Chính quyền địa phương ở Hàn Quốc chịu trách nhiệm gần một nửa tổng chi tiêu công của cả nước, nhưng chỉ tạo ra khoảng 20% tổng thu ngân sách nhà nước, trong khi chính phủ trung ương bù đắp khoảng thiếu hụt này thông qua các khoản điều chuyển đáng kể. Do đó, việc chính quyền địa phương quản lý nguồn lực hiệu quả như thế nào là vô cùng quan trọng đối với hiệu quả tài chính tổng thể của đất nước.
Mối quan hệ tài chính giữa trung ương và địa phương
Theo ông Byunhoon Nam, Phó Trưởng nhóm và chuyên gia kinh tế cao cấp của AMRO, hiến pháp Hàn Quốc quy định quyền tự trị địa phương, cho phép chính quyền địa phương và các cơ quan giáo dục hoạt động độc lập. Tuy nhiên, hệ thống tài chính vẫn liên kết chặt chẽ thông qua 4 khoản điều chuyển liên chính phủ quan trọng (Hình 1).
Thuế phân bổ địa phương nhằm mục đích giảm bớt sự chênh lệch tài chính giữa các vùng, trong khi trợ cấp giáo dục địa phương đảm bảo nguồn tài trợ đầy đủ và công bằng trên toàn quốc. Trợ cấp quốc gia hỗ trợ các chức năng bắt buộc và các ưu tiên chính sách, thường yêu cầu nguồn vốn đối ứng từ địa phương. Ngoài ra, chính quyền thành phố và tỉnh cung cấp kinh phí cho các sở giáo dục để hỗ trợ các dịch vụ giáo dục địa phương.
Chuyên gia Byunhoon Nam cho biết, việc thu ngân sách ở Hàn Quốc vẫn mang tính tập trung cao. Chính phủ trung ương thu gần 80% tổng thu ngân sách nhà nước, trong khi chính quyền địa phương chỉ thu khoảng 20%. Tuy nhiên, sau khi phân bổ các khoản chuyển giao, chính quyền địa phương và các cơ quan giáo dục cùng nhau chiếm gần một nửa tổng chi tiêu công. Điều này càng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải thiện phân bổ nguồn lực chiến lược và thực thi tài chính công địa phương.

Thách thức trong phân bổ và phối hợp nguồn lực
Phân bổ chi tiêu theo ngành nhìn chung phản ánh sự phân chia trách nhiệm giữa chính phủ trung ương và địa phương. Hầu hết các lĩnh vực chi tiêu công – ngoại trừ các chức năng quốc gia như quốc phòng, ngoại giao, thống nhất và truyền thông – đều được chia sẻ giữa chính phủ trung ương và địa phương. Chi tiêu cho giáo dục, phát triển vùng miền, môi trường và văn hóa chủ yếu là trách nhiệm của địa phương, trong khi khoa học và công nghệ, phúc lợi xã hội, an ninh công cộng và chính sách công nghiệp được tập trung hóa hơn. Các lĩnh vực như vận tải, hậu cần và nông nghiệp được tài trợ và thực hiện chung.
Sự không chắc chắn trong việc chia sẻ chi phí cho các dự án trợ cấp quốc gia vẫn là một thách thức dai dẳng. Mặc dù chính quyền địa phương thường được kỳ vọng sẽ chia sẻ chi phí, nhưng rất ít dự án có tỷ lệ đóng góp tương ứng được quy định theo luật. Hầu hết các tỷ lệ này được đàm phán hàng năm trong quá trình lập ngân sách, làm giảm tính minh bạch và khả năng dự đoán, đồng thời làm phức tạp việc lập kế hoạch trung hạn ở cấp địa phương.
Những hạn chế về cấu trúc trong kế hoạch tài chính địa phương
Quy trình lập ngân sách của chính quyền địa phương nhìn chung tương tự như của chính phủ trung ương, nhưng hoạt động trong thời gian ngắn hơn. Trong khi quy trình ngân sách trung ương bao gồm nhiều tháng xem xét và thảo luận tại quốc hội, chính quyền địa phương thường rút ngắn tất cả các giai đoạn xuống còn một tháng, chuyên gia Byunhoon Nam cho hay.
Khung thời gian rút gọn này, theo vị chuyên gia của AMRO phản ánh sự phụ thuộc lớn của chính quyền địa phương vào các khoản chuyển giao từ chính phủ trung ương; ngân sách địa phương không thể được hoàn thiện cho đến khi các khoản chuyển giao được xác nhận, thường làm trì hoãn việc phê duyệt đến tận sau khi năm tài chính bắt đầu. Do đó, một số cơ quan địa phương hoạt động dựa trên ngân sách tạm thời.
Vì thế, việc lập ngân sách bổ sung thường xuyên là điều phổ biến. Sự không khớp về thời gian giữa chu kỳ ngân sách trung ương và địa phương thường dẫn đến việc điều chỉnh lặp đi lặp lại sau khi các khoản chuyển giao được hoàn tất. Sự chậm trễ trong việc phê duyệt ngân sách của chính phủ trung ương càng làm tăng thêm sự không chắc chắn. Mặc dù những điều chỉnh này mang lại sự linh hoạt, nhưng việc sử dụng lặp đi lặp lại chúng làm suy yếu độ tin cậy của kế hoạch ban đầu và có thể làm suy yếu kỷ luật chi tiêu.
Những điểm yếu trong việc thực thi ngân sách địa phương
Qua phân tích, chuyên gia Byunhoon Nam cho biết, chính quyền địa phương luôn tụt hậu so với chính quyền trung ương về tỷ lệ thực hiện ngân sách, với số dư tồn đọng và các khoản kinh phí chưa sử dụng đáng kể, đặc biệt là ở các chính quyền thành phố và quận. Hiệu quả thực hiện rất khác nhau, phản ánh sự khác biệt về năng lực quản lý và thực thi.
Những điểm yếu trong lập kế hoạch và quản lý dự án càng làm giảm tỷ lệ thực hiện. Ngân sách đôi khi được phân bổ trước khi các thủ tục tiền triển khai hoàn tất, làm trì hoãn việc khởi công dự án và làm tăng chi phí tồn đọng. Trong các trường hợp khác, toàn bộ ngân sách được phân bổ trước cho các dự án nhiều giai đoạn, tạo ra sự không phù hợp giữa phân bổ ngân sách và khả năng thực hiện.
Những điểm yếu này làm giảm hiệu quả và tính hiệu suất của chính sách tài khóa bằng cách trì hoãn chi tiêu và làm suy yếu mối liên hệ giữa kế hoạch ngân sách và việc thực hiện dự án.
Ưu tiên chính sách
Theo chuyên gia kinh tế cao cấp Byunhoon Nam, việc cải thiện quản lý tài chính công địa phương ở Hàn Quốc đòi hỏi hành động trên 3 lĩnh vực chính:
Một là, tăng cường tính minh bạch và khả năng dự đoán trong quan hệ tài chính giữa các chính phủ. Các thỏa thuận chia sẻ chi phí rõ ràng hơn cho các dự án trợ cấp quốc gia, cùng với việc phân định trách nhiệm rõ ràng hơn giữa chính phủ trung ương và địa phương, sẽ nâng cao trách nhiệm giải trình và hiệu quả.
Hai là, đồng bộ hóa tốt hơn các quy trình lập ngân sách trung ương và địa phương. Việc thông báo sớm hơn các ước tính chuyển giao sơ bộ sẽ cải thiện tính chắc chắn trong lập kế hoạch, giảm sự chậm trễ trong việc phê duyệt ngân sách địa phương và giảm sự phụ thuộc vào ngân sách bổ sung.
Ba là, tăng cường năng lực lập kế hoạch và thực hiện ở cấp địa phương, đặc biệt là ở cấp thành phố và quận. Việc nâng cao quản lý hiệu quả hoạt động, cùng với chuyên môn vững mạnh hơn trong đánh giá dự án, mua sắm và quản lý thực hiện, sẽ cải thiện việc thực thi ngân sách và hiệu quả chi tiêu tài chính địa phương.
Do chính quyền địa phương đóng vai trò then chốt trong chi tiêu công, việc tăng cường quản lý tài chính công của khu vực này là điều cần thiết để cải thiện hiệu quả tài chính tổng thể của Hàn Quốc, nâng cao chất lượng dịch vụ công và hỗ trợ tăng trưởng cân bằng và bền vững, chuyên gia Byunhoon Nam kết luận.