Chuyển đổi số ngành Ngân hàng: An toàn, dữ liệu và AI là nền tảng cốt lõi cho tương lai bền vững

Ngày 13/7, Ngân hàng Nhà nước tổ chức Hội nghị Công nghệ thông tin ngành Ngân hàng với chủ đề: “An toàn số, dữ liệu và AI: Kiến tạo ngân hàng số an toàn, thông minh và bền vững”.

Tham dự Hội nghị có: ông Phạm Đức Ấn, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN); ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc NHNN. Bên cạnh đó còn có đại diện lãnh đạo các vụ, cục, đơn vị của NHNN; người đứng đầu và lãnh đạo phụ trách công nghệ thông tin/chuyển đổi số của các tổ chức tín dụng (TCTD), chi nhánh ngân hàng nước ngoài, đơn vị cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, công ty thông tin tín dụng; cùng với sự tham dự của các công ty, tập đoàn và chuyên gia công nghệ.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển mạnh mẽ hạ tầng số, dữ liệu số và các nền tảng công nghệ, đồng thời khẳng định bảo đảm an toàn, an ninh mạng là yêu cầu xuyên suốt, không thể tách rời trong quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Phát biểu tại Hội nghị, Thống đốc Phạm Đức Ấn đánh giá, thời gian qua, chuyển đổi số ngành Ngân hàng đã đạt nhiều kết quả tích cực; nhiều dịch vụ ngân hàng số, thanh toán số được cung ứng; hạ tầng công nghệ, dữ liệu, an toàn thông tin tiếp tục được quan tâm đầu tư. Các tổ chức tín dụng đã có nhiều nỗ lực đổi mới mô hình hoạt động, nâng cao trải nghiệm khách hàng, mở rộng tiếp cận dịch vụ tài chính.

Theo Thống đốc, đối với ngành Ngân hàng, an toàn số không chỉ là yêu cầu kỹ thuật; đó là điều kiện bắt buộc để phát triển, là nền tảng của niềm tin, là trách nhiệm quản trị và là kỷ luật vận hành của từng đơn vị.

“Chuyển đổi số phải đi cùng an toàn; khai thác dữ liệu phải đi cùng bảo vệ dữ liệu; ứng dụng AI phải đi cùng quản trị rủi ro; đổi mới sáng tạo phải đi cùng tuân thủ, kiểm soát và trách nhiệm giải trình. Chúng ta không đánh đổi an toàn hệ thống, an toàn dữ liệu và niềm tin của khách hàng để lấy tốc độ phát triển ngắn hạn”, Thống đốc nhấn mạnh tinh thần chỉ đạo của NHNN

Trên nền tảng đó, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho rằng, các chủ tịch hội đồng quản trị, chủ tịch hội đồng thành viên, tổng Giám đốc, giám đốc các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, trung gian thanh toán, thông tin tín dụng phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về việc bảo đảm an ninh, an toàn thông tin mạng, bảo vệ dữ liệu và hoạt động liên tục của các hệ thống thông tin, dịch vụ trên môi trường số của đơn vị mình.

Đối với dữ liệu, các đơn vị phải coi đây là tài sản chiến lược và là nền tảng của ngân hàng số. Dữ liệu phải được quản trị đúng, đủ, sạch, sống, an toàn; được phân quyền, kiểm soát, khai thác có mục đích, có giới hạn, tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

“Ngân hàng dựa trên dữ liệu không chỉ là ngân hàng có nhiều dữ liệu, mà là ngân hàng biết quản trị dữ liệu, sử dụng dữ liệu có trách nhiệm, tạo giá trị cho khách hàng và nâng cao năng lực quản trị rủi ro”, Thống đốc nhấn mạnh.

Đối với AI, việc ứng dụng AI trong hoạt động ngân hàng phải gắn chặt với nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, có cơ chế giám sát phù hợp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Đối với an ninh mạng, các đơn vị phải chuyển mạnh từ phòng thủ bị động sang phòng thủ chủ động - liên tục, phát hiện sớm, cảnh báo sớm, xử lý sớm và phục hồi nhanh. Các đơn vị cần coi an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và phòng chống gian lận là cấu phần bắt buộc trong chiến lược phát triển, chiến lược chuyển đổi số, chiến lược dữ liệu và quản trị rủi ro tổng thể của từng đơn vị.

Về phía NHNN, Thống đốc cho biết, NHNN sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn để thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển dữ liệu, ứng dụng AI và đặc biệt là tăng cường an ninh, an toàn thông tin trong toàn Ngành. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, cảnh báo…

Phát biểu tại Hội nghị, ông Lê Hoàng Chính Quang – Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin cho biết, công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc mô hình quản trị và phương thức cung ứng dịch vụ ngân hàng. Công nghệ thông tin đã trở thành hạ tầng thiết yếu, năng lực cốt lõi để các đơn vị đổi mới hoạt động, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và bảo đảm sự vận hành thông suốt của toàn hệ thống. Qua đó, dịch vụ trên môi trường số của ngành Ngân hàng trong thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực, cung cấp các dịch vụ số an toàn, thuận tiện, thông minh cho người dân, doanh nghiệp và đóng góp chung vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Theo ông Lê Hoàng Chính Quang, an toàn số, với trọng tâm là an ninh mạng, tạo nền tảng cho niềm tin số; dữ liệu là nguồn lực cho quản trị, điều hành và đổi mới dịch vụ; trí tuệ nhân tạo mở ra những phương thức mới trong tự động hóa, phân tích, hỗ trợ ra quyết định và nâng cao hiệu quả hoạt động. Ba trụ cột này chỉ phát huy giá trị khi được triển khai đồng bộ, có quản trị, có kiểm soát rủi ro và lấy sự an toàn của hệ thống, quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng làm yêu cầu xuyên suốt.

Tại Ngân hàng Nhà nước, chuyển đổi số đã đạt được những con số ấn tượng. Ông Hoàng Minh Tiến – Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (NHNN) cho biết, 100% văn bản, hồ sơ công việc của NHNN được xử lý trên môi trường điện tử (trừ văn bản mật theo quy định); đã có 95 TCTD kết nối gửi, nhận văn bản điện tử với NHNN. Trong cải cách thủ tục hành chính (TTHC), NHNN đã cung cấp 43 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, đạt 100% các TTHC đủ điều kiện; mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt 100%. Đây là kết quả quan trọng góp phần giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho TCTD và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trên nền tảng dữ liệu.

Bên cạnh đó, các TCTD đã đầu tư mạnh cho hạ tầng số và ứng dụng công nghệ mới. Đến nay, tỷ lệ giao dịch qua kênh số của nhiều ngân hàng đạt trên 98%; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 gấp 28 lần GDP. Việt Nam đã kết nối thanh toán xuyên biên giới qua mã QR với các quốc gia Lào, Thái Lan, Campuchia, Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore, góp phần thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới và hội nhập tài chính khu vực.

Việc triển khai Đề án 06 đạt nhiều kết quả tích cực. Đến hết tháng 6/2026, toàn Ngành đã đối chiếu sinh trắc học thành công gần 163 triệu hồ sơ khách hàng và trên 2,6 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức; đạt 100% khách hàng phát sinh giao dịch số đã được đối chiếu sinh trắc học; 100% đơn vị đã triển khai xác thực sinh trắc học đối với khách hàng cá nhân.

Đặc biệt, Hệ thống SIMO đã triển khai thu thập thông tin từ 147 đơn vị, trong đó có 15 đơn vị thử nghiệm khai thác; đã cảnh báo hơn 4,6 triệu lượt khách hàng; trong đó hơn 1,5 triệu lượt khách hàng đã dừng giao dịch sau khi nhận cảnh báo, với tổng giá trị trên 5,2 nghìn tỷ đồng. Những kết quả trên góp phần quan trọng trong phòng ngừa gian lận, lừa đảo, bảo vệ tài sản của khách hàng và củng cố niềm tin đối với dịch vụ ngân hàng số....