Hợp tác đường sắt Việt - Pháp mở thêm dư địa phát triển du lịch

Nhà ga di sản trở thành điểm đến du lịch

Chiều 4/11, tại Ga Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng), Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (VNR) phối hợp với Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Pháp (SNCF) tổ chức lễ kết nghĩa giữa Ga Hải Phòng và Ga Pontorson – Mont-Saint-Michel, đồng thời gắn biển kết nghĩa giữa Ga Đà Lạt và Ga Trouville – Deauville.

Đây là hoạt động nhằm tăng cường hợp tác quốc tế, thúc đẩy ngoại giao văn hóa – kinh tế ngành đường sắt, đồng thời mở ra cơ hội trao đổi kinh nghiệm trong bảo tồn, khai thác giá trị các nhà ga gắn với phát triển du lịch.

Ga Hải Phòng và Ga Đà Lạt đều là những công trình kiến trúc đường sắt có dấu ấn Pháp, được bảo tồn đến ngày nay. Không chỉ mang giá trị kiến trúc và lịch sử, hai nhà ga còn gắn với quá trình hình thành, phát triển của ngành đường sắt Việt Nam.

Trong đó, Ga Hải Phòng được xây dựng năm 1901, chính thức đưa vào khai thác từ năm 1902. Nhà ga từng kết nối tuyến đường sắt Hải Phòng – Hà Nội – Lào Cai – Vân Nam (Trung Quốc). Với kiến trúc đặc sắc và giá trị lịch sử, công trình đã trở thành biểu tượng của thành phố Cảng, thu hút khách du lịch. Năm 2025, Ga Hải Phòng chính thức được công nhận là “Điểm du lịch”.

Ga Đà Lạt được xây dựng giai đoạn 1932 – 1938 bởi các kiến trúc sư người Pháp, được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa quốc gia từ năm 2001. Đáng chú ý, kiến trúc Ga Đà Lạt chịu ảnh hưởng từ Ga Trouville – Deauville ở vùng Normandy (Pháp).

Sự tương đồng về kiến trúc và giá trị di sản tạo nên điểm kết nối tự nhiên giữa các nhà ga. Tuy nhiên, mỗi công trình lại mang một câu chuyện riêng. Ga Hải Phòng gắn với một đô thị cảng, hoạt động giao thương và sự kết nối giữa đường sắt với cảng biển; Ga Đà Lạt lại gắn với cảnh quan cao nguyên và không gian di sản giàu bản sắc. Tại Pháp, Ga Pontorson là cửa ngõ đến với Mont-Saint-Michel, còn Ga Trouville – Deauville kết nối du khách với những điểm đến nổi tiếng của vùng Normandy.

Điểm gặp nhau giữa bốn nhà ga không chỉ là dấu ấn kiến trúc và những câu chuyện lịch sử, mà còn là khả năng trở thành cửa ngõ của trải nghiệm du lịch, không gian văn hóa gần gũi với cộng đồng và đầu mối giao thông thuận tiện cho hành khách.

Thực tế, nhà ga ngày nay không còn đơn thuần là nơi đón, trả khách. Với hệ thống dịch vụ dành cho hành khách, cửa hàng thương mại và hạ tầng kỹ thuật, nhà ga còn có thể trở thành không gian giao lưu văn hóa, điểm trải nghiệm và một phần cảnh quan đô thị.

Theo ông Nguyễn Chính Nam, Phó Tổng giám đốc VNR, một nhà ga hấp dẫn không chỉ giúp hành khách lên xuống tàu thuận tiện mà còn phải kết nối họ với điểm tham quan, phương tiện trung chuyển, sản phẩm văn hóa, ẩm thực và dịch vụ của địa phương.

Cách tiếp cận này cho thấy việc khai thác nhà ga di sản cần được đặt trong tổng thể phát triển du lịch địa phương. Thay vì chỉ bảo tồn công trình như một di tích kiến trúc, việc kết nối nhà ga với các điểm đến và dịch vụ xung quanh sẽ giúp kéo dài trải nghiệm của du khách, đồng thời mở rộng cơ hội phát triển các hoạt động thương mại, dịch vụ.

Mở rộng hợp tác để phát triển sản phẩm du lịch đường sắt

Từ việc kết nghĩa giữa các nhà ga, VNR kỳ vọng thúc đẩy những chương trình hợp tác thực chất hơn với SNCF, tập trung vào ba hướng: trao đổi kinh nghiệm bảo tồn và phát huy giá trị di sản nhà ga; chia sẻ kinh nghiệm phát triển nhà ga gắn với du lịch, dịch vụ và giao thông đa phương thức; thúc đẩy quảng bá, xây dựng các sản phẩm du lịch đường sắt.

Đây là những nội dung có ý nghĩa trong bối cảnh việc phát triển du lịch đường sắt không chỉ phụ thuộc vào chất lượng vận tải, mà còn cần sự kết nối giữa hành trình di chuyển với trải nghiệm tại các điểm đến.

Những nhà ga có kiến trúc độc đáo, gắn với lịch sử và văn hóa địa phương có thể trở thành một phần trong sản phẩm du lịch. Khi được kết nối với các điểm tham quan, phương tiện trung chuyển và hoạt động trải nghiệm, giá trị của nhà ga có thể vượt ra ngoài chức năng giao thông truyền thống.

Đáng chú ý, VNR mong muốn các đơn vị quản lý nhà ga, doanh nghiệp vận tải và du lịch hai nước phối hợp giới thiệu những điểm đến kết nghĩa, trao đổi hoạt động truyền thông và từng bước nghiên cứu các sản phẩm phù hợp với từng địa phương. Đây cũng là hướng để mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp vào quá trình khai thác giá trị nhà ga, thay vì chỉ giới hạn trong hoạt động quản lý và vận hành đường sắt.

Kinh nghiệm từ SNCF có thể mang lại những gợi mở cho ngành đường sắt Việt Nam. Đây là doanh nghiệp thuộc sở hữu của Chính phủ Pháp, khai thác mạng đường sắt quốc gia dài khoảng 28.000 km, với doanh thu năm 2025 đạt 43 tỷ euro và khoảng 290.000 nhân viên hoạt động tại 60 quốc gia, vùng lãnh thổ.

Trong hệ sinh thái của SNCF, SNCF Gares & Connexions đảm nhiệm quản lý và hiện đại hóa khoảng 3.000 nhà ga. Bên cạnh chức năng phục vụ vận tải, hệ thống nhà ga còn được phát triển gắn với các hoạt động thương mại, dịch vụ và tiện ích dành cho hành khách.

Đây là kinh nghiệm đáng tham khảo đối với Việt Nam trong việc khai thác hiệu quả hơn hạ tầng nhà ga, đặc biệt là những công trình có giá trị di sản và nằm tại các địa bàn có tiềm năng du lịch.

Tuy nhiên, để những thỏa thuận hợp tác thực sự phát huy hiệu quả, điều quan trọng là phải chuyển hóa các ý tưởng thành chương trình cụ thể, có đơn vị đầu mối, kế hoạch triển khai và sản phẩm thực tế. Lãnh đạo VNR cũng nhấn mạnh giá trị của quan hệ kết nghĩa không chỉ nằm ở văn bản được ký hay tấm biển được gắn, mà còn ở những kết quả hợp tác được duy trì trong các năm tiếp theo.

Theo kế hoạch, các bên sẽ thành lập nhóm công tác gồm hai trưởng ga và các nhân sự hỗ trợ cần thiết để triển khai quan hệ hợp tác giữa Ga Hải Phòng và Ga Pontorson – Mont-Saint-Michel. Nhóm công tác sẽ họp định kỳ ít nhất mỗi năm một lần nhằm đánh giá tiến độ và thảo luận các công việc tiếp theo.

Trước đó, VNR và phía Pháp đã có thỏa thuận kết nghĩa giữa Ga Đà Lạt và Ga Trouville – Deauville tại Đại sứ quán Pháp ở Việt Nam ngày 7/5/2026.

Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu cũng trải nghiệm chuyến tàu trên tuyến Đà Lạt – Trại Mát, một hành trình góp phần giới thiệu vẻ đẹp của di sản đường sắt trong không gian cao nguyên.

Việc mở rộng quan hệ hợp tác giữa các nhà ga vì vậy không chỉ mang ý nghĩa giao lưu văn hóa, mà còn tạo cơ hội để ngành đường sắt Việt Nam tiếp cận kinh nghiệm quốc tế trong bảo tồn di sản, phát triển dịch vụ và xây dựng sản phẩm du lịch. Nếu được cụ thể hóa bằng những sản phẩm hấp dẫn, nhà ga di sản hoàn toàn có thể trở thành một nguồn lực bổ trợ cho phát triển du lịch và kinh tế địa phương.