IMF: Nhật Bản cần tiếp tục xây dựng lại các bộ đệm tài chính, tiến hành bình thường hóa chính sách tiền tệ và thúc đẩy cải cách thị trường lao động
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) mới đây đã đưa ra kết luận đợt tham vấn Điều IV năm 2026 đối với Nhật Bản.
Theo đó, theo Ban Giám đốc IMF, nền kinh tế Nhật Bản đã thể hiện khả năng phục hồi ấn tượng trước những cú sốc toàn cầu và sản lượng đang tăng trưởng vượt mức tiềm năng. Nhu cầu nội địa mạnh mẽ và tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp. Sau ba thập kỷ lạm phát gần bằng 0, giá cả đã tăng nhanh hơn mục tiêu của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) trong hơn ba năm rưỡi trước khi giảm tốc trong tháng 1/2026. Mặc dù tiền lương danh nghĩa đang tăng với tốc độ kỷ lục, nhưng vẫn có những lo ngại dai dẳng về chi phí sinh hoạt khi lạm phát cao làm giảm sức mua của hộ gia đình.
Tăng trưởng dự kiến sẽ vẫn mạnh mẽ trong năm 2026, nhưng sẽ giảm xuống còn 0,8% do nhu cầu bên ngoài yếu hơn và tác động từ cuộc xung đột ở Trung Đông. Đầu tư tư nhân và tiêu dùng dự kiến sẽ vẫn mạnh mẽ, trong đó tiêu dùng được hỗ trợ bởi sự gia tăng dần dần của tiền lương thực tế khi lạm phát giảm và tình trạng thiếu lao động vẫn tiếp diễn. Từ mức tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 2/2026, lạm phát dự kiến sẽ tăng trong năm 2026 trước khi hội tụ về mục tiêu của BOJ vào năm 2027. Rủi ro đối với triển vọng và lạm phát nhìn chung là cân bằng.
Hiệu quả tài chính gần đây đã vượt quá mong đợi, nhưng thâm hụt dự kiến sẽ mở rộng vào năm 2026 và chi tiêu cho lãi suất, y tế và chăm sóc dài hạn cho dân số già sẽ tiếp tục tăng, cuối cùng dẫn đến việc tỷ lệ nợ trên GDP tăng từ năm 2035. IMF cho rằng, cần có sự thận trọng về tài chính, bao gồm kế hoạch giữ tỷ lệ nợ trên GDP theo hướng giảm mạnh. Chính sách tiền tệ nới lỏng đang được rút lại một cách thích hợp, và việc tăng lãi suất dần dần nên tiếp tục để đưa lãi suất chính sách về mức trung lập.
Các Giám đốc Điều hành IMF đã khen ngợi khả năng phục hồi kinh tế mạnh mẽ của Nhật Bản trước những cú sốc toàn cầu, song đồng thời cũng cho rằng xung đột ở Trung Đông đặt ra những rủi ro mới đáng kể đối với triển vọng. Trong tương lai, IMF nhấn mạnh sự cần thiết phải tiếp tục xây dựng lại các bộ đệm tài chính, tiến hành bình thường hóa chính sách tiền tệ và thúc đẩy cải cách thị trường lao động để hỗ trợ tăng lương thực tế bền vững.
IMF hoan nghênh việc Nhật Bản củng cố tài chính sau đại dịch COVID-19. Tổ chức tài chính quốc tế này nhất trí rằng Nhật Bản cần có lập trường tài chính trung lập hơn trong ngắn hạn và điều chỉnh tài chính thân thiện với tăng trưởng trong trung hạn, được hỗ trợ bởi một khuôn khổ tài chính đáng tin cậy, để đưa nợ công đi đúng hướng giảm và duy trì niềm tin thị trường, trong bối cảnh áp lực chi tiêu dài hạn dự kiến từ tiền lãi cũng như y tế và chăm sóc dài hạn. Ghi nhận các cuộc thảo luận của chính quyền về việc tạm thời đình chỉ thuế tiêu thụ đối với thực phẩm và đồ uống trong khi cải cách hệ thống thuế để cải thiện hỗ trợ xã hội, các giám đốc IMF nhấn mạnh bất kỳ biện pháp nào cũng nên nhắm mục tiêu vào các hộ gia đình và doanh nghiệp dễ bị tổn thương, mang tính tạm thời và không ảnh hưởng đến ngân sách. Việc cải thiện hiệu quả chi tiêu và thúc đẩy các biện pháp huy động nguồn thu bền vững cũng được IMF khuyến nghị.
Các thành viên hội đồng quản trị IMF cũng nhận định Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đang rút bớt chính sách nới lỏng tiền tệ một cách phù hợp. Họ lưu ý rằng khi lạm phát cơ bản hội tụ về mục tiêu của BOJ, việc tăng lãi suất dần dần hướng tới mức trung lập nên tiếp tục. IMF ủng hộ cách tiếp cận linh hoạt, được truyền đạt rõ ràng và dựa trên dữ liệu, trong bối cảnh sự không chắc chắn ngày càng tăng về các điều kiện bên ngoài và lãi suất trung lập. IMF cũng ghi nhận việc BOJ thực hiện suôn sẻ việc giảm quy mô bảng cân đối kế toán và khuyến khích tiếp tục giám sát hoạt động của thị trường trái phiếu chính phủ Nhật Bản. Ban Giám đốc IMF nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tỷ giá hối đoái linh hoạt như một công cụ giảm thiểu rủi ro đáng tin cậy.
Ban Giám đốc IMF cũng đánh giá hệ thống tài chính của Nhật Bản nhìn chung vẫn kiên cường, đồng thời khuyến khích cần tiếp tục cảnh giác trước những điểm yếu tiềm tàng, bao gồm rủi ro tỷ giá hối đoái, những thách thức về cấu trúc ở một số ngân hàng khu vực, rủi ro định giá trong bất động sản thương mại và sự tham gia ngày càng tăng của các tổ chức tài chính phi ngân hàng. Việc tiếp tục thực hiện các khuyến nghị của Chương trình Đánh giá Ngành Tài chính năm 2024, đặc biệt là về khuôn khổ vĩ mô thận trọng, giám sát ngành tài chính và theo dõi rủi ro hệ thống, cũng rất quan trọng.
IMF khuyến khích cải cách để tăng cường tính linh hoạt và khả năng di chuyển của thị trường lao động, bao gồm cả việc đào tạo lại và nâng cao kỹ năng để giải quyết tình trạng mất việc làm do trí tuệ nhân tạo gây ra, và loại bỏ những biến dạng làm giảm nguồn cung lao động nhằm duy trì tăng trưởng tiền lương thực tế. IMF hoan nghênh sự ủng hộ liên tục của Nhật Bản đối với các hoạt động của IMF và cam kết hợp tác kinh tế đa phương, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo đuổi hội nhập thương mại sâu rộng hơn, và khuyến nghị rằng các chính sách công nghiệp cần được nhắm mục tiêu cụ thể, có thời hạn và phải tuân theo phân tích chi phí - lợi ích.