Sản xuất tăng tốc, chứng khoán chờ cú hích từ FTSE

Sản xuất tăng tốc, sức mua chậm lại

Bức tranh kinh tế 8 tháng đầu năm cho thấy sự phân hóa giữa khu vực sản xuất và tiêu dùng nội địa.

Theo TCBS Research, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 8 tháng tăng 11,9% so với cùng kỳ, trong đó ngành chế biến, chế tạo đóng góp hơn 80%. PMI tháng 8 đạt 53,3 điểm, cao nhất hơn 2 năm và là tháng thứ 14 liên tiếp duy trì trên ngưỡng 50 điểm.

Hoạt động thương mại cũng ghi nhận những con số tích cực. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 8 tháng đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ; riêng xuất khẩu tăng 22,4%. Với mức nhập siêu chỉ khoảng 120 triệu USD trong tháng 8/2026, cán cân thương mại tính đến hết tháng 8 đang thâm hụt 20,46 tỷ USD. Con số này đã thấp hơn mức nhập siêu 21,88 tỷ USD vào thời điểm giữa tháng 8/2026.

Du lịch tiếp tục phục hồi với 15,9 triệu lượt khách quốc tế trong 8 tháng, tăng 14,4%, qua đó hỗ trợ các lĩnh vực hàng không, lưu trú và bán lẻ. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 5.235,5 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3% về danh nghĩa.

Tuy nhiên, nếu loại trừ yếu tố giá, sức mua chỉ tăng 7,6%, gần tương đương mức 7,5% của cùng kỳ năm 2025. Điều này cho thấy tiêu dùng trong nước vẫn chưa tăng tốc tương ứng với đà phục hồi của sản xuất.

Ở chiều tích cực, chi phí đầu vào của doanh nghiệp tăng với tốc độ chậm nhất trong 11 tháng, trong khi tồn kho thành phẩm giảm mạnh. Đây là những tín hiệu cho thấy đơn hàng và hiệu quả vận hành của khu vực sản xuất đang cải thiện.

Trong khi đó, dư địa hỗ trợ tăng trưởng bằng chính sách tiền tệ đang thu hẹp. CPI bình quân 8 tháng tăng 4,45%, gần sát mục tiêu khoảng 4,5% của cả năm; riêng tháng 8 tăng 4,89%. Tỷ giá trung tâm cuối tháng 8 lên 25.610 VND/USD, tiếp tục ở vùng cao.

Theo TCBS, những diễn biến này khiến dư địa giảm lãi suất trong những tháng tới không còn nhiều. Vì vậy, mặt bằng lãi suất khó tạo thêm động lực đáng kể cho thị trường chứng khoán trong những tháng cuối năm.

Áp lực tăng trưởng sẽ dồn vào quý IV. Giải ngân đầu tư công ước đạt 50% kế hoạch năm, trong khi tín dụng tăng 8,98% tính đến ngày 31/7. Để hướng tới mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15%, hệ thống ngân hàng sẽ phải đẩy mạnh cung ứng vốn trong những tháng cuối năm.

Chứng khoán chờ lợi nhuận và dòng tiền ngoại

Sự lệch pha giữa nền kinh tế và thị trường chứng khoán là một trong những điểm đáng chú ý trong 8 tháng đầu năm.

GDP 6 tháng tăng 8,18%, nhưng VN-Index đến cuối tháng 8 chỉ tăng 2,67%, lên 1.832,12 điểm. VN30 thậm chí giảm 2,35%. Thanh khoản cũng chưa thực sự cải thiện khi khối lượng khớp lệnh bình quân tháng giảm 23,3% so với cùng kỳ.

Một trong những nguyên nhân là áp lực bán ròng kéo dài của nhà đầu tư nước ngoài. Tính chung 8 tháng, khối ngoại bán ròng khoảng 92.700 tỷ đồng, tương đương 3,5 tỷ USD trên HOSE.

Dù vậy, dòng tiền ngoại đã xuất hiện tín hiệu tích cực vào cuối tháng 8 khi khối này mua ròng khoảng 1.014 tỷ đồng trong 6 phiên cuối tháng.

Trong bối cảnh dư địa giảm lãi suất không còn nhiều, thị trường sẽ cần những động lực khác, trước hết là tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và sự cải thiện của dòng tiền. Theo TCBS, các nhóm sản xuất, xuất khẩu, logistics, khu công nghiệp, xây dựng và vật liệu xây dựng có triển vọng nhờ hưởng lợi từ PMI cao, FDI, sản xuất và đầu tư công.

Đáng chú ý, một chất xúc tác được kỳ vọng tạo khác biệt cho thị trường trong quý IV là việc Việt Nam chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Danh mục FTSE All-Cap dự kiến gồm 27 cổ phiếu Việt Nam, trong đó có nhiều mã vốn hóa lớn như VCB, VIC, VHM, BID, HPG, VPB, FPT, MSN, VNM, SSI... Bên cạnh đó, khoảng 90 cổ phiếu Micro Cap có thể được đưa vào danh mục, nâng tổng số cổ phiếu lên khoảng 117 mã.

Việc nâng hạng được kỳ vọng tạo lực cầu kỹ thuật từ các quỹ đầu tư bám theo chỉ số FTSE, qua đó hỗ trợ dòng tiền vào thị trường. Tuy nhiên, TCBS lưu ý nhà đầu tư nên theo dõi giá trị mua ròng thực tế của các quỹ trong tuần từ ngày 21-25/9, thay vì hành động dựa trên các ước tính về dòng vốn.

Theo TCBS, kỳ vọng giảm lãi suất có thể không còn là động lực chính của thị trường chứng khoán trong những tháng cuối năm. Nền tảng sản xuất, xuất khẩu và lợi nhuận doanh nghiệp đang cải thiện nhưng đi cùng là áp lực từ lạm phát, tỷ giá và dòng vốn ngoại.

Nếu tiến độ đầu tư công, tín dụng và dòng vốn ngoại cùng cải thiện, trong khi CPI và tỷ giá được kiểm soát, sự kiện FTSE ngày 21/9 có thể trở thành chất xúc tác quan trọng, giúp thị trường bước vào một nhịp vận động mới trong quý IV/2026.