Trung Quốc kiềm chế đà tăng của đồng Nhân dân tệ trong bối cảnh thặng dư thương mại kỷ lục sắp đạt được

Sự can thiệp của PBOC nhằm nâng tỷ lệ dự trữ ngoại hối bắt buộc trong bối cảnh đồng Nhân dân tệ tăng giá liên tục được ví như hành động cứu trợ cho toàn bộ lĩnh vực xuất khẩu của Trung Quốc, vì biện pháp này được kỳ vọng sẽ phần nào làm giảm đà tăng giá do thặng dư thương mại khổng lồ của quốc gia này đạt được, các nhà phân tích cho biết.

Thặng dư thương mại hàng hóa của Trung Quốc đã đạt mức kỷ lục 938,1 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm, tăng từ 726,2 tỷ USD trong cùng kỳ năm trước. Với thặng dư thương mại cả năm được dự đoán sẽ cao hơn mức kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD của năm ngoái, thặng dư lớn hơn sẽ dẫn đến khối lượng thanh toán ngoại hối cao hơn. Một vòng phản hồi – kỳ vọng tăng giá mạnh hơn, thanh toán ngoại hối tập trung của các nhà xuất khẩu và đà tăng của đồng Nhân dân tệ – đã hình thành trước khi chính sách mới của PBOC được thực hiện, theo một báo cáo nghiên cứu của Citic Securities tại Bắc Kinh.

Tình trạng này đã gây thiệt hại cho các nhà xuất khẩu Trung Quốc khi họ chuyển đổi tiền thu được bằng đô la Mỹ sang Nhân dân tệ. Kevin Li, một nhà xuất khẩu sản phẩm dệt may ở Thượng Hải với phần lớn khách hàng là Mỹ, cho biết điều này giống như một “tình thế tiến thoái lưỡng nan” đối với mọi nhà xuất khẩu. Li mô tả biện pháp của PBOC như một “khoảng thời gian nghỉ ngơi” cho doanh nghiệp của ông. “Chính sách này sẽ có hiệu lực vào ngày 15/11. Ít nhất nó đã ngăn chặn được sự tăng giá mạnh của Nhân dân tệ vào lúc này”, ông nói.

Ông Li cho biết, phần lớn các hợp đồng của ông được ký kết vào năm ngoái, khi đồng Nhân dân tệ trong nước được giao dịch ở mức hơn 7 Nhân dân tệ/đô la Mỹ trong khi từ đầu năm đến nay, đồng tiền này đã tăng khoảng 4,3%. Để so sánh, tỷ suất lợi nhuận ròng của công ty ông đạt khoảng 7% vào năm 2025. “Mỗi giao dịch ngoại hối bằng đô la Mỹ hiện nay đều khiến tôi thua lỗ. Tôi hy vọng đồng Nhân dân tệ chỉ tăng giá nhẹ trong tháng 12 này”, ông Li nói thêm.

Đối với các nhà xuất khẩu Trung Quốc, tháng 12 là tháng áp lực nhất: đó là thời điểm họ phải thanh toán tất cả các khoản phải trả cho nhà cung cấp, cộng với tiền lương và thuế. Theo bản phân tích của Citic Securities, tình thế khó khăn mà các nhà xuất khẩu như ông Li phải đối mặt đã hình thành nên “tính toán cơ bản” của ngân hàng trung ương.

“Trong bối cảnh đồng đô la mạnh và FED tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ, sự tăng giá hiện tại gần như hoàn toàn được thúc đẩy bởi thanh toán ngoại hối trong nước. Tốc độ tăng giá quá nhanh, trực tiếp làm giảm lợi nhuận của các doanh nghiệp, có thể là nguyên nhân đằng sau tính toán cơ bản của ngân hàng trung ương”, bản phân tích nêu rõ.

Số liệu chính thức cho thấy các ngân hàng trong nước đã ghi nhận tổng cộng 2,38 nghìn tỷ đô la Mỹ giao dịch ngoại hối trong 9 tháng đầu năm, tăng 28,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Doanh số bán ngoại hối trong cùng kỳ đạt 1,98 nghìn tỷ đô la Mỹ, tăng 10,8% so với cùng kỳ năm ngoái.

Báo cáo của Citic Securities lập luận rằng việc can thiệp của PBOC – được triển khai trước khi kỳ vọng tăng giá trở nên “tự củng cố” – một phần nhằm mục đích “bảo vệ” khả năng phục hồi của nền kinh tế.

Xu Ying, nhà phân tích trưởng tại Orient Futures có trụ sở tại Thượng Hải, cũng chia sẻ quan điểm tương tự. “Với tăng trưởng xuất khẩu và thặng dư thương mại đạt được những thành tựu đáng kể trong năm 2026, thanh toán ngoại hối dự kiến ​​sẽ duy trì ở mức cao cho đến cuối năm và tiếp tục hỗ trợ cho sự tăng giá của đồng Nhân dân tệ. Động thái PBOC nhằm khóa một phần thanh khoản đô la Mỹ sẽ phần nào kiềm chế hành vi đầu cơ và giúp giảm bớt áp lực lên các nhà xuất khẩu,” ông Xu nói.

Tuy nhiên, điều này có thể chỉ là một khoảng thời gian tạm lắng cho các nhà xuất khẩu Trung Quốc – xu hướng tăng giá của đồng Nhân dân tệ không thể đảo ngược. Trong một báo cáo ngày 4/11, Lillian Li, Phó chủ tịch nhóm chiến lược và tín dụng tại Moody’s Ratings, cho biết bước đi của PBOC cho thấy các nhà hoạch định chính sách không hài lòng với tốc độ tăng giá của đồng Nhân dân tệ.
“Bằng cách thắt chặt thanh khoản đô la Mỹ trong nước, biện pháp này sẽ làm giảm bớt chứ không phải đảo ngược sự tăng giá, do nhu cầu xuất khẩu mạnh mẽ,” ông Li lưu ý.

Đây là lần thứ hai trong năm nay PBOC thực hiện các bước để kiềm chế đà tăng của đồng Nhân dân tệ. Lần đầu tiên được thực hiện vào tháng 2 khi PBOC thông báo bãi bỏ yêu cầu dự trữ rủi ro đối với các hợp đồng kỳ hạn ngoại hối nhằm khuyến khích mua đô la.