Triển vọng Kinh tế ASEAN+3: Sức bật từ chuỗi cung ứng AI toàn cầu và nhu cầu nội địa vững chắc

Bức tranh toàn cảnh kinh tế ASEAN+3 trong nửa đầu năm

Nền kinh tế khu vực ASEAN+3 đang thể hiện sự bền bỉ đáng kinh ngạc trong nửa đầu năm 2026, vượt qua những kỳ vọng thận trọng được đưa ra trước đó. Theo báo cáo cập nhật mới nhất từ AMRO, dự báo tăng trưởng của toàn khu vực đã được điều chỉnh tăng lên mức 4,1% cho năm 2026, so với mức 4,0% trong dự báo hồi tháng 6. Lạm phát toàn phần của khu vực được dự báo ở mức 1,6% trong năm 2026, thấp hơn mức 1,8% trong dự báo trước đó.

Sự điều chỉnh này không phải là ngẫu nhiên mà xuất phát từ hai yếu tố: sức cầu nội địa vững chắc và sự bùng nổ mạnh mẽ hơn mong đợi của các mặt hàng xuất khẩu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).

TS. Dong He, Chuyên gia Kinh tế trưởng của AMRO nhận định, khu vực đã duy trì được đà tăng trưởng ổn định nhờ đóng vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng AI toàn cầu. Các dữ liệu thực tế cho thấy tăng trưởng xuất khẩu của ASEAN+3 đã tăng tốc lên gần 20% trong quý đầu năm 2026, trong đó các hàng hóa hỗ trợ AI chiếm tới gần 2/3 mức tăng này. Đà tăng này được thúc đẩy bởi chu kỳ tăng trưởng của thị trường bộ nhớ toàn cầu. Trong 5 tháng đầu năm, doanh số bán dẫn toàn cầu đã tăng gần gấp đôi, chủ yếu nhờ giá chip nhớ tăng mạnh do năng lực sản xuất chịu áp lực từ làn sóng đầu tư vào hạ tầng AI.

Sự bền bỉ của khu vực còn được củng cố bởi chi tiêu hộ gia đình ổn định, được hỗ trợ bởi điều kiện thị trường lao động thuận lợi và thu nhập tiếp tục tăng trưởng, đặc biệt là tại các nền kinh tế ASEAN.

Hoạt động đầu tư tiếp tục duy trì đà tích cực, nhờ chi tiêu vốn gia tăng trong lĩnh vực sản xuất công nghệ cao và ngành thông tin, truyền thông.

Bên cạnh đó, ngành du lịch tiếp tục là một trụ cột hỗ trợ xuất khẩu dịch vụ với lượng khách quốc tế đến khu vực tăng 7,5% trong quý I/2026, trong đó khách du lịch Trung Quốc đóng góp hơn 1/3 mức tăng trưởng này.

Mặc dù xung đột tại Trung Đông ban đầu gây ra nhiều lo ngại về sự đứt gãy chuỗi cung ứng, nhưng tác động thực tế đến các hoạt động kinh tế cho đến nay vẫn hạn chế hơn dự kiến. Tuy nhiên, AMRO cũng lưu ý rằng sự phục hồi này không đồng đều giữa các quốc gia.

Ông Allen Ng, chuyên gia AMRO giải thích, việc nâng dự báo tăng trưởng tập trung chủ yếu vào các nền kinh tế hội nhập sâu vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Thị trường chứng khoán khu vực tiếp tục phục hồi trong giai đoạn từ tháng 4 đến đầu tháng 7, song vẫn kém hơn so với thị trường toàn cầu với mức tăng chủ yếu tập trung vào các cổ phiếu công nghệ của Mỹ hưởng lợi từ làn sóng AI.

Trên thị trường tiền tệ, phần lớn các đồng tiền trong khu vực suy yếu, còn lợi suất trái phiếu chính phủ duy trì ở mức cao do giá dầu tăng, những lo ngại về tình hình tài khóa và kỳ vọng liên tục thay đổi đối với chính sách tiền tệ của Mỹ.

Việt Nam - Điểm sáng tăng trưởng và vai trò chiến lược trong chuỗi giá trị AI

Trong danh sách các nền kinh tế ASEAN+3, Việt Nam nổi lên như một trong những quốc gia có mức điều chỉnh dự báo tăng trưởng ấn tượng nhất. AMRO đã nâng dự báo GDP của Việt Nam lên mức 7,5% cho năm 2026 và 7,3% cho năm 2027, vượt xa mức trung bình của khu vực. Sự tự tin này bắt nguồn từ việc Việt Nam đã tận dụng cực tốt vị thế là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ.

Chuyên gia AMRO nhấn mạnh, mức dự báo mới hoàn toàn phù hợp với xu hướng tăng trưởng tiềm năng của Việt Nam. Một trong những động lực chính là sự bùng nổ của xuất khẩu điện tử và bán dẫn. Trong quý đầu năm, Việt Nam cùng với Nhật Bản và Hàn Quốc là những quốc gia ghi nhận mức tăng trưởng cao từ các đơn hàng xuất khẩu mới, phần lớn nhờ vào nhu cầu công nghệ mạnh mẽ và sự mở rộng liên tục của ngành điện tử toàn cầu.

"Thực tế, những nền kinh tế được chúng tôi nâng dự báo tăng trưởng, trong đó có Việt Nam, đều là các nền kinh tế có mức độ gắn kết chặt chẽ với làn sóng bùng nổ của AI. Những nền kinh tế này tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng phục vụ AI", chuyên gia AMRO nhấn mạnh.

Ngành du lịch của Việt Nam cũng đóng góp một phần quan trọng vào tăng trưởng chung khi nằm trong nhóm các quốc gia có sự hồi phục lượng khách quốc tế mạnh nhất khu vực cùng với Nhật Bản và Hàn Quốc.

Rủi ro bên ngoài và định hướng chính sách dài hạn

Mặc dù triển vọng kinh tế của khu vực nói chung và Việt Nam nói riêng là tích cực, AMRO cảnh báo rằng “sự không chắc chắn vẫn ở mức cao”. Các rủi ro ngắn hạn đáng chú ý nhất đến từ diễn biến khó lường của xung đột tại Trung Đông và tính bền vững của chu kỳ công nghệ AI. Diễn biến xung đột leo thang mới tại Trung Đông có thể đẩy chi phí năng lượng và vận chuyển lên cao, làm trầm trọng thêm áp lực lạm phát thực phẩm do giá phân bón tăng.

Trong kịch bản xấu nhất, nếu eo biển Hormuz bị gián đoạn kéo dài và giá dầu Brent trung bình ở mức 90-100 USD/thùng cho đến năm 2027, tăng trưởng của ASEAN+3 có thể giảm xuống còn 2,8% và lạm phát tăng vọt lên 4,6%.

Bên cạnh đó, các biện pháp bảo hộ thương mại mới từ Mỹ, bao gồm việc thay thế các khoản phụ phí nhập khẩu bằng các mức thuế quan cụ thể hoặc mở rộng kiểm soát xuất khẩu, cũng tạo ra tâm lý lo ngại. Dù các ước tính sơ bộ của AMRO cho thấy các biện pháp này chỉ làm tăng thuế suất hiệu dụng của khu vực thêm chưa đầy 1 điểm phần trăm, nhưng sự không chắc chắn vẫn có thể gây biến động thị trường tài chính.

Một rủi ro tiềm tàng khác là xu hướng giảm tốc đột ngột của nhu cầu AI toàn cầu. Hiện tại, xuất khẩu liên quan đến AI chiếm tới 2/3 tăng trưởng xuất khẩu của khu vực, nhưng phần lớn sức mạnh này đến từ giá cả hơn là sản lượng thực tế. Nếu đầu tư công nghệ toàn cầu chậm lại ở mức của năm 2024, tăng trưởng của ASEAN+3 có thể bị kéo xuống còn 2,5% vào năm 2027. Đây sẽ là mức tăng trưởng yếu nhất của khu vực kể từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á nếu không tính những năm đại dịch.

Để đối phó, AMRO khuyến nghị các nhà hoạch định chính sách cần có những phản ứng linh hoạt tùy theo điều kiện trong nước. Một số ngân hàng trung ương trong khu vực như Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines và Indonesia đã phải thắt chặt chính sách để đối phó với rủi ro lạm phát và áp lực tỷ giá. Ngược lại, những quốc gia có lạm phát được kiểm soát tốt như Việt Nam, Malaysia và Thái Lan vẫn giữ nguyên lãi suất điều hành để ưu tiên hỗ trợ tăng trưởng.

AMRO nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì sự cảnh giác và các chính sách kinh tế vĩ mô lành mạnh. Trong dài hạn, các trở ngại về cấu trúc như sự phân mảnh địa kinh tế, già hóa dân số nhanh chóng và biến đổi khí hậu vẫn là những thách thức đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

Khả năng thích ứng của khu vực, vốn đã được chứng minh qua việc điều chỉnh chuỗi cung ứng trước các rào cản thuế quan từ tháng 4/2025, sẽ tiếp tục là “bệ đỡ” quan trọng để vượt qua những cơn gió ngược toàn cầu trong thời gian tới, AMRO lưu ý.

Quỳnh Lê