Quốc hội xem xét sửa đổi Luật Đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh

Sáng ngày 23/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, tại hội trường Diên Hồng, các đại biểu Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Hoàn thiện chính sách đầu tư, đơn giản hóa thủ tục

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự thảo Luật gồm 3 Điều, tập trung vào 4 nhóm nội dung cơ bản nhằm hoàn thiện chính sách đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Thứ nhất, về tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, dự thảo cho phép Chính phủ quy định nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường trong các ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường, căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý nhà nước.

Đối với điều kiện thuộc thẩm quyền của Quốc hội hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi ban hành. Việc nới lỏng phải bảo đảm quốc phòng, an ninh, công khai, minh bạch, không phân biệt đối xử và phù hợp với cam kết quốc tế.

Thứ hai, dự thảo bổ sung các hình thức hỗ trợ đầu tư về phát triển chuỗi cung ứng, sản xuất sản phẩm công nghệ cao, đầu tư tài sản cố định, hợp tác đào tạo và nghiên cứu khoa học; đồng thời mở rộng ưu đãi, hỗ trợ đối với các dự án, lĩnh vực cần khuyến khích.

Ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt được áp dụng có thời hạn, gắn với cam kết về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo lao động Việt Nam, phát triển nhà cung ứng trong nước và chuyển đổi xanh. Nếu không đáp ứng cam kết, nhà đầu tư có thể bị điều chỉnh hoặc thu hồi ưu đãi, hỗ trợ.

Việc hỗ trợ được thực hiện thông qua Quỹ hỗ trợ đầu tư, căn cứ chi phí hợp lệ thực tế phát sinh trong phạm vi dự toán ngân sách nhà nước Trung ương do Quốc hội quyết định hằng năm. Dự thảo cũng đề xuất cho phép khấu hao nhanh tài sản cố định tại khu công nghiệp sinh thái với mức tối đa bằng 2 lần mức khấu hao theo quy định, đồng thời kéo dài thời gian hoạt động của dự án đầu tư hạ tầng lên tối đa 70 năm.

Thứ ba, về đơn giản hóa thủ tục đầu tư, dự thảo mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt đối với một số dự án thuộc ngành, lĩnh vực ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt thực hiện ngoài các khu chức năng tập trung khi đáp ứng điều kiện về đất đai. Các quy định về lựa chọn nhà đầu tư và thủ tục đối với dự án đề nghị Nhà nước giao khu vực biển cũng được hoàn thiện để bảo đảm thống nhất với pháp luật liên quan.

Thứ tư, dự thảo định hướng phát triển Cổng một cửa đầu tư quốc gia thành nền tảng số thống nhất, kết nối dữ liệu và từng bước thực hiện thủ tục đầu tư trực tuyến toàn trình, giảm thời gian và chi phí tuân thủ.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dự thảo đồng thời phân định trách nhiệm quản lý nhà nước: Bộ Tài chính quản lý nhà nước về khu kinh tế; Bộ Công Thương chủ trì quản lý nhà nước về khu công nghiệp, khu chế xuất. Một số quy định của pháp luật về thi hành án dân sự cũng được đề xuất sửa đổi, bổ sung nhằm bảo đảm tính đồng bộ.

Đề nghị làm rõ tiêu chí ưu đãi và cơ chế giám sát

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết đa số ý kiến trong Ủy ban cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng, nhất là Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và Kết luận số 18-KL/TW; đồng thời tháo gỡ các rào cản, điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ rà soát kỹ các nội dung sửa đổi với những luật liên quan để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ. Việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường cần có lộ trình phù hợp, dựa trên đánh giá đầy đủ tác động, nhất là đối với các ngành, lĩnh vực nhạy cảm và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đối với Quỹ hỗ trợ đầu tư, đa số ý kiến Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị giữ quy định hiện hành, theo đó Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi ban hành quy định chi tiết về Quỹ. Cơ quan thẩm tra cho rằng yêu cầu này nhằm bảo đảm giám sát việc quản lý, sử dụng nguồn tài chính quốc gia, trong bối cảnh Quỹ có quy mô tài chính lớn và phạm vi tác động rộng.

Về ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, Ủy ban đề nghị quy định ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản để xác định dự án được hưởng ưu đãi, nhất là tiêu chí về tác động lan tỏa, tạo động lực phát triển và đóng góp nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đồng thời, cần hạn chế giao quá nhiều nội dung có tính chất quyết định cho văn bản dưới luật và làm rõ cơ chế gắn ưu đãi, hỗ trợ với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư.

Đối với các dự án sử dụng khu vực biển, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ phạm vi, tiêu chí và nguyên tắc xác định trường hợp không phải đấu giá, đấu thầu; hạn chế các quy định dẫn chiếu mở như “theo quy định của pháp luật”. Các nội dung này cần được rà soát để thống nhất với pháp luật về đất đai, đấu thầu và tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.

Với thủ tục đầu tư đặc biệt, Ủy ban đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa đăng ký đầu tư với thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, nhất là trường hợp đất chưa được thu hồi; đồng thời rà soát các quy định dẫn chiếu để bảo đảm thống nhất với pháp luật về đất đai.

Về quản lý dữ liệu, Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa Cổng một cửa đầu tư quốc gia, Cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư và Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư; xác định trách nhiệm quản lý, cập nhật, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu. Việc này cần bảo đảm nhà đầu tư không phải cung cấp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước.

Cuối cùng, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát các điều khoản chuyển tiếp, tránh tạo khoảng trống pháp lý và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.