạch và mối quan hệ trong tổng thể hệ thống quy hoạch quốc gia.

Liên quan đến đề xuất thí điểm lập một quy hoạch tổng thể chung cho Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, Bộ trưởng nêu rõ Chính phủ đã tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra. Nội dung này sẽ được trình trong Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù dành cho 2 thành phố. Đồng thời, Chính phủ cũng giao các bộ, ngành tiếp tục nghiên cứu phương án tích hợp 2 loại quy hoạch, tiến tới xem xét áp dụng cho các thành phố trực thuộc Trung ương khác nhằm bảo đảm tính đồng bộ và thống nhất của hệ thống pháp luật.

Đối với các quy định về hiệu lực thi hành và chuyển tiếp, Chính phủ đã chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát, hoàn thiện cơ sở pháp lý để đáp ứng yêu cầu điều chỉnh quy hoạch thời kỳ 2021-2030 theo đúng chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền.

Thông qua Luật Phòng bệnh: Miễn phí khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc mỗi năm 1 lần

Với 440/443 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã chính thức biểu quyết thông qua Luật Phòng bệnh. Luật Phòng bệnh gồm 6 Chương 46 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Trước khi tiến hành biểu quyết, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Báo cáo tóm tắt các nội dung lớn tiếp thu, giải trình về dự án Luật Phòng bệnh.

Về vấn đề khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, nhằm đảm bảo vấn đề nguồn kinh phí và tính khả thi để triển khai thực hiện chính sách này, Chính phủ đã hoàn thiện các quy định về đa dạng hóa nguồn kinh phí bao gồm nguồn ngân sách nhà nước, xã hội hóa và đặc biệt là từ Quỹ bảo hiểm y tế.

Đồng thời tại Điều 44 của dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm y tế quy định người dân được Quỹ bảo hiểm y tế chi trả chi phí khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí theo lộ trình và khả năng cân đối của Quỹ bảo hiểm y tế. Theo đó, Luật quy định người dân được khám sức khoẻ định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên.

Về nội dung liên quan tới các quy định về các chính sách về chuyên môn, dự thảo Luật đã tiếp thu, chỉnh lý các chương, điều quy định về phòng chống bệnh không lây nhiễm, phòng chống rối loạn tâm thần và vấn đề dinh dưỡng trong phòng bệnh, đảm bảo quản lý nguy cơ sàng lọc, phát hiện sớm bệnh và các biện pháp dự phòng điều trị kịp thời phù hợp, trong đó có quy định liên quan ưu tiên đến các đối tượng ưu thế và các vùng khó khăn.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, dự thảo luật cũng đã hoàn thiện các quy định liên quan tới phòng, chống bệnh lây nhiễm, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các đại biểu và đảm bảo với tình hình mới, trong quá trình khắc phục những vướng mắc, khó khăn, chúng ta đã triển khai thực hiện phòng, chống dịch COVID-19 vừa qua cũng đã được thể hiện ở trong dự án Luật.

Về Quỹ phòng bệnh, tiếp thu ý kiến của UBTVQH và các đại biểu, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng tách mục đích và nhiệm vụ của Quỹ thành hai khoản riêng biệt để đảm bảo sự rõ ràng. Đồng thời, dự án Luật đã bổ sung nhiệm vụ chi của Quỹ cho hoạt động khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí để thống nhất với quy định tại Điều 27, qua đó bảo đảm thêm nguồn lực để triển khai thực hiện chính sách quan trọng này.

Về các vấn đề liên quan tới kỹ thuật văn bản và tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nêu rõ, dự án Luật đã được rà soát, chỉnh lý các quy định liên quan tới quản lý nhà nước, các quy định của trách nhiệm các cơ quan báo chí và đã chỉnh sửa các thuật ngữ, các hành vi bị nghiêm cấm và hoàn thiện các nội dung tại các Điều 5 và Điều 10 và đã thể hiện trong dự án Luật.

Thông qua Luật Dân số: Nâng tầm chính sách dân số Quốc gia trong thời kỳ mới

Với 448/450 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Dân số trong phiên làm việc ngày 10/12. Việc ban hành Luật Dân số được kì vọng sẽ góp phần nâng hiệu lực của Pháp lệnh Dân số năm 2003 lên một tầm cao mới, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho chính sách dân số quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Trước khi Quốc hội bấm nút, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã trình bày tóm tắt một số nội dung chính đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu, chỉnh lý. Theo đó, về phạm vi điều chỉnh, dự thảo đã rà soát, bổ sung phần giải thích từ ngữ và tập trung quy định vào các nội dung: duy trì mức sinh thay thế; giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số và dân số già; nâng cao chất lượng dân số; truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; các điều kiện bảo đảm thực hiện công tác dân số.

Thông qua Luật An ninh mạng: Tăng cường bảo vệ không gian mạng và nhóm yếu thế

Với 434/443 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật An ninh mạng. Luật gồm 8 Chương, 45 Điều và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây là bước hoàn thiện quan trọng nhằm tăng cường bảo vệ an ninh mạng, ứng phó hiệu quả với tội phạm mạng và củng cố năng lực quản lý nhà nước trong bối cảnh số hóa mạnh mẽ.

Trước khi biểu quyết, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật. Một điểm mới quan trọng của luật là bổ sung quy định về hợp tác quốc tế trong phòng, chống tội phạm mạng, phù hợp bối cảnh an ninh mạng đã trở thành thách thức toàn cầu. Cơ quan soạn thảo đã rà soát và luật hóa nhiều nội dung của Công ước Hà Nội, bổ sung các biện pháp bảo vệ an ninh mạng và cơ chế phối hợp quốc tế.

Luật cũng lần đầu bổ sung quy định bảo vệ nhóm yếu thế trên không gian mạng, bao gồm trẻ em, người cao tuổi và người gặp khó khăn về nhận thức. Đây là bước hoàn thiện quan trọng nhằm bảo đảm môi trường mạng an toàn, nhân văn và phù hợp xu hướng quản lý hiện đại.

Dự thảo luật đã quy định cụ thể trách nhiệm của từng chủ thể trong bảo đảm an ninh mạng; phân công rõ ràng, tránh chồng chéo và bỏ sót địa bàn. Các quy định về trách nhiệm quản lý nhà nước được bổ sung tại 11 điều của dự thảo nhằm bảo đảm sự minh bạch, thống nhất và hiệu lực thực thi.

Thông qua Luật Báo chí (sửa đổi): Quy định mới về cơ quan báo chí chủ lực

Với 437/440 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Báo chí (sửa đổi). Luật gồm 4 Chương 51 Điều và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Trước đó, trình bày về Báo cáo tóm tắt việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi) sau khi rà soát, tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện đã bảo đảm đúng mục tiêu sửa đổi Luật; bám sát chủ trương đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật; bảo đảm các quy định rõ ràng, ngắn gọn, dễ hiểu, dễ thực hiện, bám sát thực tiễn, bảo đảm tính khả thi; quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tổ chức, cá nhân; đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho tổ chức và hoạt động báo chí.

So với Luật hiện hành, dự thảo Luật có 5 điểm mới cơ bản, bao gồm: Xác định rõ các loại hình báo chí trong bối cảnh mới; bổ sung các chính sách phát triển báo chí và bảo đảm nguồn lực thực hiện, từ cơ chế tài chính đến đầu tư hạ tầng và ưu đãi thuế theo hướng khả thi hơn; làm rõ điều kiện hoạt động báo chí, cơ chế cấp phép và tổ chức bộ máy; xác định cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, văn phòng đại diện, phóng viên thường trú quy định cụ thể về thẻ nhà báo, trách nhiệm pháp lý đối với nội dung thông tin; quyền yêu cầu cải chính, gỡ bỏ thông tin vi phạm trên các nền tản; hoàn thiện quy định về quản lý hoạt động báo chí trên không gian mạng và ứng dụng công nghệ mới, bao gồm việc điều chỉnh hành vi ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Ngoài ra, cũng trong sáng ngày 10/12, Quốc hội cũng thông qua các bộ Luật khác gồm: Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân (sửa đổi) với tỷ lệ 94,29%; Luật phòng, chống ma túy (sửa đổi) với tỷ lệ 93,02%; Luật Tiết kiệm, chống lãng phí với tỉ lệ 91.54%; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ với tỷ lệ 89,01%.

Cùng với đó, Quốc hội cũng thông qua một số Nghị quyết như: Nghị quyết về Tiếp tục nâng cao hiệu lực hiệu quả việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường; Nghị quyết về chủ trương đầu tư Chương trình Mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035; Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Minh Nhật