Hơn 12.000 cơ sở nhà đất dôi dư chưa được xử lý triệt để
Sau gần 1 năm vận hành mô hình chính quyền 2 cấp, cả nước hiện có hơn 12.000 cơ sở nhà đất dôi dư chưa được xử lý triệt để, trong đó thuộc thẩm quyền các địa phương quản lý là 11.412 cơ sở, thuộc các Bộ, cơ quan trung ương là 702 cơ sở.
Kết quả không đồng đều
Theo Báo cáo của Bộ Tài chính, sau gần 1 năm tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tổng số cơ sở nhà, đất của các địa phương đã hoàn thành xử lý bước 1 là 26.447 cơ sở; trong đó, đã ưu tiên bố trí làm cơ sở giáo dục, đào tạo: 3.015 cơ sở; đã bố trí làm cơ sở y tế: 648 cơ sở; đã bố trí làm thiết chế văn hóa, thể thao: 2.385 cơ sở; đã bố trí cho các mục đích công cộng khác: 626 cơ sở.
Tuy nhiên, đối với các cơ sở nhà, đất có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý thì sau khi hoàn thành bước 1, cơ quan được giao nhiệm vụ tiếp nhận phải tiếp tục xử lý bước 2 để đưa tài sản vào khai thác, xử lý triệt để theo đúng yêu cầu của Đảng, Nhà nước. Theo tổng hợp báo cáo của các địa phương tính đến ngày 27/5/2026, số cơ sở nhà, đất dôi dư đã có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý đã hoàn thành việc xử lý hoặc đã đưa vào khai thác là 4.709 cơ sở;
Số cơ sở nhà, đất dôi dư đã có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý chưa hoàn thành xử lý hoặc đưa vào khai thác triệt để là 11.412 cơ sở.
Trong đó, bao gồm 5.329 cơ sở đã giao cho tổ chức kinh doanh nhà, tổ chức phát triển quỹ đất của địa phương quản lý, khai thác nhưng chưa đưa vào khai thác; 2.823 cơ sở đã được phê duyệt phương án nhưng chưa hoàn thành xử lý, khai thác; 3.260 cơ sở chưa có phương án xử lý, khai thác.
Nhà, đất đã giao cho tổ chức kinh doanh nhà, tổ chức phát triển quỹ đất của địa phương quản lý, khai thác là 5.492 cơ sở; (trong đó: đã hoàn thành đưa vào khai thác hoặc xử lý là 163 cơ sở; chưa hoàn thành đưa vào khai thác hoặc xử lý là 5.329 cơ sở).
Với các Bộ, cơ quan trung ương, số cơ sở nhà, đất đã xử lý là 3.446 cơ sở, số cơ sở nhà, đất chưa xử lý là 702 cơ sở.
Trong số 702 cơ sở chưa xử lý, có 163 cơ sở đã có Quyết định xử lý, 65 cơ sở đã trình nhưng chưa có Quyết định xử lý, 474 cơ sở chưa có Quyết định xử lý.
Bộ Tài chính đánh giá: “Mặc dù, đến nay các địa phương đã hoàn thành việc sắp xếp, xử lý bước đầu đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư, bảo đảm các cơ sở nhà, đất đều có đối tượng chịu trách nhiệm quản lý, sử dụng, khai thác theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, đối với các cơ sở nhà, đất được xử lý theo phương án thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý thì cần tiếp tục xử lý ở bước 2 để đưa nhà, đất vào khai thác hoặc xử lý triệt để.”
Bộ Tài chính đặc biệt nhấn mạnh, tiến độ xử lý, đưa vào khai thác đối với các cơ sở nhà, đất đã thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý chưa đồng đều.
Cụ thể, có 5 địa phương báo cáo còn ít cơ sở đã thu hồi, chuyển giao chưa hoàn thành khai thác, xử lý triệt để gồm: Lai Châu, Điện Biên, Cao Bằng, Lạng Sơn, An Giang; Trong khi đó, vẫn còn nhiều địa phương có số lượng lớn cơ sở nhà, đất cần tiếp tục xử lý bước 2.
Một số Bộ, cơ quan trung ương còn nhiều nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành việc xử lý như: Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tòa án Nhân dân tối cao.
Trong điều kiện ngân sách còn khó khăn, tận dụng tối đa công năng sử dụng các trụ sở làm việc hiện có; hạn chế tối đa việc xây dựng trụ sở, trung tâm hành chính mới tại các tỉnh, thành phố; các bộ, ngành, cơ quan, địa phương chịu trách nhiệm về sự cần thiết khi quyết định, bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, không để ảnh hưởng đến các mục tiêu quan trọng khác, chống lãng phí, tiêu cực.
Kết luận số 18-KL/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng
Sẽ có Nghị quyết của Chính phủ
Từ phản ảnh của địa phương và các Bộ, cơ quan Trung ương, Bộ Tài chính cho biết, trong giai đoạn hiện nay việc xử lý, khai thác ở bước 2 còn gặp phải một số khó khăn, vướng mắc do khách quan mang lại.
Đơn cử như khi sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính các cấp phát sinh số lượng lớn trụ sở, nhà, đất dôi dư cần đưa vào khai thác, tạo lượng cung lớn; trong khi lượng cầu của khối Nhà nước (để làm trụ sở, cơ sở hoạt động sự nghiệp) và khối ngoài Nhà nước (nhu cầu thuê nhà, đất của tổ chức, cá nhân ngoài nhà nước) ở nơi có tài sản dôi dư giảm (do cơ quan, đơn vị dịch chuyển về trung tâm tỉnh mới, xã mới và sự dịch chuyển của mô hình kinh doanh từ trực tiếp sang online) dẫn tới mất cân đối cung – cầu.
Bên cạnh đó, nhiều cơ sở nhà, đất dôi dư có quy mô nhỏ, lẻ, ở các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, không có lợi thế thương mại, các tổ chức, cá nhân ngoài nhà nước không có nhu cầu thuê trong khi để sử dụng làm các công trình công cộng thì cần có kinh phí và nhân sự quản lý; Nhiều cơ sở nhà, đất dôi dư được giao cho cấp xã quản lý, khai thác, xử lý; tuy nhiên, một số đơn vị cấp xã còn lúng túng trong triển khai thực hiện.
Bên cạnh việc tăng cường công tác lãnh đạo chỉ đạo việc quản lý, khai thác, xử lý các tài sản công, yêu cầu thực hiện nghiêm chỉ đạo của Ban chấp hành Trung ương Đảng tại Kết luận số 18-KL/TW, để tháo gỡ khó khăn vướng mắc hiện nay, Bộ Tài chính cho biết, sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công từ trung ương đến địa phương, đặc biệt là các văn bản quy định chi tiết hướng dẫn chi tiết về tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công chuyên dùng và các văn bản phân cấp trong quản lý, sử dụng tài sản công thuộc phạm vi quản lý của Bộ, ngành, địa phương.
Về cơ chế, chính sách, Bộ Tài chính cho biết, ngày 26/5/2026, Bộ đã có Tờ trình Chính phủ về việc ban hành Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau khi sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính theo trình tự, thủ tục rút gọn. Bộ Tài chính đang tích cực phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Chính phủ để ban hành Nghị quyết này.