Sự bùng nổ trung tâm dữ liệu tại Malaysia: Từ sự tăng vọt đầu tư đến tăng trưởng bền vững

Nhu cầu tăng vọt về xử lý dữ liệu và tính toán (computing power), dịch vụ đám mây và lưu trữ dữ liệu đang nhanh chóng biến quốc gia này thành một trung tâm dữ liệu khu vực. Nhưng tốc độ mở rộng cũng đang bộc lộ những hạn chế về cấu trúc, điều sẽ quyết định mức độ bền vững của sự bùng nổ này.

Sự phát triển mạnh mẽ của các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), đã làm thay đổi căn bản nhu cầu về cơ sở hạ tầng kỹ thuật số. Việc huấn luyện và vận hành các mô hình này đòi hỏi năng lực tính toán khổng lồ, trong khi việc áp dụng rộng rãi điện toán đám mây tiếp tục thúc đẩy nhu cầu lưu trữ dữ liệu. Cùng với nhau, những xu hướng này đã tạo ra một làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu toàn cầu, với Malaysia nổi lên như một điểm đến ngày càng hấp dẫn.

Sự kết hợp của các lợi thế

Một số lợi thế về cấu trúc là nền tảng cho sức hấp dẫn của Malaysia. Cụ thể:

Một trong những yếu tố quan trọng nhất là chi phí điện năng tương đối thấp. Các trung tâm dữ liệu hoạt động liên tục và tiêu thụ lượng điện năng lớn, do đó việc cung cấp năng lượng giá cả phải chăng và đáng tin cậy là một yếu tố then chốt. Mặc dù giá năng lượng toàn cầu tăng cao do xung đột ở Trung Đông có thể gây áp lực tăng giá điện, Malaysia vẫn duy trì khả năng cạnh tranh về chi phí so với nhiều quốc gia trong khu vực và các nền kinh tế phát triển. Quốc gia này cũng duy trì một lượng dự trữ điện năng dồi dào.

Đồng thời, lượng mưa dồi dào và áp lực tương đối thấp lên nguồn nước làm tăng thêm tính phù hợp của Malaysia đối với các hệ thống làm mát sử dụng nhiều nước trong các trung tâm dữ liệu hiện đại.

Vị trí địa lý càng củng cố thêm khả năng cạnh tranh của đất nước. Nằm ngoài Vành đai lửa Thái Bình Dương, Malaysia ít gặp rủi ro hơn từ động đất và các thảm họa thiên nhiên khác có thể làm gián đoạn hoạt động. Quan trọng không kém là vị trí gần Singapore, một trong những trung tâm kết nối kỹ thuật số hàng đầu châu Á. Mạng lưới cáp ngầm dưới biển rộng khắp của Singapore cho phép các nhà khai thác ở Johor, khu vực sát với biên giới với Singapore, có thể truy cập cơ sở hạ tầng kỹ thuật số toàn cầu một cách hiệu quả đồng thời hưởng lợi từ chi phí vận hành thấp hơn.

Do đó, Johor đã trở thành tâm điểm của việc mở rộng trung tâm dữ liệu tại Malaysia. Một yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển này là việc Singapore tạm dừng phê duyệt các dự án phát triển trung tâm dữ liệu quy mô lớn từ năm 2019 đến năm 2022, khiến các nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội ở bên kia eo biển. Mặc dù trước đây Thung lũng Klang là nơi đặt hầu hết các cơ sở của cả nước, hiện nay Johor chiếm khoảng 80% công suất trung tâm dữ liệu đang hoạt động của Malaysia, chủ yếu nhờ các nhà khai thác siêu quy mô phục vụ nhu cầu về điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo.

Trên phạm vi toàn quốc, tổng công suất trung tâm dữ liệu dự kiến ​​sẽ tăng từ khoảng 0,9–1GW vào năm 2025 lên tới 3–4GW vào năm 2029.

Chính sách của chính phủ Malaysia cũng đã hỗ trợ sự phát triển của lĩnh vực này. Thông qua các sáng kiến ​​như chương trình Thúc đẩy Hệ sinh thái Kỹ thuật số (DESAC) và Malaysia Digital (MD), chính quyền đã đưa ra các ưu đãi thuế và trợ cấp đầu tư để thu hút các dự án cơ sở hạ tầng kỹ thuật số. Malaysia cũng đã phát triển một khung pháp lý tương đối toàn diện và phối hợp, bao gồm quy hoạch địa điểm, yêu cầu về tính bền vững, mua sắm năng lượng tái tạo và các ưu tiên phát triển chiến lược. So với các quốc gia trong khu vực, cách tiếp cận có hệ thống hơn này đã củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Những thách thức đang ở phía trước

Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh chóng đang tạo ra những áp lực mới, như:

Mặc dù Malaysia đang mở rộng công suất điện, đặc biệt là thông qua các dự án điện khí mới, nhưng tốc độ tăng trưởng nhu cầu có thể vượt quá nguồn cung ở một số khu vực. Để phản ánh những lo ngại này, Malaysia đã bắt đầu hạn chế đầu tư vào các trung tâm dữ liệu phi trí tuệ nhân tạo (non-AI) mới từ tháng 2/2026 do nhu cầu điện và nước cao của chúng.

Việc tiêu thụ nước là một thách thức lớn. Hệ thống làm mát cho các máy chủ hiệu năng cao đòi hỏi lượng nước đáng kể, với một trung tâm dữ liệu 100MW tiêu thụ khoảng 4,2 triệu lít mỗi ngày. Khi các cụm trung tâm dữ liệu tiếp tục mở rộng, áp lực lên cơ sở hạ tầng nước địa phương có thể gia tăng, làm tăng tầm quan trọng của các tiêu chuẩn bền vững và công nghệ tiết kiệm tài nguyên.

Vẫn còn nhiều câu hỏi về quy mô tác động lan tỏa kinh tế trong nước. Trong quá trình xây dựng, phần lớn thiết bị được sử dụng trong các trung tâm dữ liệu của Malaysia—bao gồm máy chủ, hệ thống làm mát, phần cứng mạng và giá đỡ tích hợp—đều được nhập khẩu. Do đó, chỉ một phần nhỏ giá trị gia tăng được thu về trong nước, với hầu hết lợi ích trong nước tập trung vào hoạt động xây dựng.

Giai đoạn vận hành mang lại nhiều cơ hội hơn. Chi tiêu cho tiện ích, cho thuê, bảo trì và dịch vụ hỗ trợ tạo ra giá trị gia tăng nội địa cao hơn, trong khi các trung tâm dữ liệu có thể hỗ trợ tăng trưởng xuất khẩu dịch vụ CNTT như điện toán đám mây, lưu trữ và xử lý dữ liệu. Theo thời gian, việc tích hợp sâu hơn vào các hoạt động kỹ thuật số có giá trị gia tăng cao hơn—bao gồm phát triển phần mềm và dịch vụ doanh nghiệp—có thể làm tăng đáng kể đóng góp của ngành này vào tăng trưởng kinh tế.

Tác động đến việc làm cũng tương tự như vậy. Ngành xây dựng tạo ra lượng lớn việc làm tạm thời, nhưng các cơ sở vận hành lại chỉ cần lực lượng lao động tương đối nhỏ, thường chỉ có 30-50 nhân viên toàn thời gian. Đồng thời, ngành này đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân sự chuyên môn cao trong các lĩnh vực như quản lý cơ sở hạ tầng CNTT và kiểm soát môi trường, trong khi sự cạnh tranh giành lao động lành nghề với Singapore ngày càng gay gắt.

Đảm bảo tăng trưởng bền vững

Malaysia đã thành công trong việc định vị mình như một điểm đến quan trọng trong quá trình mở rộng cơ sở hạ tầng kỹ thuật số của châu Á, được hỗ trợ bởi vị trí địa lý thuận lợi, chi phí cạnh tranh và chính sách chủ động.

Tuy nhiên, duy trì đà phát triển đó sẽ cần nhiều hơn là chỉ thu hút đầu tư. Giai đoạn tăng trưởng tiếp theo sẽ phụ thuộc ít hơn vào số lượng gigawatt được bổ sung và nhiều hơn vào những gì phát triển xung quanh chúng: chuỗi cung ứng nội địa sâu rộng hơn, nguồn nhân lực chất lượng cao hơn và sự tham gia nhiều hơn vào các hoạt động kỹ thuật số có giá trị cao hơn.

Trong bối cảnh các nền kinh tế trong khu vực đang cạnh tranh để trở thành nơi đặt trụ sở của làn sóng cơ sở hạ tầng AI tiếp theo, kinh nghiệm của Malaysia đã nêu bật một bài học quan trọng. Thu hút vốn chỉ là bước đầu tiên. Thách thức lớn hơn là chuyển đổi cơ sở hạ tầng kỹ thuật số thành tăng trưởng bền vững, gắn liền với địa phương, đồng thời đảm bảo tính bền vững của tài nguyên, phát triển chuỗi cung ứng và nguồn nhân lực theo kịp tốc độ mở rộng.

V.A