Điện Biên tìm cách biến lợi thế cửa ngõ thành dòng vốn đầu tư thực chất

Bài toán tiếp theo là tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, logistics và cải cách thủ tục để đưa các cam kết thành dự án cụ thể, đồng thời tăng cường kết nối thương mại với Lào và Trung Quốc.

Mở rộng không gian đầu tư từ lợi thế liên kết khu vực

Hội nghị Xúc tiến đầu tư quốc tế năm 2026 giữa tỉnh Điện Biên (Việt Nam), tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) và tỉnh Luông Pha Bang (Lào), diễn ra ngày 19/10 tại Điện Biên, cho thấy địa phương đang tìm cách khai thác vị trí địa lý để mở rộng không gian phát triển. Không chỉ dừng ở việc quảng bá tiềm năng, hội nghị hướng tới tăng cường kết nối doanh nghiệp, thúc đẩy hợp tác đầu tư và hình thành các chuỗi liên kết về sản xuất, thương mại, dịch vụ và du lịch.

Những kết quả kinh tế gần đây tạo thêm cơ sở cho định hướng này. Theo thông tin được Bí thư Tỉnh ủy Điện Biên Trần Tiến Dũng công bố tại hội nghị, trong 9 tháng năm 2026, kinh tế địa phương tăng trưởng 9,81%; tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư 31 dự án với tổng vốn đăng ký trên 54.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, lần đầu tiên Điện Biên thu hút được 3 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), với tổng vốn trên 14.000 tỷ đồng.

Tại hội nghị, tỉnh trao 20 quyết định chấp thuận nhà đầu tư với tổng vốn gần 7.500 tỷ đồng, đồng thời ký 6 biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư với tổng vốn cam kết trên 12.000 tỷ đồng. Các lĩnh vực được quan tâm khá đa dạng, từ phát triển đô thị, thương mại, dịch vụ, du lịch đến công nghiệp, chế biến nông sản, năng lượng và thủy điện.

Trong số các dự án được trao quyết định chấp thuận nhà đầu tư, Khu công nghiệp Thanh An do Công ty Cổ phần Hòa Phú đầu tư có tổng vốn gần 850 tỷ đồng. Đây là dự án khu công nghiệp đầu tiên của tỉnh, được kỳ vọng tạo thêm nền tảng phát triển công nghiệp, thu hút doanh nghiệp sản xuất và thúc đẩy liên kết với các vùng nguyên liệu tại địa phương.

Cùng với đó, Cụm công nghiệp Thanh Yên 2 có tổng vốn đầu tư trên 268 tỷ đồng. Việc hình thành các khu, cụm công nghiệp được đặt trong định hướng mở rộng năng lực chế biến, tạo thêm cơ hội thu hút nhà đầu tư thứ cấp và nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.

Với nông nghiệp, Điện Biên định hướng phát triển vùng sản xuất tập trung, ứng dụng công nghệ cao, chế biến sâu và xây dựng chuỗi giá trị gắn với nhu cầu thị trường. Theo thông tin tại hội nghị, tỉnh hiện có trên 21.000 ha cà phê, 15.400 ha mắc ca và 1.400 ha dứa. Đây là những vùng sản xuất được địa phương xác định có tiềm năng thu hút đầu tư vào chế biến, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm.

Tuy nhiên, sức hấp dẫn của nguồn nguyên liệu chỉ có thể chuyển thành lợi thế kinh doanh khi doanh nghiệp giải được bài toán vận chuyển, chi phí logistics và đầu ra ổn định. Đây cũng là vấn đề được ông Hà Duy Tín, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Hòa Phú, đề cập khi trao đổi về định hướng đầu tư Khu công nghiệp Thanh An.

Theo ông Tín, vị trí tiếp giáp Lào và Trung Quốc mở ra cơ hội kết nối nguồn nguyên liệu, chế biến và tiêu thụ hàng hóa trong khu vực. Dù vậy, khoảng cách đến các cảng biển lớn, chi phí logistics và yêu cầu hoàn thiện hạ tầng kết nối vẫn là những thách thức cần tính toán. Doanh nghiệp đề xuất nghiên cứu các giải pháp như cảng cạn, khu thương mại tự do và hệ thống logistics phù hợp để nâng cao năng lực lưu trữ, bảo quản, vận chuyển nguyên liệu và phân phối sản phẩm sau chế biến.

Những vấn đề này cho thấy thu hút đầu tư không chỉ là câu chuyện về quỹ đất hay số lượng dự án. Với địa bàn miền núi như Điện Biên, năng lực kết nối giao thông, tổ chức chuỗi cung ứng và tiếp cận thị trường có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả vận hành của doanh nghiệp. Nếu các điểm nghẽn này được tháo gỡ, lợi thế vị trí có thể trở thành cơ sở để địa phương mở rộng hợp tác kinh tế với các tỉnh, thành thuộc Lào và Trung Quốc.

Cải cách thủ tục, đưa cam kết đầu tư vào thực tế

Tại hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đề nghị các bên tăng cường phối hợp rà soát những điểm nghẽn trong kết nối giao thông, cửa khẩu và logistics; đồng thời phân định rõ những nhiệm vụ thuộc thẩm quyền địa phương, những vấn đề cần phối hợp liên vùng và những nội dung cần kiến nghị cơ quan Trung ương hỗ trợ.

Đây là những điều kiện quan trọng để tăng khả năng hiện thực hóa các cơ hội hợp tác. Khi kết nối hạ tầng chưa đồng bộ, chi phí vận chuyển còn cao và thủ tục triển khai dự án chưa đủ thuận lợi, tiềm năng thu hút đầu tư khó chuyển hóa đầy đủ thành năng lực sản xuất, thương mại và dịch vụ.

Về phía địa phương, Điện Biên cam kết tiếp tục cải cách hành chính, công khai thông tin quy hoạch, chủ động tháo gỡ khó khăn và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Lương cho biết tỉnh sẽ đẩy mạnh cơ chế “Luồng xanh”, cam kết rút ngắn tối thiểu 60% thời gian giải quyết các trình tự, thủ tục hành chính được gắn nhãn “Luồng xanh” theo quy định.

Tỉnh cũng đã thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ công tác chuyên trách hỗ trợ các dự án đầu tư ngoài ngân sách, nhằm đồng hành cùng doanh nghiệp từ quá trình nghiên cứu, khảo sát đến triển khai dự án.

Đặc biệt, Bí thư Tỉnh ủy Trần Tiến Dũng khẳng định: “Ngay sau Hội nghị, các cơ quan, địa phương của tỉnh sẽ chủ động phối hợp với các doanh nghiệp rà soát từng dự án, từng thỏa thuận; xác định rõ đầu mối, công việc và tiến độ thực hiện”.

Cam kết này đặt ra yêu cầu cụ thể đối với khâu tổ chức thực hiện. Bởi quyết định chấp thuận nhà đầu tư, biên bản ghi nhớ và vốn cam kết là những bước khác nhau trong tiến trình đầu tư; không thể đồng nhất các con số công bố tại hội nghị với dòng vốn đã giải ngân hay dự án đã đi vào hoạt động. Hiệu quả cần được đánh giá qua tiến độ triển khai, năng lực vận hành, việc làm tạo ra và đóng góp thực tế cho kinh tế địa phương.

Bên cạnh đầu tư sản xuất, hội nghị còn mở ra hướng liên kết du lịch xuyên biên giới. Các công ty lữ hành quốc tế đã ký biên bản ghi nhớ kết nối tuyến Vân Nam – Điện Biên – Luông Pha Bang – Thái Lan, tạo cơ hội đưa Điện Biên tham gia sâu hơn vào mạng lưới điểm đến khu vực.

Với lợi thế về di tích lịch sử, văn hóa, cảnh quan thiên nhiên và du lịch cộng đồng, Điện Biên có cơ sở để phát triển các sản phẩm bổ trợ cho những điểm đến trong khu vực. Tuy nhiên, để tuyến du lịch thực sự vận hành, các doanh nghiệp cần tiếp tục thống nhất lịch trình, phương án vận chuyển, giá tour, tiêu chuẩn dịch vụ và cơ chế phối hợp giữa các đối tác; đồng thời bảo đảm các điều kiện liên quan đến thủ tục qua lại biên giới.

Từ thu hút đầu tư đến mở rộng thương mại và du lịch, các hướng hợp tác tại hội nghị có mối liên hệ chặt chẽ. Hạ tầng tốt hơn sẽ hỗ trợ lưu thông hàng hóa và phát triển dịch vụ; công nghiệp chế biến tạo thêm giá trị cho nông sản; còn các tuyến du lịch liên kết có thể mở rộng thị trường cho doanh nghiệp và tạo thêm cơ hội việc làm cho người dân.

Với Điện Biên, thước đo quan trọng sau hội nghị không chỉ là số dự án được chấp thuận hay tổng vốn được cam kết, mà còn là khả năng tháo gỡ các điểm nghẽn, duy trì niềm tin của nhà đầu tư và đưa những thỏa thuận hợp tác vào thực tiễn. Đây sẽ là yếu tố quyết định để lợi thế cửa ngõ giao thương từng bước trở thành động lực tăng trưởng bền vững.