AI đang chen vào điểm bắt đầu trong hành trình mua sắm tại Việt Nam
Một khảo sát vừa công bố của Vietnam Report cho thấy 78,4% người thuộc Gen Y và Gen Z được hỏi đã từng sử dụng AI cho mục đích mua sắm. Đáng chú ý, AI chưa thay người tiêu dùng quyết định mua hàng, nhưng đang dịch chuyển một mắt xích quan trọng của thị trường bán lẻ: điểm bắt đầu của hành trình tìm kiếm và lựa chọn sản phẩm.
AI trở thành "người tư vấn" mới trong hành trình mua sắm
AI đang được sử dụng chủ yếu ở những bước đầu tiên của hành trình mua hàng. Theo khảo sát, 44,4% người được hỏi dùng AI để tìm hiểu thông tin sản phẩm, 23,5% để tìm kiếm, gợi ý sản phẩm phù hợp và 19,8% để so sánh sản phẩm, thương hiệu.
Điều này cho thấy AI không đơn thuần là một công cụ tìm kiếm mới. Thay vì tự mở nhiều website, đọc đánh giá và đối chiếu từng lựa chọn, người tiêu dùng có thể dùng AI để tổng hợp thông tin, xác định một số sản phẩm phù hợp rồi mới chuyển sang website thương hiệu, sàn thương mại điện tử hoặc cửa hàng để kiểm tra giá, ưu đãi và trải nghiệm thực tế.
Như vậy, điểm bắt đầu của cuộc mua sắm đang dịch chuyển. Cuộc cạnh tranh không chỉ diễn ra trên Google, sàn thương mại điện tử hay tại kệ hàng, mà ngày càng có thể bắt đầu từ việc sản phẩm và thương hiệu được AI đề xuất, giải thích và so sánh như thế nào.

Sự dịch chuyển này đặc biệt đáng chú ý với nhóm người tiêu dùng trẻ, khi cách tìm kiếm thông tin và tương tác với thương hiệu đang thay đổi. AI có thể giúp rút ngắn quá trình từ một nhu cầu chưa rõ ràng đến một nhóm sản phẩm cụ thể, qua đó đưa thương hiệu vào cuộc cân nhắc sớm hơn.
Tuy nhiên, AI hiện chưa thay thế quyết định cuối cùng. Người tiêu dùng vẫn trực tiếp đánh giá giá trị sản phẩm, cân nhắc ngân sách, kiểm chứng thông tin và quyết định giao dịch.
Doanh nghiệp bán lẻ trước cuộc đua để được AI đề xuất
Khi AI trở thành một điểm chạm mới, dữ liệu sản phẩm cũng trở nên quan trọng hơn. Thông số kỹ thuật, thành phần, công dụng, hướng dẫn sử dụng, bảo hành, giá bán và điểm khác biệt cần rõ ràng, nhất quán và đủ cấu trúc để các hệ thống AI có thể truy xuất, diễn giải.
Đây là cơ sở để GEO (Generative Engine Optimization) nổi lên bên cạnh SEO, với mục tiêu tối ưu nội dung để được các công cụ AI tạo sinh lựa chọn và hiển thị trong câu trả lời. Bài toán của doanh nghiệp không chỉ là đưa thương hiệu lên trang tìm kiếm, mà còn phải có đủ dữ liệu, nội dung và tín hiệu tin cậy để được AI đưa vào câu trả lời khi khách hàng đặt câu hỏi.
Điều này cũng khiến chất lượng thông tin trở thành một phần của năng lực cạnh tranh. Nếu trước đây doanh nghiệp chú trọng làm sao để khách hàng nhìn thấy sản phẩm, thì nay cần tính thêm một bước: AI sẽ hiểu sản phẩm đó như thế nào và có đưa sản phẩm vào nhóm lựa chọn hay không.
Áp lực này càng rõ khi người tiêu dùng vẫn rất kỹ tính. 89,5% cho biết có thói quen so sánh giá giữa các nơi bán trước khi mua, trong khi 39,5% thường xuyên trì hoãn mua hàng để chờ khuyến mại.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp bán lẻ không chỉ cần cạnh tranh về giá, sản phẩm hay điểm bán, mà còn phải chuẩn bị cho một hành trình mua sắm trong đó con người và AI cùng tham gia vào quá trình lựa chọn.
Thanh Thanh