Để dòng vốn EU đi sâu vào nền kinh tế

Chất lượng dòng vốn là yêu cầu mới

Tính đến hết tháng 7/2026, EU có 2.836 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký trên 33,3 tỷ USD, chiếm khoảng 6% tổng vốn FDI đăng ký của cả nước. Các dự án của EU đã hiện diện tại 30/34 tỉnh, thành phố, trong đó tập trung nhiều nhất ở lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo với 692 dự án, tổng vốn hơn 16,2 tỷ USD, chiếm khoảng 49% tổng vốn đầu tư của EU.

Những con số này cho thấy EU đã trở thành một nguồn vốn quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam. Song, tỷ trọng khoảng 6% cũng cho thấy dư địa để mở rộng hợp tác đầu tư giữa hai bên còn rất lớn.

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đối với dòng vốn FDI cũng đang thay đổi. Thay vì chỉ quan tâm đến quy mô vốn và số lượng dự án, trọng tâm được chuyển sang chất lượng, hiệu quả và mức độ đóng góp của dòng vốn đối với nền kinh tế.

Đây cũng là một trong những nội dung được các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp châu Âu tập trung trao đổi tại cuộc tọa đàm “Triển khai hiệu quả Nghị quyết số 10-NQ/TW để thúc đẩy, nâng tầm hợp tác đầu tư toàn diện Việt Nam – EU trong giai đoạn phát triển mới” do Bộ Tài chính tổ chức hôm 8/9.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Nghị quyết số 10-NQ/TW đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ chú trọng quy mô, số lượng sang chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng của đầu tư nước ngoài; ưu tiên các dự án có công nghệ tiên tiến, quản trị hiện đại, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Cùng với đó là yêu cầu tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực hấp thụ và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam.

Đối với dòng vốn EU, định hướng này càng có ý nghĩa khi lợi thế của các doanh nghiệp châu Âu không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở công nghệ, chuyên môn, năng lực quản trị và kinh nghiệm phát triển bền vững.

Tại sự kiện, Đại sứ - Trưởng Phái đoàn EU tại Việt Nam Julien Guerrier nhận định tiềm năng đầu tư giữa hai bên còn rất lớn, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu nâng cao năng suất, năng lực công nghệ, tăng cường tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu và chuyển đổi sang một nền kinh tế công nghiệp xanh hơn, hiện đại hơn, dựa trên nền tảng số.

Như vậy, dư địa hợp tác Việt Nam - EU không chỉ nằm ở việc có thêm các dự án mới mà còn ở khả năng khuyến khích các doanh nghiệp châu Âu đang hoạt động tại Việt Nam mở rộng đầu tư, nâng cấp công nghệ và tăng mức độ liên kết với khu vực doanh nghiệp trong nước.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu đổi mới chính sách ưu đãi đầu tư. Theo định hướng được trao đổi, ưu đãi cần gắn nhiều hơn với kết quả và hiệu quả thực tế của dự án, như đóng góp về công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, liên kết với doanh nghiệp Việt Nam, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và giá trị gia tăng tạo ra tại Việt Nam.

Khi đó, ưu đãi đầu tư không chỉ là công cụ cạnh tranh để thu hút vốn mà còn trở thành công cụ định hướng dòng vốn vào những lĩnh vực tạo ra hiệu ứng lan tỏa lớn hơn đối với nền kinh tế.

Minh bạch chính sách để củng cố niềm tin

Nếu chất lượng dòng vốn là một yêu cầu từ phía Việt Nam thì tính minh bạch, ổn định và khả năng dự báo của chính sách lại là điều kiện quan trọng để nhà đầu tư đưa ra các quyết định dài hạn.

Đây cũng là nhóm vấn đề được các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp châu Âu trao đổi tại tọa đàm về triển khai Nghị quyết 10-NQ/TW, trong đó đáng chú ý là các nội dung liên quan đến quản lý thuế, hải quan và cải cách thủ tục hành chính.

Đối với các dự án đầu tư dài hạn, đặc biệt là dự án công nghệ cao, nhà đầu tư không chỉ tính toán về mức ưu đãi mà còn phải dự báo chi phí tuân thủ, thời gian thực hiện thủ tục và những thay đổi chính sách trong suốt vòng đời dự án. Vì vậy, một môi trường chính sách rõ ràng, minh bạch và có tính dự báo cao có thể trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng trong thu hút vốn quốc tế.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn nhấn mạnh, cải cách phải đi cùng minh bạch và minh bạch chính là nền tảng để giữ vững niềm tin của nhà đầu tư. Đây cũng là điểm giao thoa quan trọng giữa định hướng của Nghị quyết 10 và kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp EU.

Từ góc độ quản lý nhà nước, việc cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực thuế, hải quan và duy trì đối thoại với doanh nghiệp vì thế không chỉ nhằm giải quyết từng vướng mắc riêng lẻ. Quan trọng hơn, đây là quá trình nâng cao chất lượng môi trường đầu tư và giảm chi phí giao dịch cho doanh nghiệp.

Ông Torben Minko, Phó Chủ tịch EuroCham, đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam trong hoàn thiện thể chế, chính sách và năng lực chuyển đổi số, đặc biệt trong lĩnh vực thuế, hải quan, cũng như việc tổ chức các kênh đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp châu Âu.

Theo đại diện EuroCham, việc cụ thể hóa Nghị quyết 10 thành những hành động thiết thực sẽ tạo điều kiện thu hút các doanh nghiệp châu Âu trong những lĩnh vực sản xuất công nghệ cao, tiên tiến.

Đáng chú ý, hợp tác đầu tư Việt Nam - EU không chỉ diễn ra theo một chiều. Đến nay, Việt Nam đã cấp mới 124 dự án đầu tư ra nước ngoài tại các nước thuộc EU, với 21 lượt điều chỉnh vốn, tổng vốn đăng ký khoảng 653,8 triệu USD. Dòng vốn hai chiều cho thấy quan hệ đầu tư giữa Việt Nam và EU đang từng bước mở rộng về chiều sâu, không chỉ dừng ở việc EU đưa vốn vào Việt Nam.

Trong giai đoạn mới, để dòng vốn EU đi sâu hơn vào nền kinh tế, yêu cầu đặt ra với Việt Nam vì vậy là kép: vừa tạo dựng môi trường đủ minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo để nhà đầu tư yên tâm phân bổ vốn dài hạn, vừa nâng cao khả năng hấp thụ và lan tỏa giá trị của dòng vốn trong nước.

Ở chiều ngược lại, các đối tác và doanh nghiệp EU cũng được kỳ vọng đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm và đóng góp nguồn lực cho quá trình phát triển của Việt Nam.

Khi ưu đãi đầu tư được gắn với hiệu quả, chính sách thuế và hải quan ngày càng minh bạch, thủ tục hành chính được cải thiện và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước được nâng lên, dòng vốn EU sẽ có thêm điều kiện chuyển từ lợi thế về quy mô vốn sang đóng góp về công nghệ, năng suất và giá trị gia tăng. Đây mới là nền tảng để hợp tác đầu tư Việt Nam - EU tạo ra tác động dài hạn đối với chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.