Đường sắt Việt Nam chính thức chuyển sang mô hình tập đoàn

Bước chuyển từ tổng công ty sang tập đoàn

Theo thông tin từ Chính phủ, ngày 11/8/2026, Sở Tài chính thành phố Hà Nội đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp Công ty TNHH MTV cho Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam. Công ty mẹ của tập đoàn là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Việc chuyển đổi được thực hiện trên cơ sở Nghị định số 366/2025/NĐ-CP về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp; Quyết định số 498/QĐ-TTg ngày 27/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035 theo định hướng mô hình tập đoàn.

Trước thời điểm chính thức chuyển đổi, ngày 10/8/2026, Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã ban hành các quyết định về Điều lệ tổ chức và hoạt động của công ty mẹ - Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam, đồng thời thực hiện chuyển đổi mô hình hoạt động và đổi tên doanh nghiệp.

Tập đoàn mới có tên tiếng Việt là Công ty TNHH MTV - Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam, tên tiếng Anh là Vietnam National Railway Group, viết tắt VNR. Đáng chú ý, VNR kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam theo quy định pháp luật cũng như các hiệp định, văn bản, thỏa thuận và hợp đồng đã ký kết với các bên liên quan.

Điểm đáng chú ý trong mô hình mới là VNR được định hướng hoạt động như một tập đoàn kinh tế đa ngành. Trong đó, vận tải đường sắt, xây dựng và bảo trì, công nghiệp và dịch vụ đường sắt được xác định là những lĩnh vực kinh doanh cốt lõi.

Đây cũng là bước chuẩn bị cho yêu cầu phát triển mới của ngành đường sắt khi mạng lưới đường sắt quốc gia được định hướng hiện đại hóa, đồng thời xuất hiện yêu cầu ngày càng lớn về năng lực vận hành, bảo trì các tuyến đường sắt mới.

Hướng tới trung tâm logistics đa phương thức

Theo Quyết định số 1504/QĐ-TTg ngày 6/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ, định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu thành lập Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam theo mô hình tập đoàn kinh tế đa ngành; phát triển vận tải đường sắt theo hướng hiện đại, an toàn, hiệu quả, đồng thời đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản trị, vận hành và kinh doanh.

Một yêu cầu đáng chú ý khác là đến năm 2030, doanh nghiệp phải áp dụng đầy đủ các nguyên tắc quản trị doanh nghiệp của OECD trên nền tảng số, hướng tới quản trị hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Như vậy, việc chuyển sang mô hình tập đoàn không chỉ đơn thuần là thay đổi tên gọi hay mô hình tổ chức. Định hướng được đặt ra là hình thành một doanh nghiệp đường sắt có năng lực lớn hơn trong vận tải, xây dựng, bảo trì, công nghiệp và dịch vụ; đồng thời tăng cường năng lực quản trị, công nghệ và khả năng tham gia sâu hơn vào các hoạt động liên quan đến hệ thống đường sắt.

Tầm nhìn đến năm 2035 cho thấy phạm vi phát triển còn rộng hơn. VNR được định hướng trở thành tập đoàn kinh tế đường sắt lớn trong nước, đủ năng lực tiếp nhận vận hành, bảo trì các tuyến đường sắt mới và mạng lưới đường sắt quốc gia hiện đại. Đặc biệt, doanh nghiệp được kỳ vọng giữ vai trò trung tâm trong chuỗi logistics đa phương thức và liên vận quốc tế.

Đây là định hướng có ý nghĩa trong bối cảnh đường sắt được đặt trước yêu cầu phải nâng cao vai trò trong hệ thống giao thông vận tải quốc gia. Nếu phát huy được năng lực vận tải, công nghiệp, dịch vụ và logistics, doanh nghiệp đường sắt không chỉ đảm nhận chức năng vận chuyển hành khách, hàng hóa mà còn có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và kết nối vận tải liên vùng, liên quốc gia.

Việc hình thành VNR vì thế có thể xem là một bước tái cấu trúc quan trọng nhằm chuẩn bị năng lực cho giai đoạn phát triển mới của ngành đường sắt. Mục tiêu cuối cùng được đặt ra đến năm 2035 là xây dựng một tập đoàn đủ năng lực vận hành, bảo trì mạng lưới đường sắt hiện đại, đóng vai trò trung tâm trong logistics đa phương thức và liên vận quốc tế, qua đó góp phần phát triển hệ thống giao thông vận tải hiện đại, bền vững của Việt Nam.