ECB thúc đẩy ứng dụng công nghệ số hóa tài sản, mở rộng cơ hội cho các ngân hàng

Mới đây, tại buổi trình bày trước Ban điều hành Hiệp hội Ngân hàng Italy, ông Piero Cipollone, Thành viên Ban điều hành ECB đã giới thiệu những bước tiến trong quá trình phát triển thị trường tài chính dựa trên công nghệ DLT, đồng thời làm rõ vai trò của các ngân hàng trong hệ sinh thái tài chính số của châu Âu.

Theo ông Piero Cipollone, hoạt động số hóa tài sản tài chính (tokenisation) đang chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai thực tế. Đáng chú ý, từ ngày 21/9/2026, hệ thống Pontes đã chính thức đi vào hoạt động, cho phép các giao dịch tài chính sử dụng công nghệ DLT được thanh toán thông qua tài khoản của các ngân hàng tại ngân hàng trung ương. Cơ chế này góp phần nâng cao tính an toàn, giảm rủi ro và tăng hiệu quả thanh toán trên thị trường tài chính.

Bên cạnh đó, kể từ tháng 3/2026, các tài sản dựa trên công nghệ DLT được phát hành tại các trung tâm lưu ký chứng khoán (CSD) đã có thể được sử dụng làm tài sản bảo đảm đủ điều kiện trong các nghiệp vụ tín dụng của hệ thống ngân hàng trung ương khu vực đồng euro (Eurosystem).

ECB cũng ghi nhận sự quan tâm ngày càng lớn của các tổ chức phát hành trái phiếu chính phủ và tổ chức siêu quốc gia đối với việc phát hành chứng khoán dưới dạng số hóa. Các trung tâm lưu ký chứng khoán tại châu Âu đã bắt đầu triển khai dịch vụ dành cho chứng khoán phát hành trên nền tảng DLT, hoạt động song song với hệ thống hiện hữu.

Giảm chi phí giao dịch, mở rộng khả năng tiếp cận vốn

Theo ECB, việc số hóa tài sản có thể mang lại những thay đổi đáng kể trong toàn bộ chuỗi hoạt động tài chính, từ phát hành, giao dịch, thanh toán đến quản lý tài sản và tài sản bảo đảm.

Trên thị trường sơ cấp, công nghệ này giúp giảm chi phí phát hành thông qua việc hạn chế các khâu trung gian và quy trình xử lý thủ công. Đồng thời, doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể tiếp cận thị trường vốn thuận lợi hơn, trong khi việc chia nhỏ quyền sở hữu tài sản góp phần mở rộng đối tượng nhà đầu tư.

Đối với hoạt động giao dịch và thanh toán, việc ứng dụng hợp đồng thông minh cho phép chuyển giao tài sản và tiền thanh toán đồng thời, theo nguyên tắc giao dịch chỉ hoàn tất khi cả hai bên thực hiện đầy đủ nghĩa vụ. Cơ chế này giúp giảm rủi ro đối tác, rủi ro thanh toán và rút ngắn thời gian xử lý giao dịch.

Công nghệ DLT còn hỗ trợ tự động hóa các nghiệp vụ như trả lãi trái phiếu, hoàn trả gốc và thực hiện quyền của nhà đầu tư. Việc luân chuyển tài sản bảo đảm cũng có thể diễn ra nhanh hơn, kể cả trong ngày, qua đó giảm nhu cầu duy trì các khoản dự trữ thanh khoản lớn.

Tuy nhiên, ECB lưu ý sự phát triển của các nền tảng tài chính số riêng biệt có thể làm gia tăng tình trạng phân mảnh thị trường. Vì vậy, việc xây dựng các tiêu chuẩn chung, bảo đảm khả năng kết nối giữa các hệ thống và sử dụng tiền ngân hàng trung ương làm tài sản thanh toán an toàn có ý nghĩa quan trọng.

Pontes và Appia mở ra cơ hội phát triển dịch vụ ngân hàng

Trong chiến lược phát triển thị trường tài chính số, ECB xác định Pontes và Appia là 2 sáng kiến có vai trò bổ trợ lẫn nhau.

Pontes cung cấp cơ chế thanh toán các giao dịch tài chính dựa trên DLT bằng tiền ngân hàng trung ương, qua đó tạo nền tảng thanh toán an toàn cho các hoạt động tài chính số hóa.

Trong khi đó, Appia hướng tới xây dựng một hệ sinh thái tài chính số có khả năng kết nối và vận hành thống nhất trên phạm vi châu Âu. Sáng kiến này tập trung thúc đẩy hợp tác giữa cơ quan quản lý, ngân hàng và các thành viên thị trường trong xây dựng tiêu chuẩn và phát triển hạ tầng.

Theo ECB, khuôn khổ thử nghiệm DLT của Liên minh châu Âu đã tạo điều kiện để các tổ chức tài chính triển khai dịch vụ giao dịch, thanh toán và lưu ký chứng khoán số hóa. Các hạ tầng hoạt động theo khuôn khổ này có thể kết nối với Pontes để thực hiện thanh toán bằng tiền ngân hàng trung ương.

Đối với các ngân hàng, những thay đổi này mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào hoạt động phát hành, giao dịch, thanh toán và quản lý tài sản số hóa, đồng thời phát triển các dịch vụ tài chính trên nền tảng công nghệ mới.

ECB nhấn mạnh khu vực công có trách nhiệm tạo lập nền tảng bảo đảm niềm tin và khuôn khổ cần thiết để thị trường phát triển an toàn, trong khi các ngân hàng và doanh nghiệp giữ vai trò chủ động cung cấp dịch vụ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Trong thời gian tới, ECB sẽ tiếp tục hoàn thiện Pontes dựa trên kinh nghiệm vận hành thực tế và phản hồi của người sử dụng. Với Appia, các ngân hàng có thể tham gia quá trình xây dựng hệ sinh thái thông qua nhóm liên lạc chuyên trách, hoạt động phát triển tiêu chuẩn chung và các chương trình tham vấn.

Từ năm 2027, ECB dự kiến mời các thành viên thị trường tham gia trực tiếp vào quá trình nghiên cứu, thiết kế mô hình hoạt động của Appia, với mục tiêu công bố bản thiết kế tổng thể vào năm 2028.