Cuộc đua ngân hàng số hiện nay là cuộc đua về chất lượng dữ liệu và năng lực quản trị AI
Ngành tài chính – ngân hàng toàn cầu đang trải qua một sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt, từ kỷ nguyên số hóa bước sang kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo. Bối cảnh này đặt ra yêu cầu dịch chuyển tư duy từ xây dựng chính sách tuân thủ thụ động sang mô hình quản trị dữ liệu tăng cường bằng AI.
Ngày 5/8/2026, tại Hà Nội, Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ phối hợp cùng Ủy ban Công nghệ và Ủy ban Chính sách trực thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổ chức Hội thảo “AI và quản trị dữ liệu trong hoạt động ngân hàng”.
Hội thảo được chủ trì bởi: TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam; ông Đỗ Việt Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội, thành viên Ủy ban Chính sách, thành viên HĐQT Vietcombank; bà Trần Thị Thanh Bích, Tổng Biên tập Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ; và ông Trần Công Quỳnh Lân, Chủ nhiệm Ủy ban Công nghệ Hiệp hội, Phó Tổng Giám đốc VietinBank.
Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; đại diện một số Ủy ban của Quốc hội; đại diện lãnh đạo các vụ, cục thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và một số bộ, ngành liên quan như: Bộ Khoa học và công nghệ, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước...; đại diện lãnh đạo các ngân hàng thương mại, doanh nghiệp Fintech, các hiệp hội ngành nghề liên quan; cùng các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ và phóng viên báo chí trong, ngoài ngành Ngân hàng.
Chất lượng dữ liệu quyết định năng lực tư duy của AI
Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký nhấn mạnh, ngành tài chính – ngân hàng toàn cầu đang trải qua một sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt: Từ kỷ nguyên số hóa bước sang kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và xa hơn nữa là hướng tới mô hình Ngân hàng AI (AI-native banking).
TS. Đào Minh Tú cho rằng, trí tuệ nhân tạo không còn giới hạn ở các ứng dụng tương tác chatbot thông thường hay tự động hóa quy trình lặp lại, mà đã hiện diện trực tiếp tại các lĩnh vực trung tâm cốt lõi của hoạt động ngân hàng. AI tham gia xử lý các bài toán kinh doanh từ tài trợ thương mại, thanh toán xuyên biên giới cho đến quản lý tài sản. AI mang lại giá trị thực tế hàng ngày thông qua việc kiến tạo năng lực siêu cá nhân hóa trải nghiệm; thúc đẩy tài chính toàn diện bằng cách khai thác dữ liệu hành vi vô cùng chuẩn mực để mở rộng biên độ đánh giá rủi ro, giúp hàng triệu khách hàng dưới chuẩn truyền thống tiếp cận nguồn vốn hợp pháp.
"Đặc biệt, AI giúp các ngân hàng tối ưu hóa năng suất lao động, hướng tới xây dựng một lực lượng nhân sự có năng lực kết hợp giữa công nghệ và nghiệp vụ để làm chủ dòng chảy tri thức dữ liệu", lãnh đạo Hiệp hội Ngân hàng cho biết.
Tuy nhiên, theo TS. Đào Minh Tú, như các chuyên gia quốc tế và thực tiễn triển khai đã đúc kết: Mối quan hệ giữa AI và dữ liệu là quan hệ hữu cơ hai chiều, biện chứng không thể tách rời.
Theo đó, chất lượng dữ liệu quyết định năng lực tư duy của AI. Khi dữ liệu bị phân mảnh, thiếu nhất quán hoặc không kiểm soát được nguồn gốc, mô hình thuật toán sẽ kế thừa và khuếch đại các sai lệch cũ, tạo ra các quyết định thiên lệch đầu ra, xâm phạm quyền lợi khách hàng và đẩy ngân hàng đối mặt với rủi ro phi tài chính nghiêm trọng.
Mặt khác, chi phí cho một nền tảng quản trị dữ liệu kém hiệu quả là cực kỳ đắt đỏ, tiêu tốn trung bình 30% tổng thời gian làm việc vô ích của tổ chức. Chính vì vậy, cộng đồng công nghệ quốc tế đã đưa ra một khuyến cáo mạnh mẽ: Quản trị dữ liệu đã chạm tới “điểm bùng phát”, có thể là đòn bẩy chiến lược, nhưng cũng có thể trở thành điểm nghẽn duy nhất làm đổ vỡ hoàn toàn tham vọng AI của một tổ chức.
"Chúng ta bắt buộc phải dịch chuyển tư duy từ xây dựng chính sách tuân thủ thụ động sang mô hình quản trị dữ liệu tăng cường bằng AI, trong đó quản trị được thiết kế theo cấu trúc 3 chiều: Quản trị phục vụ AI, quản trị bằng AI và quản trị đối với chính các mô hình AI. Nói một cách ngắn gọn, cuộc đua ngân hàng số hiện nay không còn là cuộc đua về thuật toán hay quy mô đầu tư công nghệ, mà là cuộc đua về chất lượng dữ liệu, năng lực quản trị toàn diện và niềm tin số từ khách hàng", TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh.
Tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý toàn diện, chặt chẽ
TS. Đào Minh Tú chỉ ra, những năm gần đây, Việt Nam tiếp tục thiết lập hành lang pháp lý toàn diện, chặt chẽ và tiệm cận sâu sắc với các tiêu chuẩn quốc tế như Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15; Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15, Nghị định 356/2025/NĐ-CP. Đặc biệt, từ ngày 1/3/2026, Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 cùng hệ thống văn bản hướng dẫn chiến lược gồm Nghị định 142/2026/NĐ-CP và Thông tư 05/2026/TT-BKHCN ban hành Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo quốc gia đã chính thức đi vào cuộc sống.
TS. Đào Minh Tú nhận định, Luật Trí tuệ nhân tạo đã xác lập một nguyên tắc cốt lõi: AI phục vụ con người, lấy con người làm trung tâm và không thay thế thẩm quyền, trách nhiệm của con người. Luật đặt ra nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với các ứng dụng AI trong tài chính – ngân hàng – vốn thuộc nhóm rủi ro cao – phải thực hiện đánh giá tác động AI, thiết lập cơ chế giám sát của con người chặt chẽ, kiểm soát dấu hiệu dịch chuyển mô hình và lưu vết nhật ký toàn trình phục vụ công tác hậu kiểm và kiểm toán thuật toán.
Hiện nay, Ngân hàng Nhà nước cũng đang hoàn thiện Thông tư quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai đối với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong ngành Ngân hàng nhằm cụ thể hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật vận hành này.
"Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam luôn thống nhất với định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước: Đổi mới sáng tạo phải đi liền với an toàn hệ thống và hệ thống quản trị tốt không phải để kìm hãm sự phát triển, mà để chúng ta tự tin tăng tốc một cách có trách nhiệm và an toàn", TS. Đào Minh Tú khẳng định.