Smart Banking 2026: Định hình kỷ nguyên mới của ngân hàng số

Ngày 22/10/2026, tại Hà Nội, Hội thảo và Triển lãm Smart Banking 2026 lần thứ 7 đã diễn ra dưới sự bảo trợ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và Tập đoàn IEC là đơn vị phối hợp tổ chức.

Sự kiện quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, lãnh đạo ngân hàng, tổ chức tài chính và doanh nghiệp công nghệ trong nước và quốc tế, cùng trao đổi về những định hướng chiến lược và giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số ngành Ngân hàng trong giai đoạn mới xoay quanh chủ đề “Định hình kỷ nguyên mới của ngành Ngân hàng dựa trên AI, niềm tin khách hàng và khả năng chống chịu số”.

Phiên toàn thể Smart Banking 2026 có sự tham dự của: Ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nguyên Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; ông Nguyễn Toàn Thắng, nguyên Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; ông Lê Hoàng Chính Quang, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an.

Tham dự sự kiện còn có đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương và địa phương, các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước, Công đoàn Ngân hàng Việt Nam, các chi nhánh Ngân hàng Nhà nước khu vực và đại diện lãnh đạo các tổ chức tín dụng.

AI phải tạo ra giá trị thực chất

AI đang mở ra giai đoạn phát triển mới cho ngành Ngân hàng, nhưng để chuyển hóa tiềm năng công nghệ thành giá trị thực tế, các ngân hàng cần đồng thời giải quyết bài toán dữ liệu, niềm tin khách hàng và an toàn hệ thống. Đây là thông điệp xuyên suốt các tham luận tại phiên toàn thể Smart Banking 2026.

Ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho rằng, ngành Ngân hàng đang chuyển từ số hóa từng dịch vụ riêng lẻ sang số hóa toàn diện hành trình khách hàng. Giai đoạn tiếp theo là tích hợp ngân hàng vào các hệ sinh thái số thông minh, trong đó AI đóng vai trò điều phối trên nền tảng dữ liệu sạch, định danh chính xác, hạ tầng thanh toán và tín dụng tin cậy.

Theo ông Lê Anh Dũng, quá trình này đòi hỏi ngành Ngân hàng thực hiện đồng thời 3 yêu cầu: Đổi mới để tạo ra giá trị, xây dựng niềm tin để thúc đẩy sử dụng dịch vụ, duy trì khả năng chống chịu để bảo vệ những giá trị đã tạo ra. Trong đó, đổi mới phải đi cùng hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng và dữ liệu; niềm tin cần được củng cố bằng định danh, xác thực, cảnh báo sớm và nâng cao hiểu biết tài chính của người dùng; còn khả năng chống chịu gắn với việc bảo đảm hoạt động liên tục, an ninh, an toàn và triển khai AI có trách nhiệm.

Những kết quả về thanh toán số và dữ liệu đang tạo nền tảng cho bước chuyển này. Theo số liệu được trình bày tại phiên toàn thể, trong 8 tháng đầu năm 2026, thanh toán qua kênh di động tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước; hạ tầng thanh toán có khả năng xử lý tới 40 triệu giao dịch mỗi ngày, trong khi kho dữ liệu thông tin tín dụng quốc gia đã có thông tin của hơn 57 triệu khách hàng.

Tuy nhiên, hạ tầng và dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi khách hàng tin tưởng sử dụng dịch vụ. NHNN đã triển khai nhiều giải pháp làm sạch dữ liệu, tăng cường xác thực sinh trắc học và phát triển hệ thống cảnh báo sớm SIMO. Theo ông Lê Anh Dũng, hệ thống này đã giúp khoảng 2 triệu lượt khách hàng tạm dừng hoặc hủy giao dịch sau cảnh báo, với tổng số tiền liên quan là 76.000 tỷ đồng.

Từ góc nhìn thực tiễn tại ngân hàng thương mại, ông Nguyễn Hưng, Tổng Giám đốc TPBank, nhấn mạnh AI phải được ứng dụng thực chất, mang lại lợi ích cho khách hàng hoặc nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng, thay vì chỉ phục vụ mục tiêu truyền thông, quảng bá.

Nhìn lại quá trình phát triển của ngành Ngân hàng, ông Nguyễn Hưng cho rằng, chuyển đổi số đã giúp các tổ chức tín dụng giảm phụ thuộc vào giấy tờ, số hóa quy trình và mở rộng khả năng phục vụ khách hàng liên tục 24/7. Với TPBank, nền tảng số là điều kiện quan trọng để ngân hàng mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh. AI đang tiếp tục mở rộng những khả năng đó, từ hỗ trợ khách hàng, bảo vệ dòng tiền đến quản lý tri thức, xử lý hồ sơ và tối ưu hóa nguồn lực.

Tại TPBank, năng lực AI đã được xây dựng thành một hệ sinh thái đồng bộ ở cả hai mặt trận. Đầu tiên, nội lực vận hành với hơn 60 ứng dụng AI triển khai tại 13 khối nghiệp vụ, nổi bật là 450 cán bộ IT ứng dụng AI xuyên suốt vòng đời phần mềm giúp giảm 50% thời gian xử lý và tăng năng suất 2–3 lần. Tiếp đó là trải nghiệm khách hàng thông qua các điểm chạm thông minh như trợ lý GenAI T'AioX, tính năng Paste to Pay, cùng mô hình an ninh 3 lớp "Phòng – Chống – Phản ứng nhanh" bảo vệ dòng tiền thời gian thực.

Đứng trên nền tảng 18 triệu khách hàng với 99,5% giao dịch thực hiện qua kênh số, TPBank khẳng định sự kết hợp chặt chẽ giữa công nghệ AI, văn hóa dữ liệu và năng lực kiểm soát của con người chính là chìa khóa chuyển hóa quy mô thành lợi thế cạnh tranh thực chất và bền vững.

Dù vậy, AI không phải lời giải tự động cho mọi vấn đề. Ông Nguyễn Hưng lưu ý, hiện tượng “ảo giác AI”, khi hệ thống tạo ra thông tin sai lệch nhưng diễn đạt thuyết phục, cũng như nguy cơ công nghệ bị lợi dụng để thực hiện các cuộc tấn công mạng. Vì vậy, việc ứng dụng AI cần có kiểm soát, đi kèm thẩm định chuyên môn và các biện pháp bảo đảm an toàn.

Niềm tin khách hàng và khả năng chống chịu số là điều kiện để phát triển bền vững

Nếu AI mở rộng năng lực đổi mới, thì an ninh mạng và khả năng ứng phó sự cố quyết định mức độ bền vững của quá trình chuyển đổi số. Những cảnh báo từ cơ quan chức năng tại phiên toàn thể cho thấy rủi ro đang thay đổi nhanh chóng, trong khi năng lực phòng vệ và phối hợp xử lý tại một số đơn vị vẫn cần tiếp tục được củng cố.

Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, cảnh báo nguy cơ tấn công vào hệ thống thông tin của các tổ chức tài chính, ngân hàng ngày càng hiện hữu. Theo đại diện A05, hoạt động tấn công có dấu hiệu chuyên nghiệp hóa, tổ chức chặt chẽ và mang tính xuyên quốc gia. Đáng lo ngại, việc truy vết, phối hợp xử lý và ngăn chặn dòng tiền sau khi xảy ra sự cố vẫn còn những hạn chế.

Cùng với đó, tội phạm có thể lợi dụng AI để tạo tin nhắn giả mạo, sử dụng công nghệ deepfake giả danh người có chức vụ, quyền hạn nhằm dẫn dắt nạn nhân và chiếm đoạt tài khoản. Các biện pháp xác thực cũng không loại trừ hoàn toàn rủi ro, khi đối tượng có thể sử dụng hình ảnh tĩnh hoặc video ngắn để tìm cách vượt qua quy trình xác thực sinh trắc học.

Từ thực tế xử lý các vụ việc, đại diện A05 cho rằng bảo đảm an ninh mạng không thể chỉ là trách nhiệm của bộ phận chuyên trách. Các ngân hàng cần thiết lập quy trình giám sát giao dịch bất thường với sự tham gia của các đơn vị liên quan, đồng thời chuẩn bị phương án ứng phó, tăng cường phối hợp truy vết và ngăn chặn dòng tiền. Việc đầu tư cho an ninh mạng cũng cần tương xứng với quy mô đầu tư phát triển hạ tầng số.

Những cảnh báo này cho thấy yêu cầu bảo vệ khách hàng không chỉ dừng ở khâu xác thực giao dịch mà cần được mở rộng thành năng lực quản trị rủi ro xuyên suốt.

Ông Harmon Wang, Tổng Giám đốc StreamCube Technology nhấn mạnh, gian lận tài chính ngày càng có tổ chức, mang tính toàn cầu và chuyên nghiệp hóa. Các đối tượng có thể phân chia nhiều khâu, từ tiếp cận nạn nhân, thực hiện hành vi lừa đảo đến tiếp nhận, luân chuyển và tẩu tán dòng tiền. Vì vậy, việc chỉ xem xét từng giao dịch riêng lẻ có thể không đủ để nhận diện toàn bộ mạng lưới gian lận.

Đại diện StreamCube cho rằng, phòng, chống gian lận cần được tổ chức theo mô hình hệ sinh thái, với sự phối hợp giữa ngân hàng, nhà mạng viễn thông, cơ quan công an, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức liên quan. Thông tin về tài khoản đáng ngờ, website giả mạo, số điện thoại và dấu hiệu bất thường cần được chia sẻ, phân tích để đưa ra cảnh báo và biện pháp xử lý kịp thời.

Về công nghệ, StreamCube giới thiệu mô hình kết hợp quy tắc nghiệp vụ, học máy và đồ thị tri thức nhằm phân tích nhiều chiều dữ liệu, nhận diện mối liên hệ bất thường và hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực. Theo ông Harmon Wang, mục tiêu là chuyển từ phát hiện gian lận sau khi sự việc xảy ra sang nhận diện, ngăn chặn ngay trong quá trình giao dịch. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được kết hợp với năng lực quản trị rủi ro của từng tổ chức và cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các bên.

Ở cấp độ chính sách, ông Lê Anh Dũng cho biết, NHNN sẽ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cấp hạ tầng thanh toán, mở rộng hệ thống SIMO và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ phòng ngừa gian lận. Việc đánh giá hiệu quả chuyển đổi số cũng sẽ được đổi mới theo hướng không chỉ tính đến quy mô hay số lượng người dùng, mà còn chú trọng chất lượng dịch vụ, mức độ an toàn và khả năng chống chịu số của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.

Có thể thấy, phát triển ngân hàng thông minh không đơn thuần là cuộc đua ứng dụng công nghệ mới. AI cần được triển khai trên nền tảng dữ liệu tin cậy, gắn với quản trị rủi ro và cơ chế bảo vệ khách hàng; đồng thời, các ngân hàng phải nâng cao năng lực duy trì hoạt động và phối hợp xử lý khi xảy ra sự cố.

Trong kỷ nguyên AI, năng lực cạnh tranh của ngành Ngân hàng vì thế không chỉ nằm ở tốc độ đổi mới hay mức độ tự động hóa, mà còn ở khả năng tạo dựng niềm tin, bảo vệ tài sản và duy trì các dịch vụ thiết yếu một cách an toàn, liên tục.