Văn hóa doanh nghiệp phải tạo giá trị thực chất

Văn hóa doanh nghiệp không chỉ định hình bản sắc hay cách ứng xử của một tổ chức, mà còn có thể trở thành nguồn lực tạo giá trị kinh tế. Để văn hóa thực sự đóng góp vào hiệu quả kinh doanh, những giá trị như chữ tín, liêm chính, trách nhiệm và sáng tạo phải được cụ thể hóa trong cách doanh nghiệp quản trị, thực hiện cam kết và tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Từ giá trị văn hóa đến hiệu quả kinh doanh

Tại buổi gặp gỡ báo chí thông tin về Diễn đàn Văn hóa với Doanh nghiệp năm 2026, ông Trần Quang Dũng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), chia sẻ kinh nghiệm tái tạo văn hóa tại tập đoàn giai đoạn 2019–2025, với bốn giá trị cốt lõi: Khát vọng, Trí tuệ, Chuyên nghiệp và Nghĩa tình.

Theo ông Dũng, sau 5 năm triển khai, giá trị thương hiệu Petrovietnam đã tăng gấp đôi, lên khoảng 1,4 tỷ USD. Ông khái quát định hướng của tập đoàn bằng thông điệp: “Tái tạo văn hóa đi trước, tạo đà cho tái tạo kinh doanh”.

Với quy mô khoảng 60.000 người lao động, Petrovietnam đặt trọng tâm vào việc đưa các giá trị chung vào quản trị và phối hợp thực thi. Từ năm 2022, tập đoàn chú trọng cách tiếp cận “văn hóa quản trị biến động” trước những bất ổn của thị trường năng lượng.

Ông Dũng cho biết, trong bối cảnh khó khăn, giá năng lượng biến động, sau 9 tháng năm 2026, Petrovietnam đã hoàn thành các mục tiêu năm sớm 3 tháng đối với tổng doanh thu, lợi nhuận và đóng góp ngân sách. Tập đoàn đạt mức tăng trưởng khoảng 40%; trong đó, theo phân tích của ông, 17% đến từ yếu tố khách quan là giá dầu, còn 23% đến từ hiệu quả sản xuất kinh doanh, mở rộng lĩnh vực mới, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ.

Một ví dụ được lãnh đạo Petrovietnam đề cập đến là Nhà máy lọc hóa dầu Bình Sơn, có thời điểm vận hành ở mức 118–125% công suất thiết kế mà vẫn bảo đảm an toàn, ổn định và hiệu quả. Theo ông, kết quả này gắn với trình độ công nghệ, tính chuyên nghiệp, khả năng kiểm soát rủi ro và sự phối hợp giữa các lực lượng.

Những kết quả trên như minh chứng cho quá trình gắn tái tạo văn hóa với hoạt động sản xuất, kinh doanh. "Không thể quy toàn bộ tăng trưởng cho riêng văn hóa, nhưng việc đưa các giá trị cốt lõi vào quản trị, nâng cao khả năng thích ứng và thúc đẩy đổi mới là những khía cạnh cần được nhìn nhận khi đánh giá hiệu quả của văn hóa doanh nghiệp.', ông Dũng chia sẻ.

Đo lường văn hóa, chứng minh giá trị

Năm 2016, Thủ tướng Chính phủ quyết định lấy ngày 10/11 hằng năm là Ngày Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời phát động Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam”. Bộ tiêu chí Văn hóa kinh doanh Việt Nam được ban hành năm 2021, tạo cơ sở đánh giá, xét chọn, tôn vinh và giúp doanh nghiệp nhận diện những nội dung cần cải thiện. Đến nay, 116 doanh nghiệp đạt chuẩn Văn hóa kinh doanh Việt Nam đã hình thành cộng đồng chia sẻ kinh nghiệm và lan tỏa các thực hành tốt.

Tuy nhiên, đạt chuẩn không nên là điểm kết thúc. Thách thức lớn hơn là duy trì các chuẩn mực trong hoạt động thường nhật và chứng minh đóng góp của chúng đối với chất lượng quản trị, uy tín và năng lực cạnh tranh.

Ông Hồ Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (VNABC), gợi mở khả năng sử dụng các tiêu chí văn hóa doanh nghiệp như một nguồn tham khảo để ngân hàng đánh giá doanh nghiệp khi xem xét cho vay.

Theo ông, các ngân hàng có quy định và yêu cầu riêng; ông không kỳ vọng bộ tiêu chí văn hóa có thể trực tiếp quyết định việc cho vay của các ngân hàng. Điều đáng quan tâm hơn là kết quả thực tế của quá trình thực hành văn hóa có thể cung cấp thêm thông tin tham khảo cho ngân hàng về cách doanh nghiệp vận hành.

"Đây mới là gợi mở từ góc độ văn hóa doanh nghiệp, không đồng nghĩa với việc các tiêu chí này đã trở thành điều kiện tín dụng của ngân hàng. Dù vậy, ý kiến này đặt ra một vấn đề đáng chú ý: những giá trị tưởng như vô hình cần được cụ thể hóa thành tiêu chí có thể nhận diện, đánh giá và kiểm chứng", Chủ tịch VNABC bày tỏ quan điểm.

Cũng theo Chủ tịch VNABC, trong giai đoạn 2026–2035, Khung chương trình hành động phát triển Văn hóa kinh doanh Việt Nam được xây dựng theo cấu trúc 9–4–2, gồm chín cấu phần nền tảng và công cụ thực thi, bốn chương trình hành động và hai đề án định hướng phát triển. Trong chín cấu phần có Bộ đo Văn hóa kinh doanh doanh nghiệp, cùng các công cụ phục vụ đánh giá, kết nối và thúc đẩy thực hành.

Khung hành động hướng tới giúp doanh nghiệp nhận diện mức độ trưởng thành về văn hóa, xác định nội dung cần cải thiện, đưa các giá trị vào quản trị để củng cố niềm tin, uy tín và năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, hiệu quả của các công cụ này phụ thuộc vào cách triển khai và khả năng gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Sau 10 năm xây dựng nền tảng, văn hóa doanh nghiệp Việt Nam cần bước sang giai đoạn lấy thực hành và giá trị tạo ra làm thước đo. Khi chữ tín được phản ánh trong cam kết với khách hàng, liêm chính được bảo đảm bằng cơ chế quản trị, sáng tạo tạo ra giá trị mới và trách nhiệm được thể hiện qua hành động, văn hóa mới thực sự trở thành nguồn lực phát triển.

Tinh thần “Nói 1 – làm 10 – đo được – tạo giá trị thật” vì vậy không chỉ là thông điệp của chương trình hành động, mà còn là yêu cầu đối với từng doanh nghiệp: biến những giá trị đã lựa chọn thành cách vận hành có thể kiểm chứng, để văn hóa trở thành một phần tạo nên năng lực cạnh tranh và sức phát triển bền vững.