Khơi thông nguồn lực, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế năm 2027

Duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

Thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước và đầu tư công, các đại biểu cơ bản thống nhất với báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện kế hoạch năm 2026 và định hướng năm 2027. Nhiều ý kiến ghi nhận sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Quốc hội, Chính phủ cùng sự điều hành linh hoạt, chủ động trong bối cảnh tình hình trong nước và quốc tế còn nhiều khó khăn, thách thức.

Đại biểu Trần Quốc Tuấn (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đánh giá cao nỗ lực điều hành của Chính phủ trong việc kết hợp hài hòa giữa mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm đời sống nhân dân.

Theo đại biểu Hà Đức Minh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai), trong 9 tháng năm 2026, GDP tăng 9,01%, mức tăng cao nhất trong 15 năm qua; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD. Những kết quả này cho thấy nền kinh tế tiếp tục duy trì đà phục hồi và phát triển tích cực.

Tuy nhiên, đại biểu Hà Đức Minh cũng cho rằng, cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong nước phát triển. Một trong những giải pháp được đề xuất là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, rà soát và cắt giảm các thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh còn chồng chéo. Các quy trình giải quyết thủ tục cần được thực hiện minh bạch, nhanh chóng, qua đó giúp doanh nghiệp tiếp cận bình đẳng hơn với đất đai, khoa học công nghệ, lao động có kỹ năng và thị trường.

Đại biểu Hà Đức Minh cũng đề nghị quan tâm đầu tư phát triển hạ tầng logistics, tăng cường kết nối số nhằm giảm chi phí vận chuyển, nâng cao năng lực cạnh tranh. Hiện chi phí logistics của Việt Nam ở mức 16-18% GDP, trong khi mức bình quân toàn cầu khoảng 10-12%. Việc cải thiện hạ tầng và kết nối logistics sẽ góp phần giảm chi phí cho doanh nghiệp, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và mở rộng hoạt động thương mại.

Bên cạnh đó, đại biểu đến từ đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính tự chủ chiến lược trong các lĩnh vực năng lượng, nhiên liệu, lương thực và dữ liệu; đồng thời đề nghị sớm triển khai các giải pháp theo Nghị quyết số 43/2026/QH16 về giảm thuế, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong năm 2026-2027.

Đề cập đến công tác điều hành giá, đại biểu Trần Quốc Tuấn cho biết, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52%. Một số nhóm hàng hóa, dịch vụ có mức tăng đáng chú ý như nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68%; giao thông tăng 6,06%; hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,72%.

Trong khi đó, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,4% theo giá hiện hành, nếu loại trừ yếu tố giá tăng gần 8%. Đại biểu Trần Quốc Tuấn đề nghị tiếp tục phối hợp đồng bộ các chính sách tiền tệ, tài khóa và quản lý giá theo một kịch bản thống nhất; theo dõi sát diễn biến giá các mặt hàng thiết yếu, công bố lộ trình điều chỉnh đối với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý và có giải pháp hỗ trợ phù hợp đối với các nhóm dễ bị tổn thương.

Đa dạng hóa nguồn vốn, nâng cao khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp

Bên cạnh cải thiện môi trường kinh doanh và kiểm soát chi phí sản xuất, khả năng tiếp cận nguồn vốn, đặc biệt là nguồn vốn trung và dài hạn, được đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) đề cập như một điều kiện quan trọng để doanh nghiệp mở rộng đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đánh giá bối cảnh kinh tế vĩ mô trong năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, với GDP 9 tháng tăng 9,01%, xuất khẩu tăng 24,5%, đại biểu Lê Hoàng Anh cho biết, nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, với dư nợ tương đương khoảng 155% GDP. Trong khi đó, gần 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng, nhưng một nửa dư nợ tín dụng lại là các khoản vay trung và dài hạn.

Đại biểu cũng chỉ ra nghịch lý khi tiền gửi dân cư vượt 11,2 triệu tỷ đồng, người dân nắm giữ khoảng 500 tấn vàng, tương đương khoảng 12% GDP, nhưng quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới đạt 11% GDP, chưa đạt mục tiêu 20% vào năm 2025.

Trên cơ sở đó, đại biểu Lê Hoàng Anh đề xuất 3 hướng giải pháp nhằm mở rộng các kênh dẫn vốn và khơi thông nguồn lực trong nước.

Thứ nhất, phát triển hoạt động cho vay dựa trên dữ liệu dòng tiền. Cụ thể hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, cho phép các ngân hàng sử dụng dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu thuế, xuất nhập khẩu để đánh giá năng lực tài chính và khả năng trả nợ của doanh nghiệp, thay vì chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp là đất đai.

Đề xuất này hướng tới mở rộng cơ sở đánh giá doanh nghiệp, tạo thêm điều kiện để các ngân hàng xem xét cấp vốn trên cơ sở dữ liệu hoạt động và dòng tiền, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn tài chính phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Thứ hai, giữ vốn chủ sở hữu trong nước. Đại biểu đề nghị sớm ban hành cơ chế để các công ty holding tại Trung tâm Tài chính quốc tế theo Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội có thể đầu tư thông suốt về trong nước; hỗ trợ doanh nghiệp đưa công ty mẹ từ nước ngoài về Việt Nam với chi phí thuế hợp lý, đồng thời vận hành thực chất Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia.

Thứ ba, kết nối nguồn tiết kiệm trong dân cư với nhu cầu vốn của doanh nghiệp thông qua phát triển quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng. Đại biểu cũng đề nghị bổ sung chỉ tiêu theo dõi quy mô trái phiếu doanh nghiệp trên GDP để có cơ sở đánh giá sự phát triển của thị trường vốn.

Các đề xuất trên hướng tới phát triển đa dạng các kênh huy động vốn, bổ sung nguồn lực cho hoạt động đầu tư, kinh doanh và tạo thêm lựa chọn tài chính cho doanh nghiệp.