Căng thẳng địa chính trị, thị trường năng lượng, nông sản đồng loạt tăng

Thị trường năng lượng vẫn tiếp tục nóng

Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), thị trường năng lượng là tâm điểm trong phiên giao dịch hôm qua khi toàn bộ 5 mặt hàng đồng loạt tăng giá. Trong đó, hai mặt hàng dầu thô dẫn dắt đà tăng của toàn nhóm.

Kết phiên, giá dầu Brent tăng khoảng 3,36%, tiến sát 94,1 USD/thùng, mức cao nhất kể từ ngày 8/6. Giá dầu WTI cũng tăng gần 3%, lên trên 86,8 USD/thùng, cao nhất kể từ ngày 11/6. Trong 8 phiên giao dịch gần nhất, giá dầu đã có tới 7 phiên tăng.

Căng thẳng kéo dài tại Trung Đông tiếp tục là động lực chính đẩy giá dầu đi lên. Mỹ và Iran đã có các động thái can thiệp quân sự trong 11 ngày liên tiếp, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu.

Rủi ro đối với hoạt động vận chuyển dầu qua Vịnh Ba Tư vì thế tiếp tục gia tăng. Đây là khu vực trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu. Tại Biển Đỏ, hoạt động vận tải cũng gặp thêm trở ngại khi nhiều tàu chở dầu phải thay đổi hải trình sau khi lực lượng Houthi phong tỏa tuyến vận tải thay thế chính của Saudi Arabia và đe dọa các tàu sử dụng cảng của nước này.

Việc phải chuyển hướng qua kênh đào Suez và Mũi Hảo Vọng có thể kéo dài thời gian vận chuyển thêm tới 4 tuần, đồng thời đẩy chi phí logistics và nhiên liệu lên cao. Nguy cơ nguồn dầu không thể đến nơi đúng thời điểm đang khiến thị trường lo ngại nguồn cung trong ngắn hạn trở nên căng thẳng hơn.

Những lo ngại về nguồn cung ngắn hạn cũng thể hiện rõ trên thị trường kỳ hạn. Theo dữ liệu của MXV, giá dầu Brent ở các kỳ hạn gần đang cao hơn đáng kể so với kỳ hạn xa (backwardation), với mức chênh lệch ba tháng lên tới 9,26 USD/thùng, cao nhất kể từ cuối tháng 5/2026. Với dầu WTI, mức chênh lệch cũng đạt gần 8,2 USD/thùng. Việc giá các kỳ hạn gần cao hơn đáng kể so với kỳ hạn xa cho thấy nhu cầu đối với nguồn dầu có thể giao trong ngắn hạn đang tăng lên khi thị trường lo ngại nguy cơ thiếu hụt.

Tại thị trường trong nước, giá dầu thế giới tăng khoảng 9-11% chỉ trong một tuần qua đã kéo giá xăng dầu thành phẩm tại Singapore đồng loạt đi lên. Trong đó, giá xăng RON92 và RON95 tăng khoảng 14%, tiếp tục tạo áp lực lên giá bán lẻ xăng dầu trong nước trong kỳ điều hành tới.

Giá dầu thô tăng tạo lực đỡ cho thị trường đậu tương

Cùng với năng lượng, nhóm nông sản cũng ghi nhận lực mua tích cực trong phiên hôm qua, nổi bật là đậu tương. Kết phiên, giá đậu tương tăng 1,33% lên 455,2 USD/tấn, trong khi dầu đậu tương tăng 1,7%, đạt 1.605 USD/tấn.

Theo MXV, thị trường đang nhận được hỗ trợ từ nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc và triển vọng tiêu thụ dầu thực vật trong ngành nhiên liệu sinh học tại Mỹ. Việc Mỹ áp thuế nhập khẩu 25% đối với các sản phẩm sinh học từ Brazil đã hạn chế nguồn nguyên liệu giá rẻ, khiến các nhà máy sản xuất nhiên liệu tái tạo tăng cường sử dụng dầu đậu tương trong nước.

Nhu cầu đối với dầu thực vật tại Mỹ cũng đang có dấu hiệu cải thiện. Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), lượng mã định danh nhiên liệu sinh học D4 RINs phát hành trong tháng 6 tăng 14% so với tháng trước.

Cùng thời điểm, Hiệp hội các nhà ép dầu quốc gia Mỹ (NOPA) cho biết, sản lượng nghiền ép đậu tương trong tháng 6/2026 tăng 15,7% so với cùng kỳ, đạt khoảng 5,8 triệu tấn. Tuy nhiên, tồn kho dầu đậu tương của các thành viên NOPA lại giảm 13,5%, xuống mức thấp nhất trong 8 tháng. Sản lượng nghiền ép tăng mạnh nhưng lượng dầu tồn kho vẫn giảm cho thấy nhu cầu tiêu thụ đang hấp thụ một lượng đáng kể nguồn cung trên thị trường.

Thời tiết tại các vùng sản xuất lớn cũng tiếp tục hỗ trợ giá. Khu vực phía Bắc và Tây Nam vành đai trồng trọt của Mỹ đang trải qua nền nhiệt khô nóng trên 38 độ C, làm dấy lên lo ngại tình trạng stress nhiệt có thể kéo dài sang đầu tháng 8/2026. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), 66% diện tích đậu tương Mỹ được đánh giá ở mức tốt đến xuất sắc; 66% diện tích đã bước vào giai đoạn nở hoa và 32% đang tạo quả, thời kỳ cây trồng đặc biệt nhạy cảm với độ ẩm đất.

Tại châu Âu, nắng nóng kỷ lục cũng đang ảnh hưởng tới triển vọng năng suất của nhóm cây lấy dầu, qua đó làm gia tăng lo ngại về nguồn cung dầu thực vật toàn cầu.

Diễn biến trên thị trường năng lượng cũng tạo thêm lực đỡ cho nhóm hàng này. Căng thẳng tại eo biển Hormuz và nguy cơ gián đoạn nguồn cung đã đẩy giá dầu thô lên cao, qua đó cải thiện tính cạnh tranh của nhiên liệu sinh học so với nhiên liệu hóa thạch. Cùng với đó, các sự cố vận tải tại Biển Đen làm gia tăng phí bảo hiểm rủi ro hàng hải. Trong bối cảnh nhiều yếu tố hỗ trợ cùng xuất hiện, các quỹ đầu cơ đã đẩy mạnh mua ròng, nâng tổng vị thế mua ròng lên khoảng 253.000 hợp đồng.

Theo bà Đào Thị Linh, Trưởng phòng Tư vấn Đầu tư Công ty Cổ phần Giao dịch Hàng hóa TP. Hồ Chí Minh (HCT), Thành viên Kinh doanh số 012 của MXV, giá đậu tương hiện đang được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố cơ bản.

“Nhập khẩu đậu tương của Trung Quốc trong tháng 6 đạt mức cao kỷ lục, góp phần đẩy nhanh tốc độ nhập khẩu trong năm. Đồng thời, nhu cầu nhập khẩu ngũ cốc phục vụ thức ăn chăn nuôi cũng đang phục hồi so với cùng kỳ năm trước, phản ánh tín hiệu cải thiện của nhu cầu tiêu thụ”, bà Linh nhận định.

Theo bà Linh, giá dầu thô tăng cùng sự trở lại của lực mua đầu cơ cũng đang hỗ trợ thị trường đậu tương. Tuy nhiên, tháng 7 thường là thời điểm thị trường phản ứng mạnh với các rủi ro thời tiết. Nếu điều kiện thời tiết tại Mỹ cải thiện hoặc Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) nâng dự báo năng suất trong các báo cáo sắp tới, áp lực chốt lời có thể xuất hiện và khiến giá bước vào nhịp điều chỉnh mang tính mùa vụ.

Trong nước, giá chào khô đậu tương tiếp tục nhích lên. Một số doanh nghiệp thương mại đã nâng giá chào hàng giao tháng 7/2026 và tháng 8/2026 lên 11.400-11.450 đồng/kg, trong khi mặt bằng giá phổ biến hiện dao động trong khoảng 11.200-11.450 đồng/kg. Theo thống kê hàng tàu, khoảng 385.000 tấn khô đậu tương dự kiến cập cảng Việt Nam trong tháng 7/2026 và gần 410.000 tấn trong tháng 8/2026, góp phần bảo đảm nguồn nguyên liệu cho ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Diệp Anh