Ngân hàng siết phòng thủ, tăng kết nối chống gian lận số

Ngân hàng tăng cường giám sát, phòng ngừa rủi ro

Quá trình chuyển đổi số của ngành ngân hàng đang diễn ra mạnh mẽ cùng làn sóng công nghệ lớn trên toàn cầu với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, chuỗi khối và các công nghệ mới. Tính hiện tại, nhiều ngân hàng đã ghi nhận kết quả vượt bậc trong chuyển đổi số như BIDV, Agribank, Vietcombank, HDBank, Bac A Bank, Vikki. Các dịch vụ tài chính phục vụ người dân không ngừng được nâng cao chất lượng.

Tuy nhiên đi kèm với những lợi ích đó là các nguy cơ, thách thức về an ninh mạng. Các đối tượng tội phạm có thể lợi dụng công nghệ để thực hiện hành vi tấn công mạng, giả mạo danh tính, lừa đảo và gian lận tài chính với phương thức ngày càng tinh vi. Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải phải tăng cường đánh giá rủi ro và có giải pháp ứng phó sớm, phù hợp.

Báo cáo về chỉ tiêu chuyển đổi số năm 2026 cho thấy, kinh phí đầu tư cho an toàn, an ninh mạng tại các ngân hàng thương mại hiện chiếm khoảng 17,2% tổng kinh phí đầu tư chuyển đổi số. “Điều này phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của an ninh mạng trong chiến lược phát triển hạ tầng số”, ông, Hoàng Minh Tiến Phó Cục Trưởng Cục Công nghệ thông tin, Ngân hàng Nhà nước chia sẻ tại Diễn đàn và Triển lãm An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 khai mạc sáng 6/11 tại TP. Hồ Chí Minh, sự kiện đặc biệt do Tổ hợp Truyền thông Việt Nam Đầu tư tổ chức.

Các đối tượng tội phạm có thể lợi dụng công nghệ để thực hiện hành vi tấn công mạng, giả mạo danh tính, lừa đảo và gian lận tài chính với phương thức ngày càng tinh vi. Điều này yêu cầu này đòi hỏi ngân hàng phải tăng cường đánh giá rủi ro, kiểm thử an toàn ngay từ khâu thiết kế (Security by Design), thường xuyên diễn tập ứng phó sự cố, xây dựng phương án dự phòng và kiểm soát rủi ro từ các đối tác công nghệ bên thứ ba.

“An ninh mạng cũng phải trở thành nội dung trọng yếu trong quản trị, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, thay vì chỉ được bổ sung sau khi rủi ro phát sinh”, ông Tiến nhận định.

NHNN hướng đến hoàn thiện thể chế, chính sách giúp nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống ngân hàng số. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật đã được Ngân hàng Nhà nước ban hành, như Thông tư số 09/2020/TT-NHNN về an toàn hệ thống thông tin trong hoạt động ngân hàng; Thông tư số 50/2024/TT-NHNN, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 77/2025/TT-NHNN, quy định về an toàn, bảo mật cho dịch vụ trực tuyến; Thông tư số 64/2024/TT-NHNN về triển khai giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API).

Đặc biệt, ngày 30/9/2026, Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư số 53/2026/TT-NHNN quy định về quản lý an toàn và quản lý rủi ro khi triển khai ứng dụng hệ thống AI trong hoạt động ngân hàng.

Cũng theo ông Tiến, các ngân hàng cũng đang tăng cường phối hợp liên ngành trong phòng chống tội phạm công nghệ cao. Thực tế, các vụ lừa đảo tài chính thường liên quan đến nhiều tài khoản, nhiều tổ chức tín dụng, trong khi dòng tiền có thể được dịch chuyển rất nhanh. Vì vậy, không một ngân hàng riêng lẻ nào có thể tự giải quyết toàn bộ thách thức này.

Phó Tổng Giám đốc HDBank nhấn mạnh vai trò của niềm tin số

Ông Đàm Thế Thái, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Phát triển TP. Hồ Chí Minh (HDBank), nhấn mạnh về niềm tin số, yếu tố kết nối và bảo đảm sự vận hành thông suốt của toàn bộ hạ tầng kinh tế số.

Theo ông, xây dựng niềm tin số không phải nhiệm vụ riêng của một ngân hàng hay một cơ quan quản lý mà là trách nhiệm chung của toàn bộ hệ sinh thái, trong đó mỗi mắt xích đều góp phần bảo vệ danh tính, dữ liệu và tài sản của người dân trên không gian số.

Tại HDBank và hệ sinh thái Sovico, chiến lược bảo vệ niềm tin số được xây dựng trên ba trụ cột: an toàn, thông minh và kết nối. Ở trụ cột an toàn, ngân hàng áp dụng xác thực theo cấp độ rủi ro, quy mô và giá trị giao dịch nhằm vừa bảo đảm bảo mật, vừa duy trì sự thuận tiện cho khách hàng.

Với trụ cột thông minh, HDBank thí điểm ứng dụng AI để phát hiện gian lận theo thời gian thực, hỗ trợ thẩm định và phê duyệt tín dụng tự động trong khoảng 2-3 phút, nghiên cứu hợp tác với các chuyên gia quốc tế về AI và công nghệ lượng tử, hướng đến xây dựng các Nhà máy AI (AI Factory) phục vụ hoạt động của ngân hàng và hệ sinh thái.

Trong khi đó, trụ cột kết nối hướng đến tích hợp dịch vụ tài chính vào các lĩnh vực hàng không, bất động sản, logistics và nông nghiệp.

Từ kinh nghiệm vận hành, Phó Tổng Giám đốc HDBank đề xuất 3 hướng trọng tâm để hình thành cộng đồng niềm tin số tại Việt Nam: Thứ nhất, xây dựng hạ tầng niềm tin dùng chung, mở rộng cơ chế chia sẻ thông tin cảnh báo gian lận theo thời gian thực giữa ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông, ví điện tử và các sàn giao dịch tài sản số.

Thứ hai, ban hành các chuẩn mực chung về an ninh mạng, bảo vệ nhân sự và quản lý quyền truy cập; đồng thời thúc đẩy phát triển AI có trách nhiệm, minh bạch và có khả năng giải trình. Chẳng hạn, khi sử dụng AI trong thẩm định tín dụng, khách hàng cần được biết rõ cơ sở để hồ sơ vay được chấp thuận hoặc từ chối.

Thứ ba, đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số”, phổ cập kiến thức an toàn mạng đến mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn, giúp người dân nhận diện và chủ động phòng tránh các thủ đoạn lừa đảo.

Ông Thái cho biết, HDBank và hệ sinh thái Sovico sẵn sàng chia sẻ nền tảng công nghệ, kinh nghiệm vận hành và dữ liệu cảnh báo, đồng hành cùng Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan chức năng trong triển khai các chương trình an ninh số.

Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt