Cà Mau: Tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp

Vốn sẵn có, doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận

Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, vốn tín dụng không đơn thuần là nguồn bổ sung thanh khoản, mà còn quyết định khả năng duy trì chuỗi cung ứng, mở rộng quy mô và nắm bắt cơ hội thị trường của doanh nghiệp. Tuy nhiên, tại Cà Mau, dù các tổ chức tín dụng (TCTD) vẫn còn dư địa cho vay, dòng vốn vào nền kinh tế chưa chuyển động tương xứng với tiềm năng.

Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chi nhánh Khu vực 15 cho thấy, đến cuối tháng 10/2026, dư nợ tín dụng trên địa bàn Cà Mau tăng 1,05% so với đầu năm, còn khá xa mục tiêu tăng trưởng 12-15% của cả năm. Đáng chú ý, tổng hạn mức tín dụng tăng thêm được cấp cho địa phương đến cuối năm lên đến 9.919 tỷ đồng, nhưng hết quý III/2026, phần giải ngân tăng thêm mới đạt 2.724 tỷ đồng. Khoảng cách này phản ánh dư địa cung ứng vốn còn lớn, song khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế vẫn là bài toán cần giải quyết.

Xét theo cơ cấu ngành, tín dụng tiếp tục tập trung vào những lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với kinh tế địa phương. Dư nợ cho vay nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt 29.642 tỷ đồng, tăng 8,39% so với đầu năm. Khu vực thương mại, dịch vụ đạt 73.560 tỷ đồng, chiếm 58,7% tổng dư nợ. Riêng cho vay lĩnh vực xuất khẩu đạt 10.364 tỷ đồng, tăng gần 31%, chủ yếu phục vụ hoạt động thu mua, chế biến thủy sản xuất khẩu.

Những con số cho thấy dòng vốn vẫn tìm được địa chỉ ở các lĩnh vực có đầu ra và nhu cầu tương đối rõ ràng. Ngược lại, không ít doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) vẫn đứng ngoài khả năng tiếp cận tín dụng, dù có nhu cầu bổ sung vốn. Đây là nghịch lý đáng chú ý: ngân hàng có khả năng cho vay, doanh nghiệp cần vốn, nhưng hai phía chưa gặp nhau ở điều kiện tín dụng.

Nguyên nhân không chỉ nằm ở tâm lý thận trọng trước biến động thị trường. Khi đơn hàng chưa ổn định, sức mua phục hồi chậm, chi phí đầu vào còn tạo áp lực, nhiều doanh nghiệp cân nhắc kỹ việc vay thêm để tránh gia tăng gánh nặng tài chính. Ở chiều ngược lại, phần lớn doanh nghiệp trên địa bàn có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, tài sản bảo đảm hạn chế, năng lực tài chính chưa vững. Báo cáo kế toán thiếu tính hệ thống, phương án kinh doanh chưa thuyết phục, dòng tiền chưa được chứng minh rõ ràng cũng khiến ngân hàng khó đánh giá khả năng trả nợ.

Nói cách khác, điểm nghẽn không chỉ là thiếu tài sản thế chấp, mà còn là thiếu những căn cứ đủ tin cậy để chứng minh doanh nghiệp có thể sử dụng vốn hiệu quả và hoàn trả đúng hạn.

Ngân hàng linh hoạt, doanh nghiệp phải chủ động

Trước thực tế này, ngành Ngân hàng đang triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm chi phí vốn, mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng và đưa vốn đến đúng đối tượng. Thực hiện chỉ đạo của Thống đốc NHNN, các TCTD tiếp tục rà soát lãi suất cho vay. Trong tháng 10/2026, Agribank Cà Mau giảm từ 0,5-1%/năm đối với các khoản vay mới và dư nợ hiện hữu, góp phần chia sẻ áp lực tài chính với doanh nghiệp và người dân.

Theo ông Đỗ Thanh Tịnh, Giám đốc Agribank Cà Mau, trong 10 tháng năm 2026, mặt bằng lãi suất cho vay tại đơn vị được duy trì ổn định, linh hoạt; nhiều chương trình tín dụng ưu đãi có mức lãi suất thấp hơn khoảng 0,5-1 điểm phần trăm/năm so với lãi suất cho vay thông thường cùng kỳ hạn. Các chương trình tập trung vào doanh nghiệp xuất nhập khẩu, DNNVV, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp lớn và những dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên, dự án xanh. Đáng chú ý, chương trình cho vay dự án đầu tư theo định hướng ưu tiên phát triển và dự án xanh có quy mô khoảng 30.000 tỷ đồng, với lãi suất từ 7-7,8%/năm.

Không dừng ở điều chỉnh lãi suất, NHNN chi nhánh Khu vực 15 còn yêu cầu các TCTD linh hoạt hơn trong phương thức tiếp cận khách hàng. Với doanh nghiệp có hợp đồng kinh tế, hợp đồng xuất khẩu, đầu ra sản phẩm rõ ràng, nguồn thu minh bạch và khả năng trả nợ được chứng minh, ngân hàng có thể xem xét cho vay dựa trên dòng tiền, kết hợp quản lý nguồn thu qua tài khoản thay vì chỉ phụ thuộc vào tài sản thế chấp.

Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa đối với những doanh nghiệp có hoạt động thực chất nhưng hạn chế về tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, linh hoạt không đồng nghĩa với hạ thấp tiêu chuẩn tín dụng. Điều ngân hàng cần là khả năng kiểm soát dòng tiền, đánh giá đúng sức khỏe tài chính và nhận diện rủi ro trước khi giải ngân.

Thực tế tại Vietcombank Chi nhánh Cà Mau cho thấy, tín dụng vẫn tăng trưởng tích cực ở những lĩnh vực có thế mạnh. Đến ngày 30/9/2026, dư nợ tại đơn vị tăng hơn 1.160 tỷ đồng, tương đương 14,6% so với đầu năm, tập trung vào xuất khẩu thủy sản, chế biến tôm, thương mại và dịch vụ liên quan.

Ông Chử Văn Nam, Giám đốc Vietcombank Chi nhánh Cà Mau cho rằng, DN muốn tiếp cận vốn thuận lợi, nhất là các khoản vay tín chấp, cần xây dựng uy tín trong hoạt động, minh bạch báo cáo tài chính và sử dụng vốn đúng mục đích. Việc duy trì quan hệ giao dịch ổn định với ngân hàng cũng giúp tổ chức tín dụng có thêm cơ sở theo dõi hoạt động kinh doanh, đối tác, thị trường và dòng tiền, từ đó đánh giá chính xác hơn khả năng trả nợ.

Khơi thông dòng vốn từ năng lực nội tại

Một hướng đi khác đang được ngành ngân hàng chú trọng là phân hóa sản phẩm tín dụng theo từng nhóm khách hàng, ngành nghề và mục đích sử dụng vốn. Thay vì áp dụng một mặt bằng ưu đãi chung, các chương trình được thiết kế theo đặc điểm sản xuất, kinh doanh, từ thủy sản, nông nghiệp, chế biến, xuất khẩu đến thương mại, dịch vụ và các dự án xanh. Cách làm này vừa nâng cao hiệu quả phân bổ vốn, vừa hạn chế tình trạng tín dụng tăng trưởng nhưng không tạo ra giá trị tương xứng.

Song song đó, NHNN chi nhánh Khu vực 15 phối hợp với Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh tổ chức đối thoại, đi sâu tháo gỡ khó khăn cho từng trường hợp. Những hồ sơ chưa được vay cần được xác định rõ vướng mắc nằm ở tài sản bảo đảm, chứng từ, phương án kinh doanh hay năng lực tài chính để có hướng dẫn hoàn thiện cụ thể. Đối thoại chỉ thực sự có ý nghĩa khi kiến nghị được chuyển thành giải pháp và doanh nghiệp nhìn thấy con đường tiếp cận vốn rõ ràng hơn.

Tuy nhiên, chính sách tín dụng dù thuận lợi đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả nếu doanh nghiệp không tự củng cố nền tảng quản trị. Chuẩn hóa sổ sách kế toán, lập báo cáo tài chính trung thực, quản lý dòng tiền qua tài khoản, thực hiện đầy đủ chứng từ và xây dựng phương án kinh doanh sát với năng lực thực tế không còn là yêu cầu mang tính thủ tục, mà là điều kiện để doanh nghiệp tạo dựng uy tín với ngân hàng.

Đối với DNNVV, minh bạch tài chính cần được xem là một khoản đầu tư dài hạn. Khi ngân hàng có thể nhìn thấy doanh thu, chi phí, dòng tiền và khả năng trả nợ, tài sản bảo đảm không còn là căn cứ duy nhất trong quá trình xem xét cấp tín dụng. Quan trọng hơn, doanh nghiệp cũng chủ động kiểm soát được sức khỏe tài chính, hạn chế rủi ro khi mở rộng hoạt động.

Cà Mau đang có dư địa tín dụng, có các chương trình ưu đãi và sự chủ động từ hệ thống ngân hàng. Vấn đề còn lại là làm sao chuyển nguồn lực sẵn có thành vốn thực chất cho sản xuất, kinh doanh. Muốn vậy, ngân hàng cần tiếp tục cải tiến quy trình, nâng cao chất lượng thẩm định và đồng hành sát hơn với khách hàng; doanh nghiệp phải nâng chuẩn quản trị, minh bạch hoạt động và chứng minh được hiệu quả sử dụng vốn.

Khơi thông tín dụng không chỉ là câu chuyện tăng dư nợ, mà quan trọng hơn là đưa vốn đến đúng doanh nghiệp, đúng nhu cầu và đúng thời điểm. Khi năng lực hấp thụ vốn được cải thiện, dòng tín dụng mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy doanh nghiệp phát triển, tạo thêm giá trị cho nền kinh tế Cà Mau.