Cho ý kiến dự thảo Luật Phát triển đô thị: Vấn đề khó, chưa có tiền lệ cần thí điểm có kiểm soát

Tăng tính chủ động cho địa phương, bổ sung cơ chế cho Trung tâm tài chính quốc tế

Theo Báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ, dự thảo Luật Phát triển đô thị đã được nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý cả về nội dung và kỹ thuật lập pháp.

Cụ thể, dự thảo Luật Phát triển đô thị đã điều chỉnh thẩm quyền quyết định việc cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trên địa bàn thành phố từ Ủy ban nhân dân sang Hội đồng nhân dân thành phố. Việc chỉnh lý này nhằm bảo đảm thận trọng, chặt chẽ hơn khi quyết định những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền tài sản và quyền về chỗ ở của người dân.

Dự thảo cũng không tiếp tục quy định thẩm quyền của thành phố trong việc quyết định không tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc đối với các công trình, hạng mục công trình thuộc diện phải thi tuyển kiến trúc.

Dự thảo Luật bổ sung thẩm quyền của Hội đồng nhân dân thành phố trong việc quyết định tiêu chí, danh mục và tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp do Ủy ban nhân dân thành phố làm cơ quan đại diện chủ sở hữu. Đây sẽ là căn cứ để sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước và quyết định chủ trương đầu tư bổ sung vốn tại doanh nghiệp nhà nước, qua đó tăng tính chủ động cho thành phố và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước.

Đối với cơ chế phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, dự thảo bổ sung điều kiện phải có ý kiến của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khi thực hiện thẩm quyền của cơ quan điều hành tại thành phố. Thành viên của Trung tâm tài chính quốc tế được cung cấp dịch vụ tài chính và các dịch vụ hỗ trợ khác theo giấy phép thành lập, hoạt động cho tổ chức trong nước để thực hiện giao dịch, thu hút vốn đầu tư quốc tế với các điều kiện kèm theo.

Dự thảo Luật đồng thời bổ sung cơ chế huy động nguồn lực xã hội hóa, sử dụng tài sản công nhằm thúc đẩy phát triển văn hóa, thể thao, du lịch, giáo dục và đào tạo trên địa bàn thành phố; có chính sách hỗ trợ phổ biến văn hoá, quảng bá những tác giả, tác phẩm có giá trị về lịch sử, văn hóa.

Bên cạnh những nội dung đã tiếp thu, Chính phủ tiếp tục giải trình các vấn đề liên quan đến tên gọi, phạm vi điều chỉnh; phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; bảo đảm quốc phòng, an ninh; nguyên tắc áp dụng pháp luật; cơ chế ban hành văn bản quy phạm pháp luật, thí điểm cơ chế chính sách; xã hội hóa hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính trong quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và bảo đảm trật tự, an toàn đô thị.

Sau khi tiếp thu, giải trình, chỉnh lý, dự thảo Luật hiện gồm 5 chương, 65 điều, giữ nguyên số chương và số điều so với dự thảo đã trình Quốc hội thảo luận, cho ý kiến.

Đánh giá kỹ tác động, chỉ đưa vào Luật những vấn đề đã "chín", đã rõ

Trình bày ý kiến của cơ quan thẩm tra, đại diện Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết, nhiều ý kiến của đại biểu Quốc hội và Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã được cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu hoặc giải trình trong Báo cáo của Chính phủ và phụ lục kèm theo.

Cơ bản nhất trí với các định hướng lớn và nhiều nội dung tiếp thu, giải trình, chỉnh lý, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện một số vấn đề liên quan đến chế đối với khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp khu phi thuế quan; cơ chế phát triển Trung tâm tài chính quốc tế;...

Theo đó, đối với quy định cho phép áp dụng một số nguyên tắc, cơ chế, chính sách của Luật đối với khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp khu phi thuế quan tại các tỉnh, thành phố, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị không mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các khu vực tại những địa phương không thuộc đối tượng của Luật. Trường hợp xuất hiện chủ trương mới của cấp có thẩm quyền, Chính phủ có thể thực hiện theo cơ chế đã được quy định trong dự thảo hoặc theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Về đề xuất bổ sung cơ chế, chính sách phát triển khu đô thị lấn biển, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị phải tuân thủ đầy đủ quy trình, thủ tục theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có việc đánh giá tác động, lấy ý kiến, tham vấn chính sách và tổ chức thẩm tra trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội xem xét.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng lưu ý, phạm vi điều chỉnh của Luật Phát triển đô thị được xác định gồm đô thị đặc biệt, các thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt, chưa bao gồm khu đô thị lấn biển. Vì vậy, nếu mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với loại hình này thì cần báo cáo cấp có thẩm quyền, bảo đảm có đầy đủ cơ sở chính trị để bổ sung vào Luật. Trường hợp tích hợp chính sách mới vào dự thảo Luật, Chính phủ cần đánh giá kỹ các quy định nhằm bảo đảm tính nhất quán, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu thận trọng và khả thi. Cơ quan thẩm tra nhấn mạnh tinh thần chỉ đưa vào Luật những vấn đề đã “chín”, đã rõ; đối với vấn đề mới, khó, chưa có tiền lệ thì cần được nghiên cứu kỹ và thí điểm có kiểm soát.

Về việc làm rõ phạm vi điều chỉnh khác nhau nhưng có tính bổ trợ giữa dự thảo Luật Phát triển đô thị và nghị quyết hiện hành về Trung tâm tài chính quốc tế, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp yêu cầu quán triệt nguyên tắc “1 trung tâm, 2 địa điểm”, bảo đảm thống nhất về tổ chức, quản lý, giám sát. Việc dự thảo quy định thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt có thể áp dụng một số cơ chế, chính sách khi được cấp có thẩm quyền cho phép cũng đã giải đáp những băn khoăn liên quan đến khả năng áp dụng đối với Đà Nẵng.

Cùng với đó, tiếp tục rà soát khoản 3 Điều 23. Các tiêu chuẩn, điều kiện cấp phép, quản lý rủi ro, giám sát an toàn và quy tắc cốt lõi của thị trường phải được áp dụng thống nhất trong toàn Trung tâm tài chính quốc tế. Việc chỉ quy định cơ quan điều hành tại Thành phố Hồ Chí Minh cấp phép sau khi có ý kiến của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước mới thể hiện cơ chế phối hợp, chưa làm rõ nguyên tắc thống nhất này.

Bên cạnh đó, cần chỉnh lý tên gọi và nội dung Điều 23 để phân định rõ giữa cơ chế tổ chức, vận hành Trung tâm tài chính quốc tế với các chính sách phát triển không gian, hạ tầng và kết nối Trung tâm với các khu chức năng đô thị.

Các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng yêu cầu thiết kế rõ ràng, không tạo ra hai cơ chế điều chỉnh chồng chéo. Nghị quyết hiện hành điều chỉnh về tổ chức, vận hành và chính sách đặc thù của Trung tâm; Luật Phát triển đô thị tập trung vào không gian, hạ tầng và các điều kiện phát triển đô thị gắn với Trung tâm. Quy định phải vừa bảo đảm ổn định chính sách, vừa mở thêm không gian phát triển, không để vướng mắc pháp lý làm mất cơ hội hình thành các cực tăng trưởng mới.

Đối với khu đô thị lấn biển, dự thảo Luật có thể quy định những nguyên tắc, khung chính sách chung để áp dụng tại các địa phương có nhu cầu; việc triển khai cụ thể thuộc trách nhiệm của Chính phủ. Đồng thời, hồ sơ phải được bổ sung đầy đủ căn cứ, ý kiến của cấp có thẩm quyền, bảo đảm chặt chẽ trước khi trình Quốc hội.

Kết luận nội dung về dự thảo Luật Phát triển đô thị, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định ghi nhận Chính phủ, Bộ Tư pháp và Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã phối hợp khẩn trương, trách nhiệm, tiếp thu và giải trình khá đầy đủ ý kiến của đại biểu Quốc hội.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị 2 cơ quan tiếp tục phối hợp chặt chẽ, bảo đảm các quy định của Luật có tính khái quát, ổn định và áp dụng lâu dài, không vì tạo thuận lợi cho một địa phương hoặc trong một thời điểm mà gây vướng mắc cho các đối tượng khác. Điều 23 về Trung tâm tài chính quốc tế cần được chỉnh lý cả tên gọi và nội dung để thống nhất với nghị quyết hiện hành, tránh hình thành 2 cơ chế khác nhau.

Đối với khu đô thị lấn biển, Chính phủ phải hoàn thiện hồ sơ, bổ sung ý kiến bằng văn bản của cấp có thẩm quyền và tuân thủ nghiêm Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời bố trí thời gian để Quốc hội thảo luận đầy đủ, bảo đảm chất lượng, không làm vội dù tiến độ gấp, phấn đấu thông qua dự án Luật tại kỳ họp này.

Minh Nhật