Đồng USD mạnh lên, tiếp sức thanh khoản nội tệ dài hơi: Ngân hàng Nhà nước kéo dài kỳ hạn hoán đổi ngoại tệ

Hoán đổi 182 ngày - Bước chuyển từ thanh khoản ngắn hạn sang hỗ trợ dài hơi

Thị trường ngoại hối Việt Nam đang xuất hiện một diễn biến đáng chú ý đồng USD mạnh lên trên thị trường quốc tế, nhưng tỷ giá trong nước lại có dấu hiệu hạ nhiệt. Đằng sau diễn biến tưởng như trái chiều này là sự cải thiện của nguồn cung ngoại tệ, đồng thời phản ánh nỗ lực điều hành linh hoạt của NHNN trong việc cân bằng hai mục tiêu ổn định tỷ giá và duy trì thanh khoản VND.

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số giá USD trong nước tháng 10/2026 giảm 0,26% so với tháng trước, giảm 1,26% so với cùng kỳ năm 2025 và giảm 1,32% so với tháng 12/2025. Ngược lại, chỉ số USD Index (DXY) tính đến ngày 28/10 đạt 101,88 điểm, tăng 2,39 điểm so với tháng trước.

Sự phân hóa này trước hết được hỗ trợ bởi cán cân thương mại đang có chuyển biến tích cực trong 2 tháng gần đây. Tháng 10, Việt Nam xuất siêu 7,31 tỷ USD, cao hơn đáng kể mức 1,30 tỷ USD của tháng 9. Tổng cộng, 2 tháng liên tiếp xuất siêu đạt 8,61 tỷ USD, tạo thêm nguồn cung ngoại tệ cho thị trường.

Tuy nhiên, bức tranh thương mại chưa thực sự hết áp lực. Lũy kế 10 tháng, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt 1.010,55 tỷ USD, lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD, nhưng cán cân thương mại vẫn nhập siêu 12,07 tỷ USD. Đáng chú ý, nhập khẩu tăng 37,4%, nhanh hơn mức tăng 27,5% của xuất khẩu.

Điều này cho thấy sự cải thiện nguồn cung ngoại tệ trong tháng 9 và tháng 10 là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ cơ sở để khẳng định áp lực tỷ giá đã được giải tỏa một cách bền vững. Hơn nữa, thặng dư thương mại không đồng nghĩa toàn bộ lượng ngoại tệ lập tức chuyển thành nguồn cung trên thị trường ngân hàng, bởi còn phụ thuộc tiến độ thanh toán, nhu cầu giữ ngoại tệ và quyết định bán ngoại tệ của doanh nghiệp.

Trong khi nguồn cung ngoại tệ trong nước có dấu hiệu thuận lợi hơn, sức mạnh của đồng USD vẫn đặt ra thách thức đối với điều hành tiền tệ. Kỳ vọng Fed duy trì mặt bằng lãi suất cao, cùng lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ ở mức hấp dẫn, có thể tiếp tục tạo sức ép lên tỷ giá và dòng vốn tại các thị trường mới nổi.

Trong bối cảnh đó, động thái đáng chú ý nhất của NHNN là kế hoạch triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ USD/VND kỳ hạn 182 ngày vào ngày 6/11/2026.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở thời gian hỗ trợ. Trong năm 2026, NHNN từng triển khai các giao dịch hoán đổi kỳ hạn 21 ngày vào tháng 2, 14 ngày vào tháng 6 và 7 ngày vào tháng 9. Việc chuyển sang kỳ hạn 182 ngày cho thấy nhà điều hành đang bổ sung một công cụ có khả năng duy trì nguồn vốn VND ổn định hơn, thay vì chủ yếu xử lý những đợt thiếu hụt thanh khoản mang tính ngắn hạn.

Về bản chất, NHNN mua USD giao ngay đồng nghĩa với việc chuyển VND cho các TCTD, qua đó bổ sung thanh khoản nội tệ. Đổi lại, các ngân hàng có nghĩa vụ bán lại USD cho NHNN theo tỷ giá kỳ hạn khi hợp đồng đáo hạn. Vì vậy, đây là giải pháp hỗ trợ vốn có thời hạn, không phải nguồn tiền được bơm ra vĩnh viễn.

Một thay đổi khác nằm ở điều kiện tham gia. Nghiệp vụ lần này hướng tới các TCTD có dư nợ vay nước ngoài trung và dài hạn hoặc trái phiếu phát hành trên thị trường quốc tế với kỳ hạn còn lại từ 12 tháng trở lên. Điều kiện này cho thấy dòng thanh khoản được định hướng tới những ngân hàng có nhu cầu cân đối nguồn vốn ngoại tệ gắn với các nghĩa vụ trung và dài hạn.

Nói cách khác, NHNN không đơn thuần mở rộng cửa cung ứng tiền đồng cho toàn hệ thống, mà đang thiết kế một kênh hỗ trợ có chọn lọc, gắn với đặc điểm bảng cân đối và nhu cầu vốn của từng tổ chức tín dụng.

Giảm áp lực vốn, nhưng không nới lỏng tiền tệ

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh thanh khoản hệ thống vẫn cần được điều tiết linh hoạt. Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất VND có sự phân hóa giữa các kỳ hạn, trong khi NHNN tiếp tục sử dụng nghiệp vụ thị trường mở (OMO) để điều tiết dòng tiền.

Riêng phiên giao dịch ngày 3/11, nhà điều hành hút ròng hơn 7.839 tỷ đồng qua OMO, đưa dư nợ lưu hành trên kênh cầm cố xuống hơn 116.381 tỷ đồng. Lãi suất chào thầu duy trì ở mức 4,5%/năm.

Sự kết hợp giữa OMO và hoán đổi ngoại tệ cho thấy NHNN đang sử dụng nhiều công cụ với những mục tiêu và thời hạn khác nhau. OMO hỗ trợ điều tiết thanh khoản theo từng giai đoạn, trong khi hợp đồng hoán đổi 182 ngày tạo thêm nguồn vốn có thời gian sử dụng dài hơn, giúp các ngân hàng giảm áp lực xoay vòng vốn khi những khoản hỗ trợ ngắn hạn đáo hạn.

Kinh nghiệm đầu năm 2026 cho thấy thanh khoản hệ thống có thể biến động mạnh khi nhiều nghĩa vụ thanh toán tập trung cùng thời điểm. Đầu tháng 2, lãi suất liên ngân hàng qua đêm từng tiến sát 20%/năm, trước khi hạ nhiệt nhờ các biện pháp bơm thanh khoản qua OMO và hoán đổi ngoại tệ. Áp lực tiếp tục xuất hiện đầu tháng 3 khi lượng vốn OMO đáo hạn và các hợp đồng hoán đổi đến hạn.

Những diễn biến này cho thấy bài toán thanh khoản không chỉ nằm ở lượng tiền được cung ứng, mà còn ở khả năng duy trì nguồn vốn phù hợp với thời hạn sử dụng. Kỳ hạn 182 ngày vì thế có ý nghĩa vượt ra ngoài một phiên can thiệp đơn lẻ.

Bài toán năm 2027 - Thanh khoản trong nước trước sức ép bên ngoài

Về phía trước, áp lực điều hành có thể chưa giảm nhanh khi đồng USD vẫn duy trì sức mạnh và triển vọng nguồn thu ngoại tệ còn những yếu tố bất định.

Theo Mirae Asset Việt Nam lưu ý, dự trữ ngoại hối của Việt Nam đạt khoảng 82,8 tỷ USD vào cuối tháng 7/2026 và có thể duy trì trong vùng 80 - 90 tỷ USD trong năm 2027. Trong khi đó, triển vọng cán cân thương mại, dòng vốn đầu tư gián tiếp và nhu cầu ngoại tệ của doanh nghiệp vẫn cần được theo dõi chặt chẽ.

Trong bối cảnh ấy, kéo dài kỳ hạn hoán đổi ngoại tệ có thể xem là bước đi nhằm tạo thêm vùng đệm thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, đặc biệt khi nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và tín dụng thường gia tăng vào giai đoạn cuối năm.

Tuy nhiên, dư địa hỗ trợ VND không thể tách rời yêu cầu ổn định tỷ giá. NHNN phải đồng thời tính toán chi phí của việc duy trì thanh khoản nội tệ, chênh lệch lãi suất giữa VND và USD, cũng như tác động của dòng vốn quốc tế tới thị trường ngoại hối.

Vì vậy, giá trị lớn nhất của nghiệp vụ hoán đổi lần này không nằm đơn thuần ở con số, mà ở việc NHNN chủ động kéo dài thời gian hỗ trợ, mở rộng công cụ quản trị thanh khoản và hướng dòng vốn tới những nhu cầu cụ thể của hệ thống ngân hàng.