Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ kinh tế tư nhân: Từ chính sách đến hành động
Để thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển nhanh chóng và hiệu quả trong giai đoạn mới, việc xây dựng hệ sinh thái bền vững và tăng cường kết nối giữa cơ quan nhà nước, tổ chức hỗ trợ, viện nghiên cứu, doanh nghiệp khoa học công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp là yêu cầu hết sức cấp thiết.
Đây là thông tin được đưa ra tại diễn đàn "Xây dựng hệ sinh thái bền vững hỗ trợ và phát triển kinh tế tư nhân năm 2026", tổ chức tại Hà Nội trong sáng ngày 6/6. Diễn đàn do Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) chủ trì, phối hợp với Cục Đổi mới sáng tạo, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cùng Viện Khoa học và Công nghệ Sức khỏe (Đại học Bách khoa Hà Nội) tổ chức.
Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp có sự chuyển dịch rõ rệt
Sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, khu vực này tiếp tục ghi nhận những chuyển biến tích cực thể hiện qua số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại thị trường tăng mạnh, đưa tổng số doanh nghiệp đang hoạt động lên khoảng 1,06 triệu và đóng góp hơn 1/4 số thu ngân sách.
Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Xuân Thọ, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Bộ Tài chính cho rằng, những kết quả này phản ánh rõ vai trò ngày càng quan trọng của khu vực tư nhân trong cấu trúc tăng trưởng.
Cũng theo ông Thọ, các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong thời gian qua đã được triển khai theo hướng đồng bộ hơn, trong đó trọng tâm là thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Các mô hình liên kết Nhà nước – doanh nghiệp – nhà khoa học – nhà trường – tài chính cũng được mở rộng hình thành môi trường phát triển ổn định hơn cho khu vực kinh tế tư nhân.
Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cũng có sự chuyển dịch rõ rệt. Trước đây chính sách được triển khai phân tán. Hiện nay chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đang được chuyển sang giai đoạn mới, tập trung hơn, có công cụ cụ thể hơn, gắn với dữ liệu hệ sinh thái và kết quả thực chất của hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp.
Chia sẻ tại diễn đàn, ông Nguyễn Hoàng Bách, đại diện Phòng Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Bộ Tài chính cho biết, nền tảng chính sách hiện nay được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết 68-NQ/TW và được cụ thể hóa bằng Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội, với các nhóm công cụ bao trùm từ tài chính, tín dụng, thuế, đất đai đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và mua sắm công.
Thay vì hỗ trợ dàn trải trên diện rộng, các chương trình lớn như phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong giai đoạn 2026–2030 hay đào tạo 10.000 giám đốc điều hành được thiết kế theo hướng chọn lọc, tập trung vào nhóm doanh nghiệp có khả năng dẫn dắt và lan tỏa. Hay về công nghệ, cũng hướng đến nhóm doanh nghiệp có nền tảng công nghệ, quản trị và khả năng lan tỏa trong chuỗi giá trị. Theo ông Bách, cách tiếp cận này bảo đảm nguồn lực hỗ trợ được sử dụng hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, việc sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng được định hướng theo hướng tiếp cận vòng đời doanh nghiệp, từ khởi nghiệp, tăng trưởng đến hội nhập thị trường quốc tế, thay vì chỉ dựa vào tiêu chí quy mô như trước đây. Qua đó, tạo khung chính sách linh hoạt hơn cho từng giai đoạn phát triển.
Chuyển dịch từ tư duy “hỗ trợ” sang “kiến tạo năng lực”
Từ thực tế các doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Thanh, Giám đốc Trung tâm Thúc đẩy phát triển thị trường khoa học công nghệ, Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, doanh nghiệp không thiếu công nghệ, mà thiếu công nghệ phù hợp với năng lực, nguồn lực và nhu cầu thị trường.
Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn trong việc lựa chọn và hấp thụ công nghệ, không chỉ do hạn chế về vốn mà còn do thiếu thông tin và thiếu hệ thống tư vấn phù hợp. Thế nên giữa công nghệ sẵn có trên thị trường và khả năng ứng dụng vào sản xuất, kinh doanh vẫn còn khoản cách.
Từ thực tiễn đó, các chính sách đang dịch chuyển theo hướng hỗ trợ toàn diện hơn, không chỉ dừng ở nghiên cứu mà mở rộng sang chuyển giao công nghệ, ứng dụng thực tiễn và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
"Điểm mấu chốt không nằm ở việc đưa bao nhiêu công nghệ vào doanh nghiệp, mà là làm thế nào để công nghệ thực sự tạo ra giá trị: Từ chi phí, năng suất đến khả năng cạnh tranh trên thị trường", ông Thanh nêu vấn đề.
Nhìn tổng thể, các phát biểu tại diễn đàn cho thấy một điểm chung, đó là: Phát triển kinh tế tư nhân trong giai đoạn mới không thể dựa vào các chính sách đơn lẻ, mà cần một hệ sinh thái đồng bộ, nơi chính sách, công nghệ, tài chính và thị trường được kết nối chặt chẽ.
Từ các định hướng lớn trong nghị quyết của Đảng và Quốc hội đến các chương trình cụ thể như phát triển doanh nghiệp tiên phong hay đào tạo đội ngũ CEO, có thể thấy rõ sự chuyển dịch từ tư duy “hỗ trợ” sang “kiến tạo năng lực”.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô doanh nghiệp, mà là nâng cao chất lượng tăng trưởng, khả năng đổi mới sáng tạo và năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Đây cũng chính là nền tảng để hình thành một khu vực kinh tế tư nhân mạnh, có sức chống chịu và khả năng dẫn dắt tăng trưởng trong giai đoạn tới.