U Bò – hồ Thác Chuối: Động lực mới cho du lịch và sinh kế Quảng Trị

Mở rộng không gian phát triển du lịch

Ngày 30/10/2026, tỉnh Quảng Trị và Tập đoàn Sun Group tổ chức khởi công Quần thể du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí núi U Bò – hồ Thác Chuối. Với quy mô đầu tư 16.234 tỷ đồng, mục tiêu thu hút khoảng 5 triệu lượt khách mỗi năm, dự án được kỳ vọng tạo thêm một cực tăng trưởng du lịch, góp phần khai thác tiềm năng khu vực phía Tây và mở rộng không gian phát triển kinh tế của tỉnh.

Tại lễ khởi công, ông Đặng Minh Trường, Tổng Giám đốc Sun Group, chia sẻ: “Đến với vùng đất Quảng Trị, trước hết là tri ân, sau đó mới kinh doanh”. Thông điệp ấy gợi mở một cách tiếp cận đáng chú ý đối với hoạt động đầu tư trên vùng đất giàu truyền thống lịch sử, nơi các giá trị thiên nhiên, văn hóa và con người cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa với mục tiêu phát triển kinh tế.

Thực tế, Quảng Trị có nhiều lợi thế để phát triển du lịch, từ Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng, hệ thống hang động, rừng nguyên sinh đến biển đảo, các di tích lịch sử và không gian văn hóa cộng đồng. Tuy nhiên, để những lợi thế này chuyển hóa thành giá trị kinh tế lâu dài, tỉnh cần những dự án có khả năng tạo sản phẩm mới, kết nối các điểm đến và mở rộng chuỗi dịch vụ, thay vì chỉ khai thác từng địa danh riêng lẻ.

Trong bức tranh đó, U Bò – hồ Thác Chuối được đặt trong kỳ vọng trở thành một dự án có vai trò quan trọng đối với định hướng phát triển du lịch của tỉnh. Dự án không chỉ bổ sung sản phẩm nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí quy mô lớn mà còn mở ra khả năng khai thác không gian du lịch từ vùng hồ đến đỉnh núi, từ cảnh quan tự nhiên đến các giá trị văn hóa bản địa.

Theo quy hoạch, dự án có tổng diện tích khoảng 167,48 ha, trải dài trên địa bàn các xã Bố Trạch, Thượng Trạch và Trường Sơn, gồm hai phân khu chính là hồ Thác Chuối và đỉnh U Bò ở độ cao hơn 1.000 m, kết nối bằng hệ thống 5 tuyến cáp treo. Dự án được triển khai theo bốn phân kỳ, từ quý IV/2026 đến quý II/2037. Giai đoạn đầu dự kiến hoàn thành vào quý II/2028, đưa vào vận hành hai tuyến cáp treo cùng các hạng mục hạ tầng nền tảng.

Không gian hồ Thác Chuối được định hướng phát triển thành khu nghỉ dưỡng sinh thái ven hồ, kết hợp các công trình văn hóa, dịch vụ, thương mại và lưu trú. Trong đó có bảo tàng nghệ thuật – văn hóa, nhà hát ngoài trời, chợ truyền thống, khu ẩm thực nổi trên mặt nước, phố đi bộ, biệt thự ven đồi và cụm ba khách sạn với 950 phòng hướng hồ.

Ở khu vực đỉnh U Bò, các sản phẩm được tổ chức theo hướng kết hợp vui chơi giải trí, trải nghiệm văn hóa và nghỉ dưỡng giữa đại ngàn. Tổ hợp Nagara lấy cảm hứng từ cấu trúc đền tháp Kalan và vũ trụ quan Champa; các hoạt động trải nghiệm gồm công nghệ thực tế ảo VR, trình diễn ánh sáng, trình chiếu mapping, tàu hỏa leo núi, zipline, đường dạo bộ trên cao và đài quan sát vòm rừng. Không gian nghỉ dưỡng trên đỉnh núi còn được định hướng phát triển các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, khách sạn 5 sao, căn hộ dịch vụ ven hồ và biệt thự sinh thái.

Đáng chú ý, hệ thống 5 tuyến cáp treo có công suất vận chuyển 3.500 - 4.500 lượt khách/giờ/tuyến, tạo hành trình trải nghiệm dài khoảng 7 km, kết nối hồ Thác Chuối với đỉnh U Bò ở độ cao 1.009 m.

Những hạng mục này cho thấy quy mô và định hướng đa dạng hóa sản phẩm của dự án. Tuy nhiên, ý nghĩa lớn hơn cần được nhìn nhận ở khả năng bổ sung một điểm đến mới vào hệ thống du lịch của tỉnh, tạo sự liên kết giữa các sản phẩm sinh thái, nghỉ dưỡng, văn hóa và khám phá thiên nhiên.

Tạo sức lan tỏa cho kinh tế địa phương

Năm 2025, Quảng Trị đón khoảng 9,6 triệu lượt khách, tăng 16,9% so với năm 2024; tổng thu du lịch đạt khoảng 11.040 tỷ đồng, tăng 31,7%. Sáu tháng đầu năm 2026, lượng khách đạt khoảng 5,64 triệu lượt, tổng thu khoảng 6.486 tỷ đồng. Những kết quả này phản ánh đà phát triển của ngành du lịch, đồng thời cho thấy nhu cầu tiếp tục đầu tư hạ tầng, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Trong bối cảnh đó, U Bò – hồ Thác Chuối được kỳ vọng góp phần hình thành thêm một điểm nhấn trong bản đồ du lịch Quảng Trị. Khi được kết nối với Phong Nha – Kẻ Bàng, các tuyến du lịch hang động, nghỉ dưỡng biển, tham quan di tích lịch sử và trải nghiệm văn hóa cộng đồng, dự án có thể góp phần kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu và phân bổ dòng khách đến nhiều khu vực hơn.

Đây cũng là cơ hội để các ngành kinh tế phụ trợ phát triển. Du lịch không chỉ tạo doanh thu từ vé tham quan hay dịch vụ lưu trú, mà còn kéo theo nhu cầu về vận tải, ăn uống, cung ứng thực phẩm, nông sản, hàng thủ công và các dịch vụ trải nghiệm. Nếu có cơ chế liên kết phù hợp, các hộ sản xuất, hợp tác xã, cơ sở kinh doanh và cộng đồng dân cư tại địa phương có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của ngành du lịch.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để dòng khách đến một khu du lịch quy mô lớn không chỉ dừng lại trong phạm vi dự án, mà tiếp tục lan tỏa đến các điểm đến và khu dân cư lân cận. Muốn vậy, cần có sự kết nối giữa nhà đầu tư, chính quyền, doanh nghiệp lữ hành và người dân trong xây dựng sản phẩm, tổ chức dịch vụ và quảng bá điểm đến.

Đối với Quảng Trị, đây là yêu cầu có ý nghĩa quan trọng. Bởi một ngành du lịch phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào một vài tổ hợp lớn, mà cần sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế, nhiều loại hình dịch vụ và đặc biệt là cộng đồng địa phương. Khi người dân có thể cung ứng sản phẩm nông nghiệp, thực phẩm, dịch vụ vận chuyển, lưu trú cộng đồng hay trải nghiệm văn hóa, giá trị kinh tế từ du lịch mới có điều kiện lan tỏa rộng hơn.

Sinh kế người dân phải là thước đo của phát triển bền vững

Một trong những kỳ vọng lớn đặt ra đối với dự án U Bò – hồ Thác Chuối là tạo thêm việc làm và cải thiện đời sống người dân. Theo kết quả khảo sát mức sống dân cư năm 2025, thu nhập bình quân tại tỉnh đạt 4,502 triệu đồng/người/tháng, bằng khoảng ba phần tư mức bình quân cả nước, tương đương khoảng 6 triệu đồng/người/tháng. Đây là cơ sở cho thấy yêu cầu tạo thêm động lực kinh tế, mở rộng cơ hội việc làm và nâng cao thu nhập tại địa phương vẫn rất cần thiết.

Với quy mô đầu tư lớn, dự án được kỳ vọng tạo nhu cầu lao động trong các lĩnh vực xây dựng, lưu trú, nhà hàng, vận tải, vui chơi giải trí và quản lý dịch vụ. Nhưng điều đáng quan tâm hơn là khả năng tạo ra những sinh kế ổn định, lâu dài cho người dân sau khi dự án đi vào hoạt động.

Để đạt được mục tiêu đó, cơ hội việc làm cần được chuyển hóa thành cơ hội tham gia thực chất của lao động địa phương. Người dân cần được tiếp cận các chương trình đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng phục vụ du lịch, nghiệp vụ lưu trú, chế biến ẩm thực và quản lý dịch vụ. Đồng thời, cần có chính sách kết nối để các hộ sản xuất, hợp tác xã và cơ sở kinh doanh nhỏ có thể tham gia cung ứng hàng hóa, dịch vụ cho khu du lịch.

Đặc biệt, các giá trị văn hóa bản địa và sản phẩm nông nghiệp cần được xem là một phần của chuỗi giá trị du lịch. Những sản phẩm đặc trưng, tập quán sinh hoạt, ẩm thực và tri thức bản địa nếu được khai thác phù hợp sẽ không chỉ tạo thêm nguồn thu mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa cộng đồng.

Vì vậy, hiệu quả của dự án không nên chỉ được đo bằng tổng vốn đầu tư, số lượng công trình hay lượng khách đón mỗi năm, mà còn phải được nhìn nhận qua số lao động địa phương có việc làm ổn định, mức thu nhập được cải thiện, số hộ dân tham gia chuỗi cung ứng và những giá trị kinh tế được giữ lại tại địa bàn.

Đó cũng là yêu cầu để phát triển du lịch thực sự trở thành động lực giảm nghèo, chuyển dịch cơ cấu lao động và nâng cao chất lượng cuộc sống, nhất là tại các địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn.

Song hành với sinh kế là yêu cầu bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. U Bò – hồ Thác Chuối nằm trong không gian cảnh quan núi rừng Trường Sơn, nơi rừng tự nhiên, nguồn nước và hệ sinh thái bản địa chính là nền tảng tạo nên giá trị của điểm đến. Bởi vậy, phát triển du lịch tại khu vực này phải đặt trong giới hạn chịu tải của môi trường, bảo đảm không đánh đổi tài nguyên lấy tăng trưởng trước mắt.

Theo định hướng quy hoạch, mật độ xây dựng khu vực đỉnh núi được khống chế ở mức khoảng 18,8%; các công trình được bố trí hài hòa với cảnh quan, ưu tiên bảo tồn rừng tự nhiên và không làm biến đổi địa hình sườn dốc. Đây là những định hướng cần được cụ thể hóa bằng các giải pháp quản lý trong suốt quá trình triển khai và vận hành dự án.

Từ thi công hạ tầng, xây dựng các tuyến cáp treo đến hoạt động lưu trú, vui chơi giải trí, việc kiểm soát chất thải, nước thải, bảo vệ nguồn nước và hạn chế tác động đến rừng tự nhiên phải được thực hiện nghiêm túc. Công tác giám sát môi trường cần được duy trì thường xuyên, có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, nhà đầu tư và chính quyền cơ sở.

Bởi suy cho cùng, thiên nhiên không chỉ là tài nguyên để khai thác mà còn là vốn tự nhiên cần được gìn giữ cho các thế hệ tiếp theo. Giá trị của một điểm đến sinh thái không nằm ở số lượng công trình được xây dựng, mà trước hết ở khả năng bảo vệ được cảnh quan, hệ sinh thái và bản sắc vốn có của vùng đất.

Đầu tư gắn với trách nhiệm và tầm nhìn dài hạn

Quảng Trị đang có cơ hội mở rộng không gian phát triển du lịch, từ những lợi thế sẵn có đến các sản phẩm mới có khả năng tạo giá trị gia tăng cao. Trong tiến trình ấy, dự án U Bò – hồ Thác Chuối được kỳ vọng đóng vai trò là một trong những động lực quan trọng, góp phần thúc đẩy đầu tư hạ tầng, phát triển dịch vụ và mở rộng cơ hội sinh kế cho người dân.

Thông điệp “Đến với vùng đất Quảng Trị, trước hết là tri ân, sau đó mới kinh doanh” của ông Đặng Minh Trường đặt ra một yêu cầu có ý nghĩa đối với quá trình đầu tư: lợi ích kinh tế cần song hành với trách nhiệm xã hội, bảo tồn những giá trị lịch sử, văn hóa và thiên nhiên của địa phương.

Với tỉnh Quảng Trị, điều quan trọng là tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, hạ tầng kết nối, cơ chế phối hợp và các chính sách hỗ trợ để dự án phát huy hiệu quả, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp địa phương và người dân tham gia vào chuỗi giá trị. Cùng với đó, công tác quản lý đất đai, tài nguyên, môi trường và bảo đảm quyền lợi chính đáng của cộng đồng cần được thực hiện chặt chẽ.

Một dự án lớn chỉ thực sự tạo ra sức bật khi những lợi ích từ đầu tư được chuyển hóa thành giá trị phát triển cho địa phương. Đó là những công việc ổn định, những nguồn thu mới, những sản phẩm bản địa có thị trường và những cơ hội để người dân cải thiện cuộc sống ngay trên quê hương mình.

U Bò – hồ Thác Chuối vì thế không chỉ được kỳ vọng làm phong phú thêm diện mạo du lịch Quảng Trị, mà còn mở ra một hướng phát triển gắn kết giữa kinh tế, thiên nhiên và cộng đồng. Khi tăng trưởng đi cùng bảo tồn, đầu tư đi cùng trách nhiệm và người dân thực sự trở thành chủ thể hưởng lợi, dự án mới có thể tạo nên giá trị bền vững, góp phần đưa du lịch trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong những năm tới./.