Ứng dụng AI trong logistics: Vẫn còn khoảng cách lớn giữa tiềm năng và thực tế

Yêu cầu cấp thiết

Phát biểu tại Diễn đàn Công nghệ Logistics (VALOMA LogTech Forum 2026) do Hiệp hội Phát triển nhân lực Logistics Việt Nam (VALOMA) tổ chức sáng ngày 9/5 nhấn mạnh, nếu như trước đây logistics được xem là ngành “hậu cần”, thì ngày nay logistics đã trở thành một ngành dịch vụ nền tảng, giữ vai trò huyết mạch của nền kinh tế số, kinh tế xanh và thương mại toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo – AI đang nổi lên như một công nghệ mang tính đột phá, có khả năng tạo ra những thay đổi sâu rộng nhất đối với ngành logistics trong nhiều thập kỷ qua.

Theo ông, “AI không còn là khái niệm của tương lai. AI đang hiện diện từng ngày trong hoạt động logistics”, như từ tối ưu hóa lộ trình vận tải, dự báo nhu cầu hàng hóa, quản lý kho bãi thông minh, tự động hóa cảng biển, tối ưu container, giảm phát thải carbon, cho đến phân tích dữ liệu chuỗi cung ứng theo thời gian thực. Thực tế, trên thế giới, AI đang giúp nhiều doanh nghiệp logistics cắt giảm đáng kể chi phí vận hành, rút ngắn thời gian giao hàng và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng trước các biến động toàn cầu.

Tại Việt Nam, ngành logistics đang duy trì tốc độ tăng trưởng từ 14–16% mỗi năm, thuộc nhóm tăng trưởng cao của thế giới.

“Logistics số đang dần trở thành động lực mới cho tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, chúng ta cũng phải nhìn nhận một thực tế rằng: phần lớn doanh nghiệp logistics Việt Nam hiện mới chỉ dừng ở mức số hóa quy trình cơ bản; số doanh nghiệp thực sự ứng dụng AI một cách bài bản trong phân tích dữ liệu, dự báo hay ra quyết định còn rất khiêm tốn.”, Chủ tịch VALOMA đánh giá.

Nhấn mạnh khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế triển khai AI trong logistics vẫn còn lớn, Chủ tịch VALOMA cho rằng những khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở chất lượng dữ liệu, tính kết nối của hệ thống, năng lực nhân lực, hạ tầng logistics, khả năng đầu tư của doanh nghiệp, và đặc biệt là tư duy chuyển đổi.

“Chính vì vậy, chủ đề “AI định hình tương lai Logistics” của Diễn đàn năm nay không chỉ là một khẩu hiệu công nghệ, mà là một yêu cầu cấp thiết đối với sự phát triển của ngành logistics Việt Nam trong giai đoạn mới”, Chủ tịch VALOMA nhấn mạnh.

Giải bài toán liên kết giữa công nghệ, logistics và tài chính

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Trần Thanh Hải – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết nhiều doanh nghiệp logistics Việt Nam đã bắt đầu ứng dụng AI vào tối ưu lộ trình giao hàng, quản lý kho bãi bằng thị giác máy tính và tự động hóa quy trình. Tuy nhiên, khoảng cách giữa kỳ vọng công nghệ và khả năng triển khai thực tế vẫn là thách thức lớn đối với nhiều doanh nghiệp.

Một đại diện tiêu biểu trong lĩnh vực chuyển phát nhanh - J&T Express đã mang đến góc nhìn thực tiễn về ứng dụng AI trong vận hành. Với chủ đề “AI trong logistics không chỉ là xu hướng, mà là vận hành mỗi ngày trong ngành chuyển phát nhanh”, phần chia sẻ tập trung vào bài toán cốt lõi của ngành chuyển phát: làm thế nào để xử lý hàng triệu đơn hàng mỗi ngày với tốc độ cao nhưng vẫn đảm bảo độ chính xác.

Theo ông Nguyễn Anh Dũng - Technical Project Manager, J&T Express Việt Nam, trong logistics, người ta thường nói về dòng chảy của hàng hóa, nhưng ở góc độ công nghệ, có một dòng chảy khác quan trọng không kém - dòng chảy của dữ liệu.

“Nhiều năm qua, chúng ta đã vận hành dựa trên kinh nghiệm và những quy trình thủ công. Nhưng khi quy mô thị trường bùng nổ, ‘kinh nghiệm’ đơn thuần đã chạm đến giới hạn. Đó là lúc AI không còn là một lựa chọn, mà là một giải pháp bắt buộc để cạnh tranh”, ông Dũng nhấn mạnh.

Với chủ đề “Tái định hình chuỗi cung ứng doanh nghiệp sản xuất trong kỷ nguyên AI”, ông Nguyễn Tiến Đồng - Giám đốc Kỹ thuật AI, Tập đoàn CMC đã luận tập trung phân tích cách AI đang thay đổi mô hình vận hành chuỗi cung ứng trong doanh nghiệp sản xuất, từ phương thức quản lý dựa trên báo cáo và kinh nghiệm sang mô hình ra quyết định liên tục dựa trên dữ liệu thời gian thực.

Thông qua case study triển khai hệ thống AI Agent cho một nhà máy sản xuất thép, diễn giả làm rõ cách doanh nghiệp có thể ứng dụng AI vào các hoạt động cốt lõi như quản lý mua hàng, tồn kho, kho vận, tự động hóa SAP, đối chiếu chứng từ và hỗ trợ điều hành.

Đồng hành cùng Diễn đàn năm nay, Ngân hàng HDBank mang đến các giải pháp tài chính dành riêng cho doanh nghiệp logistics nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi số và ứng dụng AI trong vận hành. Các giải pháp bao gồm hỗ trợ tín dụng linh hoạt cho đầu tư công nghệ và tự động hóa, cấp hạn mức tín dụng không tài sản bảo đảm lên tới 30 tỷ đồng, cùng lãi suất cạnh tranh từ 8,7%/năm. Bên cạnh đó, HDBank cũng triển khai các giải pháp ngân hàng số, cắt giảm nhiều loại phí vận hành và tư vấn chuyên sâu về tài trợ thương mại nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu dòng tiền và kiểm soát rủi ro trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Đại diện HDBank cho biết, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp logistics tồn tại và bứt phá trong giai đoạn mới. Việc kết hợp giữa công nghệ AI và nguồn lực tài chính phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng tốt hơn với những biến động của thị trường toàn cầu.

Sự tham gia của các tổ chức tài chính tại LogTech Forum 2026 cho thấy xu hướng liên kết ngày càng chặt chẽ giữa công nghệ, logistics và tài chính trong quá trình xây dựng hệ sinh thái logistics thông minh, hiệu quả và bền vững tại Việt Nam.

Bên cạnh các nội dung chuyên môn, Diễn đàn còn là không gian kết nối và hợp tác giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) và giữa doanh nghiệp với cơ sở đào tạo (B2S), góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành logistics. Sự tham gia và chia sẻ kinh nghiệm từ các doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều giá trị thực tiễn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong toàn ngành.