IMF cảnh báo 3 sức ép lớn đối với kinh tế toàn cầu

Phát biểu ngày 7/10 tại Singapore, trước thềm Hội nghị thường niên IMF - Ngân hàng Thế giới (WB) tại Bangkok (Thái Lan), bà Georgieva cho biết kinh tế thế giới đang chịu tác động từ những yếu tố theo các hướng khác nhau. Trong khi giá năng lượng cao tạo sức ép lên nguồn cung và lạm phát, đầu tư vào AI lại đang thúc đẩy nhu cầu và hoạt động kinh tế.

Giá năng lượng tiếp tục gây sức ép lên lạm phát

Theo bà Georgieva, cú sốc năng lượng vẫn là 1 vấn đề lớn đối với kinh tế toàn cầu. Giá dầu hiện ở quanh 100 USD/thùng, trong khi công suất lọc dầu bị ảnh hưởng khiến giá các sản phẩm nhiên liệu tiếp tục chịu sức ép.

Tác động của giá năng lượng cao cũng khác nhau giữa các nền kinh tế. Những nước chịu ảnh hưởng trực tiếp từ xung đột và gián đoạn nguồn cung năng lượng đang đối mặt với sức ép lớn hơn. Theo bà Georgieva, các dự báo tăng trưởng mới sắp công bố của IMF sẽ cho thấy những nền kinh tế chịu tác động trực tiếp từ chiến sự là nhóm có triển vọng tăng trưởng bị điều chỉnh giảm mạnh nhất.

Bên cạnh năng lượng, lạm phát còn chịu tác động từ giá lương thực, thuế quan, chi tiêu quốc phòng và chi phí trả nợ ngày càng tăng.

Sau khoảng 5,5 năm lạm phát ở mức cao hơn mục tiêu, bà Georgieva cho rằng áp lực giá vẫn chưa hoàn toàn biến mất. Trong bối cảnh này, chính sách tiền tệ tại nhiều quốc gia cần tiếp tục được điều hành thận trọng, thậm chí có thể phải theo hướng thắt chặt hơn.

Bà đánh giá các đợt tăng lãi suất gần đây của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) là phù hợp.

AI thúc đẩy đầu tư nhưng đi kèm rủi ro

Ở chiều ngược lại, làn sóng đầu tư vào AI đang tạo thêm động lực cho nhu cầu và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Theo bà Georgieva, quy mô đầu tư vào AI tính trên GDP có thể vượt qua một số giai đoạn đầu tư lớn trước đây vào đường sắt, lưới điện và hạ tầng viễn thông. Nghiên cứu của IMF, nếu được triển khai hiệu quả, AI có thể đóng góp thêm khoảng 0,5 điểm phần trăm vào tăng trưởng kinh tế toàn cầu mỗi năm.

Tuy nhiên, tốc độ phát triển nhanh của AI cũng kéo theo những rủi ro mới. Hoạt động đầu tư và giá trị thị trường hiện tập trung vào một số doanh nghiệp, khiến kỳ vọng đối với khả năng tạo ra năng suất và lợi nhuận từ AI ngày càng lớn.

Nếu những kỳ vọng này không được đáp ứng, tâm lý thất vọng trên thị trường có thể lan rộng và tạo ra cú sốc đối với nền kinh tế.

Bà Georgieva cũng lưu ý AI có thể tác động đáng kể đến thị trường lao động, đồng thời làm gia tăng rủi ro về an ninh mạng và ổn định tài chính. Vì vậy, các quốc gia cần chuẩn bị tốt hơn cho quá trình ứng dụng AI, trong đó có việc xây dựng các khuôn khổ quản lý phù hợp.

Nợ công tăng, dư địa chính sách thu hẹp

Sức ép thứ ba được bà Georgieva đề cập là nợ công ngày càng tăng. Nợ công toàn cầu đang hướng tới mức vượt 100% GDP, cao nhất kể từ sau Thế chiến II.

Các nền kinh tế phát triển hiện nằm trong nhóm có có nợ công lớn. Theo bà Georgieva, các chính phủ không thể tiếp tục trông chờ vào tăng trưởng kinh tế cao hơn để tự giải quyết những vấn đề về tài khóa. Các nền kinh tế có mức nợ cao cần xây dựng kế hoạch củng cố tài khóa trung hạn phù hợp. Trong một số trường hợp, các biện pháp tài khóa cần được triển khai sớm để giảm áp lực lên chính sách tiền tệ.

Bên cạnh củng cố tài khóa, IMF cũng nhấn mạnh các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng như nâng cao kỹ năng của người lao động, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp gia nhập và rút khỏi thị trường, tăng cường an ninh năng lượng và đơn giản hóa các quy định.

Theo bà Georgieva, xử lý đồng thời 3 sức ép từ AI, năng lượng và nợ công sẽ là một trong những vấn đề được các nhà hoạch định chính sách quan tâm tại Hội nghị thường niên IMF - WB sắp tới.