Kỳ vọng FED tăng lãi suất trong tháng 10 đảo chiều sau loạt tín hiệu mới

Thị trường hạ mạnh kỳ vọng tăng lãi suất

Phó Chủ tịch FED Philip Jefferson và Chủ tịch FED chi nhánh New York John Williams trong các bài phát biểu cách nhau 2 ngày đều cho rằng FED vẫn có thời gian để đánh giá diễn biến kinh tế trước khi cân nhắc một đợt tăng lãi suất tiếp theo. Những thông điệp này nhanh chóng tác động đến kỳ vọng của thị trường.

Trước khi ông Williams đưa ra phát biểu ngày 29/9, thị trường đánh giá xác suất FED tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 27-28/10 ở mức khoảng 70%, dựa trên diễn biến giá hợp đồng tương lai lãi suất liên bang. Tuy nhiên, sau bài phát biểu của ông Jefferson ngày 1/10, xác suất này giảm xuống còn khoảng 25%. Sự điều chỉnh diễn ra trong bối cảnh một số dữ liệu lạm phát công bố trong khoảng thời gian giữa hai bài phát biểu thấp hơn dự kiến.

Cụ thể, báo cáo thu nhập và chi tiêu cá nhân tháng 8 do Cơ quan Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA) công bố ngày 30/9 cho thấy chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo lạm phát được FED theo dõi sát, tăng 0,3% so với tháng trước và tăng 3,4% so với cùng kỳ năm trước. PCE lõi, loại trừ giá thực phẩm và năng lượng, tăng 0,2% trong tháng và 3,0% so với cùng kỳ. Các con số này thấp hơn dự báo của thị trường.

Những diễn biến gần đây cho thấy thị trường đã điều chỉnh đáng kể cách nhìn về lộ trình chính sách tiền tệ của FED sau quyết định tăng lãi suất ngày 16/9. Tại cuộc họp này, các nhà hoạch định chính sách nhất trí tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ năm 2023. Các dự báo được công bố sau cuộc họp cũng cho thấy các quan chức FED vẫn nghiêng về khả năng có thêm một lần tăng lãi suất trong năm nay, trong bối cảnh lạm phát còn cao và hoạt động kinh tế có dấu hiệu tăng tốc.

Tuy nhiên, những phát biểu mới nhất cho thấy FED không nhất thiết phải liên tục tăng lãi suất qua từng cuộc họp. Ông Michael Feroli, Kinh tế trưởng phụ trách kinh tế Mỹ tại JPMorgan Chase, nhận định thông điệp từ 2 bài phát biểu là FED có thể giãn khoảng cách giữa các lần điều chỉnh chính sách thay vì liên tục tăng lãi suất.

Theo các chuyên gia được Bloomberg dẫn lời, đây cũng có thể được xem là một nỗ lực điều chỉnh kỳ vọng thị trường sau khi lợi suất trái phiếu tăng mạnh, qua đó đẩy chi phí vay vốn lên cao.

Dù vậy, các quan chức FED vẫn nhấn mạnh lạm phát đang ở mức cao. Số liệu chỉ số giá tiêu dùng (CPI) dự kiến công bố ngày 14/10 sẽ là một trong những dữ liệu quan trọng đối với cuộc tranh luận về chính sách tiền tệ trước cuộc họp cuối tháng 10.

Ông John Williams, với vai trò Chủ tịch FED chi nhánh New York, có quyền bỏ phiếu thường trực về chính sách tiền tệ và theo thông lệ giữ vị trí Phó Chủ tịch Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC). Cùng với Chủ tịch và Phó Chủ tịch FED, vị trí này thường được xem là một phần trong nhóm lãnh đạo có ảnh hưởng lớn tới định hướng chính sách tiền tệ.

FED thay đổi cách phát tín hiệu chính sách

Diễn biến mới cũng làm nổi bật một thay đổi trong cách FED định hướng kỳ vọng của thị trường dưới thời Chủ tịch Kevin Warsh.

Ông Warsh đã hạn chế sử dụng “forward guidance” - định hướng chính sách tương lai để dẫn dắt kỳ vọng lãi suất. Chủ tịch FED không tham gia vào các dự báo lãi suất hàng quý và tránh đưa ra tín hiệu cụ thể về các bước đi chính sách trong tương lai khi phát biểu công khai. Thay vào đó, người đứng đầu ngân hàng trung ương khuyến khích thị trường dựa nhiều hơn vào các dữ liệu kinh tế để hình thành kỳ vọng.

Cách tiếp cận này nhận được sự ủng hộ từ một bộ phận giới chuyên gia. Những người hoài nghi về “forward guidance” cho rằng công cụ này có thể hữu ích trong các giai đoạn khủng hoảng, nhưng hiệu quả hạn chế khi các dữ liệu kinh tế thay đổi nhanh và bản thân các nhà hoạch định chính sách cũng chưa có đủ thông tin để xác định chắc chắn hướng đi của nền kinh tế.

Bà Ellen Meade, Giáo sư kinh tế tại Đại học Duke và từng có nhiều năm làm việc tại Hội đồng Thống đốc FED, cho rằng các phát biểu của 2 quan chức Phó Chủ tịch FED Philip Jefferson và Chủ tịch FED chi nhánh New York John Williams chưa hẳn là “forward guidance” theo nghĩa truyền thống. Theo bà Ellen Meade, có sự khác biệt giữa việc sử dụng định hướng chính sách để “khóa” một thay đổi lãi suất cụ thể với việc cho thị trường biết FED sẽ dành thời gian đánh giá dữ liệu trước khi đưa ra quyết định.

Trong khi đó, William English, Giáo sư tại Trường Quản lý Yale và cựu quan chức FED, không cho rằng hai bài phát biểu có sự phối hợp. Theo ông, các quan chức có thể chỉ đơn giản đang trình bày quan điểm của mình về nền kinh tế và chính sách tiền tệ.

Một số quan chức FED khác cũng tránh đưa ra tín hiệu cụ thể về các quyết định sắp tới. Chủ tịch FED chi nhánh Richmond, Tom Barkin, Chủ tịch FED chi nhánh Boston, Susan Collins, và Chủ tịch FED chi nhánh Kansas City, Jeff Schmid, khi xuất hiện tại một hội nghị ở Asheville, North Carolina, đều nhấn mạnh sự cần thiết phải chờ thêm dữ liệu.

Trong khi đó, Thống đốc FED Michelle Bowman cho rằng chưa có nhiều lý do cấp thiết để tiếp tục điều chỉnh lãi suất. Ở chiều ngược lại, Chủ tịch FED chi nhánh Dallas, Lorie Logan, một trong những quan chức ủng hộ tăng lãi suất mạnh mẽ hơn trong năm nay, cho rằng, FED có thể cần thêm nhiều lần tăng lãi suất để đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%.

Tuy nhiên, bà Logan cũng lưu ý sự gia tăng phần bù kỳ hạn (term premium) trên thị trường trái phiếu - khoản lợi suất bổ sung mà nhà đầu tư yêu cầu để nắm giữ trái phiếu dài hạn. Theo bà, sự gia tăng này cũng có thể góp phần làm chậm nền kinh tế.

Như vậy, chỉ trong khoảng 5 ngày, thị trường đã điều chỉnh đáng kể kỳ vọng về lãi suất FED trong phần còn lại của năm. Dù chưa loại trừ khả năng tiếp tục thắt chặt chính sách, các phát biểu mới nhất cho thấy FED có thể không vội vàng tăng lãi suất tại mọi cuộc họp, trong khi các dữ liệu kinh tế, đặc biệt là lạm phát, sẽ tiếp tục đóng vai trò quyết định đối với bước đi tiếp theo.