Sửa đổi Luật Đất đai năm 2024: Tách bạch xác định giá đất với cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

3 mục tiêu, 7 nhóm chính sách và 3 nhóm nội dung

Trình bày Tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 là cần thiết nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương mới của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 21-NQ/TW của Trung ương về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan; bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng đất, khơi thông và phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc sửa đổi Luật lần này hướng tới 3 mục tiêu chủ yếu, gồm:

Một là, thể chế đầy đủ, kịp thời các chủ trương, quan điểm của Đảng về đổi mới chính sách, pháp luật đất đai; cụ thể hóa các chủ trương về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Hai là, giải quyết kịp thời những vấn đề cấp bách phát sinh từ thực tiễn thi hành Luật Đất đai; tháo gỡ căn bản các điểm nghẽn về thể chế, khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong giai đoạn mới.

Ba là, xây dựng mô hình quản lý đất đai hiện đại, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả thông qua đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, dự thảo Luật gồm 7 nhóm chính sách: (1) Đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng kết hợp giữa phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất; (2) Hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất; (3) Hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; (4) Đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất theo hướng giá đất; (5) Hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất; (6) Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; (7) Đổi mới, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai.

Đồng thời, dự thảo Luật được xây dựng với 3 nhóm nội dung chủ yếu:

Nhóm thứ nhất, thể chế bước đầu các quan điểm, định hướng của Đảng tại Nghị quyết số 21-NQ/TW và các Nghị quyết, Kết luận khác của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương.

Nhóm thứ hai, Luật hóa các quy định tại các Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ ban hành trong thời gian qua.

Nhóm thứ ba, sửa đổi các quy định về thẩm quyền, trách nhiệm thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai trong Luật Đất đai năm 2024 cho phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp theo nguyên tắc tiếp tục phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền địa phương.

Đề xuất phương án thực sự đột phá, khả thi, đổi mới thực chất

Báo cáo tóm tắt ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Ngọc Bảo nêu rõ, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành với sự cần thiết, cấp bách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 như đã nêu tại Tờ trình của Chính phủ.

Đối với các nội dung cụ thể, về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, chỉ tiêu sử dụng đất (Chính sách 1), phân loại đất (trong nội dung Chính sách 5), Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát kỹ lưỡng, đề xuất phương án thực sự đột phá, khả thi, có sự đổi mới thực chất để thực hiện được mục tiêu giải quyết các vướng mắc trong thực tiễn.

Về thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (Chính sách 3), cơ quan thẩm tra đề nghị, báo cáo làm rõ về sự cần thiết, căn cứ, tiêu chí để đề xuất các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng đối với các dự án đầu tư kinh doanh mới được bổ sung. Quy định rõ ràng về tiêu chí dự án thuộc phạm vi thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo yêu cầu tại Nghị quyết số 21-NQ/TW. Đánh giá, tổng kết việc thực hiện các quy định tại Nghị quyết 254/2025/QH15 để làm rõ cơ sở luật hóa các cơ chế mang tính đặc thù thành các cơ chế chính thức, áp dụng chung trên phạm vi cả nước.

Đồng thời, rà soát kỹ lưỡng những trường hợp cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất trước khi hoàn thành việc bố trí tái định cư bảo đảm thật sự cần thiết, cấp bách, vì lợi ích chung.

Đề cập đến tài chính về đất đai, giá đất (Chính sách 4), Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu xây dựng cơ chế xác định giá đất cho sản xuất, kinh doanh bảo đảm hợp lý, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, thúc đẩy đầu tư, phát triển doanh nghiệp, tạo việc làm và đóng góp tăng trưởng, bảo đảm nguồn thu cho ngân sách nhà nước; cần quy định rõ, khả thi về bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất và các tỷ lệ đều có thể điều chỉnh tăng hoặc điều chỉnh giảm để phù hợp với mục tiêu huy động nguồn lực đất đai cho sự phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ. Tách bạch xác định giá đất với cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Ngoài ra, cơ quan thẩm tra đề nghị, tiếp tục nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng và chỉ quy định tại Luật những nội dung mang tính nguyên tắc về giá đất, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tiễn và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của từng thời kỳ trong quá trình tổ chức thực hiện.