Chuyển đổi số ngành Ngân hàng: Dữ liệu dẫn lối, AI đồng hành, ngân hàng kiến tạo hệ sinh thái số

Thông qua sự kiện này, ngành Ngân hàng gửi đi thông điệp rằng, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà trước hết là câu chuyện phục vụ con người, mang lại tiện ích thiết thực, an toàn và thuận lợi hơn cho mỗi người dân, mỗi doanh nghiệp trong đời sống hàng ngày… Dữ liệu và AI là phương tiện; mục tiêu cuối cùng vẫn là phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn tham dự và phát biểu chỉ đạo tại sự kiện. Cùng dự có đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương; về phía NHNN có Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, cùng lãnh đạo các vụ, cục và NHNN các khu vực.

Sự kiện còn có sự tham dự của đại diện các ngân hàng thương mại, một số tổ chức quốc tế, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán... và đông đảo cơ quan thông tấn, báo chí.

Phát biểu khai mạc sự kiện, Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng cho biết, ngân hàng là một trong những ngành có mức độ sẵn sàng và ưu tiên cao, có ảnh hưởng hàng ngày tới người dân cần ưu tiên chuyển đổi số trước; thời gian qua, toàn ngành Ngân hàng đã nỗ lực tập trung triển khai đồng bộ, kịp thời các nghị quyết, chính sách của Đảng, Chính phủ về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Trong đó, chuyển đổi số ngành Ngân hàng hướng tới việc tích hợp, chia sẻ, khai thác dữ liệu hiệu quả trên ứng dụng AI có trách nhiệm để phát triển các dịch vụ ngân hàng thông minh; cho phép sử dụng các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng một cách an toàn, thuận tiện mọi lúc, mọi nơi, giảm thiểu chi phí với thủ tục đơn giản, nhanh gọn; qua đó góp phần tạo động lực phát triển chung.

Nền tảng số hoàn thiện, ngân hàng bước vào giai đoạn mới

Năm 2026 là năm thứ 5 liên tiếp NHNN tổ chức chuỗi sự kiện về chuyển đổi số ngành Ngân hàng, đồng thời là năm tổng kết 5 năm thực hiện Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 theo Quyết định 810/QĐ-NHNN. Đây cũng là tiền đề để triển khai Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2030 theo Quyết định 3579/QĐ-NHNN và cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Sau 5 năm, chuyển đổi số đã tạo ra những thay đổi đáng kể trong hoạt động ngân hàng, từ thể chế, hạ tầng thanh toán đến sản phẩm, dịch vụ và quản trị dữ liệu.

Về thể chế, NHNN đã ban hành nhiều văn bản thúc đẩy ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và thanh toán không dùng tiền mặt; từng bước tháo gỡ các vấn đề pháp lý, trong đó có việc cho phép xác thực qua VNeID. NHNN cũng kiện toàn Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc, với 5 trụ cột gồm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và Đề án 06; đồng thời ban hành Kế hoạch hành động với 105 nhiệm vụ trọng tâm thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW.

Hạ tầng thanh toán tiếp tục được đầu tư và mở rộng. Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng vận hành ổn định, mạng lưới ATM, POS và QR được phủ rộng. Việt Nam cũng đã triển khai thanh toán bán lẻ song phương qua QR với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore, đồng thời tiếp tục mở rộng kết nối với các thị trường khác.

Đến hết năm 2025, gần 89% người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán; tại nhiều tổ chức tín dụng, tỷ lệ giao dịch qua kênh số đạt trên 95%. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt cao hơn 28 lần GDP. Trong giai đoạn 2021-2025, số lượng và giá trị giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng bình quân lần lượt 58,86% và 24,36% mỗi năm. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, số lượng giao dịch tăng 34,28% và giá trị tăng 12,24% so với cùng kỳ năm trước.

Cùng với hạ tầng thanh toán, dữ liệu đang trở thành một trọng tâm mới của chuyển đổi số. NHNN tiếp tục đầu tư hạ tầng dữ liệu, phối hợp với Bộ Công an triển khai Đề án 06, làm sạch dữ liệu và xác minh, đối chiếu sinh trắc học khách hàng. Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO) cũng được vận hành để hỗ trợ giám sát, phòng ngừa rủi ro gian lận trên các kênh số.

Những kết quả này cho thấy ngành Ngân hàng đã hình thành nền tảng tương đối đầy đủ để chuyển từ số hóa các quy trình sang khai thác sâu hơn giá trị của dữ liệu và công nghệ.

Dữ liệu mở đường cho ngân hàng thông minh

Chia sẻ tại sự kiện, Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an đánh giá việc đưa dữ liệu dân cư, căn cước công dân và VNeID vào các quy trình ngân hàng đã tạo ra những bước tiến đáng kể.

Trong đó, việc ứng dụng công nghệ NFC để mở tài khoản ngân hàng và triển khai các Kiosk cho phép người dân sử dụng căn cước để nộp, rút tiền là những ví dụ cho thấy dữ liệu và định danh số đang từng bước thay đổi cách thức cung cấp dịch vụ tài chính.

Theo Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, khi dữ liệu của ngành Ngân hàng được làm sạch, xử lý và kết hợp với dữ liệu của ngành Công an, giá trị không chỉ nằm ở việc đơn giản hóa giao dịch mà còn hỗ trợ hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm. Sự phối hợp giữa ngành Ngân hàng và Bộ Công an đã góp phần giảm 62% tội phạm liên quan.

Bên cạnh đó, ngành Ngân hàng cũng đóng góp vào quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý cho giao dịch số, trong đó có Luật Giao dịch điện tử và Luật Định danh và xác thực điện tử.

Từ góc độ cơ sở hạ tầng, ông Nguyễn Anh Cường, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, hạ tầng viễn thông Việt Nam đang có bước phát triển mạnh. Sau hơn một năm thương mại hóa 5G, các doanh nghiệp đã triển khai hơn 40.000 trạm, phủ sóng 92% dân số; tốc độ Internet di động đạt 210 Mbps, xếp thứ 9 toàn cầu. Mạng 4G phủ 99,8% dân số, trong khi hạ tầng cáp quang cố định đã đến 100% xã, phường.

Đây là nền tảng quan trọng để ngành Ngân hàng phát triển các dịch vụ tài chính số thế hệ mới, đặc biệt trong bối cảnh AI ngày càng được ứng dụng sâu vào phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro và cá nhân hóa dịch vụ.

Cùng với đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đang phối hợp với Bộ Công an làm sạch dữ liệu thuê bao và triển khai các giải pháp hạn chế SIM rác, tin nhắn, cuộc gọi lừa đảo. Sau 4 tháng triển khai Thông tư 08/2026/TT-BKHCN ngày 31/3/2026, hơn 115 triệu thuê bao đã được rà soát, trong đó 102 triệu số được chuẩn hóa, xác nhận chính chủ và tích hợp vào VNeID.

Những kết quả này tạo thêm một lớp hạ tầng dữ liệu quan trọng cho hệ sinh thái tài chính số, đồng thời góp phần nâng cao độ tin cậy của các giao dịch trên môi trường điện tử.

Từ quản lý tiến độ sang quản trị kết quả

Phát biểu chỉ đạo tại sự kiện, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính thúc đẩy phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại và đổi mới phương thức quản trị quốc gia.

Bám sát định hướng, chỉ đạo của Đảng, Chính phủ, chuyển đổi số ngành Ngân hàng hướng tới chuyển từ chủ trương sang hành động, từ quản lý tiến độ sang quản trị kết quả; mỗi nhiệm vụ hướng tới sản phẩm cụ thể, hiệu quả thực chất và giá trị mang lại cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế. Theo đó, chuyển đổi số ngân hàng không chỉ nhằm hiện đại hóa bản thân ngành Ngân hàng, mà phải góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí xã hội, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ và tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Với chủ đề năm nay là “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”, Thống đốc nhấn mạnh đây thể hiện đúng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới. Dữ liệu và AI không phải là mục tiêu tự thân, mà phải trở thành nguồn lực và công cụ để nâng cao năng lực quản trị, đổi mới sản phẩm, quản trị rủi ro, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Để chuyển đổi số ngành Ngân hàng diễn ra thực chất hơn nữa, Thống đốc Phạm Đức Ấn đề nghị các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán tập trung thực hiện 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm:

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát hiệu quả rủi ro trong hoạt động ngân hàng trên môi trường số, kịp thời nhận diện các vấn đề mới từ AI, dữ liệu, ngân hàng mở và các mô hình ngân hàng số mới.

Thứ hai, nâng cấp hạ tầng số, phát triển và chuẩn hóa dữ liệu: hiện đại hóa hạ tầng thanh toán quốc gia theo hướng an toàn, liên tục, xử lý được giá trị lớn; xây dựng kiến trúc dữ liệu ngành Ngân hàng thống nhất, nâng cao chất lượng dữ liệu theo hướng đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, có khả năng chia sẻ; đẩy mạnh kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hướng tới quản lý, điều hành dựa trên dữ liệu, nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm.

Thứ ba, thúc đẩy ứng dụng AI thực chất, có trách nhiệm và tạo ra giá trị trong phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro, phát hiện gian lận, tối ưu quy trình, chăm sóc khách hàng và phát triển sản phẩm; mỗi ứng dụng AI phải làm rõ giải quyết vấn đề gì, tạo giá trị gì và kiểm soát rủi ro ra sao, đồng thời sớm hình thành nguyên tắc quản trị AI phù hợp, bảo đảm kiểm soát, trách nhiệm giải trình và bảo vệ dữ liệu, quyền lợi khách hàng.

Thứ tư, chú trọng an ninh, an toàn và xây dựng niềm tin số: chuyển mạnh từ ứng phó sự cố sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa; đầu tư tương xứng cho an ninh mạng, an ninh dữ liệu, phòng chống gian lận, đặc biệt trước thủ đoạn công nghệ cao như AI, deepfake, để vừa bảo vệ hệ thống vừa bảo vệ khách hàng.

Thứ năm, chuyển đổi số phải trực tiếp phục vụ người dân, doanh nghiệp, thúc đẩy tài chính toàn diện: khai thác dữ liệu tốt hơn để đổi mới đánh giá khách hàng, quản trị tín dụng, phát triển sản phẩm phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã, người lao động, khu vực nông thôn, đồng thời quan tâm người cao tuổi, người yếu thế, người dân vùng sâu vùng xa để ai cũng tiếp cận được dịch vụ tài chính cơ bản thuận tiện, an toàn.

Thứ sáu, chú trọng phát triển nguồn nhân lực có năng lực về dữ liệu, AI, công nghệ, an ninh mạng; người đứng đầu các đơn vị trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả chuyển đổi số, với mỗi nhiệm vụ rõ mục tiêu, rõ sản phẩm, rõ người chịu trách nhiệm, rõ nguồn lực, rõ thời hạn và có chỉ tiêu đo lường được.

Thống đốc cho biết, trong giai đoạn phát triển mới, dữ liệu, AI và công nghệ số đang mở ra không gian phát triển rất lớn cho ngành Ngân hàng. Nhưng cơ hội chỉ trở thành động lực phát triển khi có thể chế phù hợp, hạ tầng hiện đại, dữ liệu chất lượng, nguồn nhân lực đủ năng lực và một hệ thống đủ an toàn để tạo dựng niềm tin.

"Ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong chuyển đổi số quốc gia, với yêu cầu cao hơn về tính thực chất và hiệu quả: biến công nghệ thành năng suất; biến dữ liệu thành nguồn lực; biến đổi mới sáng tạo thành sản phẩm, dịch vụ; biến chuyển đổi số thành sự thuận tiện cho người dân, cơ hội cho doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh mới của nền kinh tế", Thống đốc Phạm Đức Ấn nhấn mạnh.

Tại sự kiện, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn, cùng đại diện lãnh đạo một số bộ, ban, ngành trung ương đã tham quan khu vực triển lãm và chứng kiến những sản phẩm, giải pháp công nghệ mới trong tiến trình chuyển đổi số của ngành Ngân hàng.

Phạm Hiếu