Hà Nội nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch 11.418 ha hai bên sông Hồng

Dự án được định hướng là một trong 9 trục động lực phát triển quan trọng của Thủ đô, kết hợp không gian xanh, cảnh quan, văn hóa, giao thông, dịch vụ và đô thị, từng bước đưa sông Hồng trở thành một cấu phần quan trọng trong cấu trúc không gian trung tâm Hà Nội.

Việc triển khai dự án dựa trên các chủ trương, nghị quyết của Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ, cùng các văn bản chỉ đạo của Thành ủy, HĐND và UBND TP Hà Nội, trong đó có Nghị quyết 02-NQ/TW, Nghị quyết 30-NQ/TW và Nghị quyết 258/2025/QH15. Thành phố đồng thời triển khai các bước chuẩn bị đầu tư, hoàn thiện điều chỉnh quy hoạch, lấy ý kiến các bộ, ngành Trung ương và lựa chọn nhà đầu tư theo phương thức PPP, loại hợp đồng BT.

Sông Hồng - trục xanh, sinh thái và văn hóa của Thủ đô

Theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng là một trong 9 trục động lực phát triển, vừa là trục không gian xanh trung tâm, vừa là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị gắn với văn hóa sáng tạo, khoa học công nghệ dọc hai bên sông.

Quy hoạch tổng thể định hình cấu trúc không gian gồm 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Trong đó, các trục động lực cùng hệ thống vành đai, hướng tâm đóng vai trò “xương sống” kỹ thuật, kết nối các cực tăng trưởng với khu vực trung tâm và mạng lưới liên kết Vùng Thủ đô.

Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được định hướng trở thành không gian biểu trưng cho hình ảnh Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”, hướng tới một “Thủ đô văn minh - hiện đại - bền vững” với trí tuệ thời đại và tầm vóc toàn cầu.

Việc hình thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời từng bước hình thành biểu tượng mới của Thủ đô. Trục này cũng được định hướng kết nối với các tỉnh dọc sông Hồng và các khu vực sông thuộc hệ thống sông Hồng, hình thành vùng cảnh quan kinh tế - sinh thái đặc trưng của khu vực phía Bắc.

Để hiện thực hóa định hướng trên, phương án xác định 6 giá trị cốt lõi gồm: “An toàn phòng chống lũ - Sinh thái - Hạ tầng - Chuyển đổi chức năng - Phát triển kinh tế - Văn hóa văn minh”.

Không gian hai bên sông Hồng được xác định là hành lang xanh đặc trưng của đô thị trung tâm, với cây xanh, mặt nước, văn hóa lịch sử và cảnh quan là những yếu tố chủ đạo. Khu vực này sẽ được nghiên cứu bố trí các công trình công cộng, công viên cây xanh, không gian văn hóa, dịch vụ du lịch, vui chơi giải trí và các công trình biểu tượng của Thủ đô.

Các không gian này được định hướng phục vụ hoạt động lễ hội, du lịch, văn hóa, giải trí, góp phần tạo nên “kỳ tích sông Hồng”, qua đó thúc đẩy phát triển du lịch, kinh tế, văn hóa và xã hội của Hà Nội.

Một yêu cầu quan trọng của quy hoạch là hình thành các vùng không gian thoát lũ đặc biệt, tích hợp các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu và thiên tai, bảo đảm an toàn hệ thống thoát lũ, tiêu thoát nước tự nhiên và phù hợp với đặc điểm cảnh quan bãi sông.

Trong đó, phương án ưu tiên 3 định hướng gồm “An toàn - Sinh thái - Giao thông”. Mục tiêu là bảo đảm môi trường sống an toàn cho người dân; hình thành môi trường sống xanh, sạch, đẹp, văn minh; đồng thời phát triển hệ thống giao thông, kết cấu hạ tầng đô thị để người dân dễ dàng tiếp cận, thuận tiện sử dụng trong đời sống và sinh hoạt.

Quy hoạch hơn 11.000 ha, hình thành không gian đô thị mới

Theo phương án nghiên cứu, phạm vi quy hoạch rộng khoảng 11.418 ha, thuộc địa giới 16 xã, phường. Phía Bắc đến đê tả sông Hồng, phía Nam đến đê hữu sông Hồng, phía Tây giáp cầu Hồng Hà và phía Đông giáp cầu Mễ Sở.

Khu vực hiện có khoảng 3.626 ha mặt nước, chiếm khoảng 30% diện tích nghiên cứu; đất sản xuất nông nghiệp khoảng 5.741 ha, tương đương 50%; đất ở khoảng 1.102 ha, chiếm khoảng 10%. Tổng dân số hiện trạng khoảng 279.525 người.

Quy hoạch đặt mục tiêu chuyển đổi không gian đô thị từ tình trạng “quay lưng ra sông” sang “quay mặt vào sông”, tăng khả năng tiếp cận sông Hồng và hình thành hệ thống không gian xanh, công cộng liên tục.

Dân số khu vực sau quy hoạch dự kiến khoảng 800.000-1,2 triệu người. Tầng cao công trình phổ biến từ 30-45 tầng, trong đó có các công trình điểm nhấn, biểu tượng đô thị. Đáng chú ý, phương án nghiên cứu Tháp Kỷ nguyên cao 109 tầng.

Không gian được tổ chức theo 3 mức thềm địa hình. Khu vực trên cao độ 11,5 m có thể xây dựng mới; từ 9,5-11,5 m là không gian linh hoạt, tổ chức các công trình thích ứng và khu dân cư hiện hữu; khu vực dưới 9,5 m được định hướng phục hồi sinh thái, giao thông chậm và đường dạo cảnh quan.

Toàn tuyến được chia thành 3 phân đoạn.

Đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long có diện tích khoảng 3.436 ha, dân số dự kiến khoảng 160.000 người, tập trung tái thiết đô thị, chỉnh trang làng xóm truyền thống, phát triển công viên sinh thái, bảo tồn tự nhiên và thể dục thể thao.

Đoạn từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì rộng khoảng 4.548 ha, dự kiến khoảng 541.000 người. Đây được xác định là khu vực trọng tâm, phát triển các trung tâm dịch vụ tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo và các công trình điểm nhấn, kết nối Hồ Tây với Cổ Loa.

Đoạn từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở rộng khoảng 3.435 ha, dự kiến khoảng 499.000 người, tập trung các cụm công viên, khu đô thị định cư và đa mục tiêu, dịch vụ - thương mại và không gian nông nghiệp sinh thái.

Di dời, tái thiết một số cụm làng

Một trong những nội dung đáng chú ý của phương án là tổ chức lại các khu dân cư, làng xóm hiện hữu trong phạm vi quy hoạch.

Theo nghiên cứu, cụm làng Võng La - Hải Bối dự kiến di dời một phần diện tích khu dân cư nằm trong khu vực không bảo đảm điều kiện an toàn phòng chống lũ và khu vực phục vụ xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan, với tổng diện tích khoảng 27 ha.

Làng Bắc Cầu tại phường Bồ Đề cũng thuộc diện di dời, với diện tích khoảng 35,5 ha.

Hai cụm làng Nhật Tân - Tứ Liên và Thống Nhất được nghiên cứu tái thiết để phục vụ mục tiêu hình thành “phòng khách đô thị” của Thủ đô.

Ngoài ra, 8 cụm làng được định hướng cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc, gồm Văn Quán - Đông Cao - Tráng Việt; Ngọc Giang - Lực Canh - Văn Tinh; Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan; Văn Đức; Thúy Lĩnh; Yên Mỹ; Đại Lan và Tranh Khúc - Vạn Phúc.

Việc chỉnh trang được yêu cầu không làm tăng quy mô diện tích, dân số cơ học, đồng thời kiểm soát mật độ xây dựng và tầng cao công trình. Các di tích lịch sử, văn hóa và khu vực lõi của làng nghề truyền thống được ưu tiên bảo tồn.

18 dự án thành phần, ưu tiên công viên và hạ tầng

Để triển khai Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, Hà Nội dự kiến thực hiện 18 dự án thành phần, gồm 2 dự án giao thông trên bờ tả và hữu sông Hồng, 11 dự án công viên, 2 dự án kè và chỉnh trị lòng sông, bờ sông cùng 3 dự án đô thị định cư và đa mục tiêu.

Hệ thống giao thông được nghiên cứu theo hướng kết nối liên hoàn giữa hai bờ sông, giữa đường bộ, đường thủy và đường sắt đô thị. Các tuyến đường ven sông, cầu vượt sông và đầu mối hạ tầng kỹ thuật sẽ tạo thêm kết nối giữa khu vực ven sông với các khu vực phát triển khác của Hà Nội.

Thành phố cũng định hướng hình thành các khu định cư và đô thị đa mục tiêu có hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ, vừa phục vụ tái định cư, vừa tổ chức lại không gian dân cư.

Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo chính sách đặc thù

Về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, thành phố dự kiến áp dụng các chính sách theo Luật Thủ đô, các nghị quyết của Quốc hội, Nghị định số 88/2024/NĐ-CP và các quy định sửa đổi, bổ sung; Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026 của HĐND thành phố và Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND của UBND thành phố.

Đáng chú ý, đối với các trường hợp đủ điều kiện theo quy định, mức bồi thường bằng tiền về đất được áp dụng bằng 2 lần mức quy định đối với đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp.

Người bị thu hồi đất còn được xem xét bồi thường công trình, tài sản, chi phí đầu tư còn lại vào đất, thiệt hại về công trình, cây trồng, vật nuôi theo quy định.

Về hỗ trợ, các chính sách gồm hỗ trợ ổn định đời sống; ổn định sản xuất, kinh doanh; di dời vật nuôi; đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm; hỗ trợ tái định cư và hỗ trợ tháo dỡ, phá dỡ, di dời.

Trong đó, mức hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm được xác định bằng 5 lần giá đất nông nghiệp theo quy định của thành phố.

Việc bố trí tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất. Trường hợp được bồi thường về đất nhưng số tiền bồi thường không đủ để mua suất tái định cư tối thiểu, Nhà nước hỗ trợ phần còn thiếu để người dân đủ điều kiện mua tái định cư.

Đối với hộ gia đình có nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng đủ điều kiện tách hộ, có thể được bố trí thêm suất tái định cư cho từng hộ theo quy định.

Trường hợp đất không đủ điều kiện được bồi thường nhưng người sử dụng đất không còn nhà ở, nơi ở khác trên địa bàn thì được xem xét bố trí tái định cư. Trường hợp còn nhà ở, đất ở trên địa bàn nhưng diện tích nhỏ hơn diện tích tối thiểu được phép tách thửa cũng được xem xét bố trí tái định cư theo chính sách của thành phố.

Thành phố dự kiến dành khoảng 265 ha đất tại các xã, phường để phục vụ tái định cư tại chỗ hoặc khu vực lân cận. Ngoài ra, một số khu đô thị đa mục tiêu và khu định cư tập trung được xác định là quỹ bổ sung, trong đó có các khu vực tại Đông Anh, Bắc Thăng Long, Lĩnh Nam, Bồ Đề - Long Biên - Bát Tràng.

Nguyên tắc đặt ra là ưu tiên bố trí tái định cư ngay trên địa bàn phường, xã; trường hợp không đủ quỹ đất sẽ bố trí tại khu vực lân cận với khoảng cách hợp lý. Các khu tái định cư phải bảo đảm điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, đồng thời thuận lợi cho người dân duy trì việc làm, sinh kế và các mối quan hệ cộng đồng.

Không đánh đổi an toàn phòng chống lũ

Một trong những yêu cầu xuyên suốt của phương án quy hoạch là bảo đảm an toàn phòng chống lũ và không làm suy giảm khả năng thoát lũ của sông Hồng.

Theo định hướng, Hà Nội không thu hẹp không gian thoát lũ và không đề xuất xây dựng đê mới nằm trong đê cũ. Các công trình cảnh quan được nghiên cứu theo hướng có khả năng thích ứng, tháo dỡ khi cần thiết; kết hợp đê sinh thái dạng bậc thang, vườn mưa và các giải pháp cảnh quan nhằm hạn chế tác động đến dòng chảy.

Hướng tuyến đường bộ được nghiên cứu bám sát hệ thống đê hiện hữu, vừa tận dụng hạ tầng sẵn có vừa đáp ứng yêu cầu an toàn phòng chống lũ.

Theo phương án tính toán, việc phát triển không gian hai bên sông dựa trên kết quả nghiên cứu thủy văn, thủy lực với kịch bản lũ tần suất 500 năm, có xét đến tác động của biến đổi khí hậu đến năm 2100.

Các giải pháp được nghiên cứu gồm cải tạo bãi sông, nạo vét cục bộ khu vực gần lòng sông để tăng khả năng thoát lũ, san gạt theo cao độ tự nhiên để hình thành các cấp địa hình phù hợp với từng chức năng. Cùng với đó là xây dựng các tuyến đường tiếp cận sông, kè và cải tạo bờ bãi phù hợp với từng khu vực.

Phương án cũng nghiên cứu xây dựng các đập trên sông nhằm duy trì mực nước vào mùa kiệt, trong khi mùa lũ sẽ mở hoàn toàn. Vị trí cụ thể sẽ tiếp tục được xem xét trong các bước nghiên cứu và triển khai dự án tiếp theo.

Trên nền tảng đó, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được định hướng không chỉ là một dự án giao thông mà còn là dự án tái cấu trúc không gian đô thị quy mô lớn. Mục tiêu là hình thành hành lang xanh, sinh thái và văn hóa, tăng khả năng tiếp cận sông Hồng, mở rộng không gian công cộng, đồng thời tạo động lực mới cho phát triển kinh tế, du lịch, dịch vụ và đời sống đô thị của Hà Nội.