Bất động sản

Chung cư hết niên hạn, quyền của chủ căn hộ được xử lý thế nào?

T.Đ • 17/11/2026 18:24

Theo dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), chung cư hết niên hạn theo thiết kế sẽ được kiểm định, còn an toàn thì tiếp tục sử dụng; nếu phải phá dỡ, chủ căn hộ có nhiều lựa chọn để giữ giá trị tài sản của mình.

"Tòa nhà hết niên hạn thì căn hộ còn là của mình không?" là câu hỏi nhiều người mua và đang sở hữu chung cư đặt ra mỗi khi nhắc tới tuổi thọ công trình. Câu hỏi này được quan tâm nhiều hơn từ đầu tháng 7, khi hồ sơ dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) được công bố.

Để trả lời, cần tách bạch 2 khái niệm. Niên hạn là thời hạn sử dụng của công trình, xác định theo hồ sơ thiết kế. Quyền sở hữu căn hộ là quyền tài sản của người dân. Cả Luật Nhà ở hiện hành và dự thảo trình Quốc hội đều không quy định thời hạn sở hữu căn hộ chung cư.

Từ nguyên tắc đó, quyền của chủ căn hộ được xử lý theo tình trạng cụ thể của tòa nhà.

Hết niên hạn nhưng còn an toàn, tiếp tục sử dụng

Theo dự thảo, khi chung cư hết thời hạn sử dụng theo thiết kế, tòa nhà phải được kiểm định. Nếu công trình còn bảo đảm an toàn, nhà được gia hạn sử dụng. Chủ căn hộ tiếp tục ở, quyền sở hữu không thay đổi.

Nói cách khác, hết niên hạn thiết kế chưa chắc phải phá dỡ. Tuổi thọ thực tế của một tòa nhà phụ thuộc nhiều vào chất lượng xây dựng và cách bảo trì, vận hành trong suốt quá trình sử dụng.

311-202611171816491.png
Quyền sở hữu căn hộ là một trong những nội dung được quan tâm khi sửa đổi Luật Nhà ở - Ảnh: Unsplash

Phải phá dỡ: chủ căn hộ có nhiều lựa chọn

Tòa nhà chỉ phải phá dỡ khi rơi vào một trong các trường hợp luật định, dù đã hết niên hạn hay chưa. Dự thảo giữ nguyên các trường hợp phá dỡ như luật hiện hành, gộp thành 4 nhóm: hư hỏng do cháy, nổ, thiên tai, địch họa đến mức không còn an toàn; khung chịu lực chính nguy hiểm tổng thể, có nguy cơ sập đổ; khung chịu lực nguy hiểm một phần kèm hệ thống phòng cháy chữa cháy, cấp thoát nước, điện, giao thông nội bộ không đạt chuẩn; kết cấu chính bị hư hỏng và nằm trong khu vực phải xây lại đồng bộ.

Như vậy, tuổi của tòa nhà tự nó không phải căn cứ để phá dỡ. Khi buộc phải phá dỡ, quyền tài sản của chủ căn hộ được chuyển thành những lựa chọn cụ thể, khác nhau giữa chung cư xây sau năm 1994 và chung cư cũ.

"Việc công trình hết thời hạn sử dụng hoặc phải phá dỡ vì không còn bảo đảm an toàn không đồng nghĩa với việc quyền tài sản hợp pháp của người dân đương nhiên chấm dứt", đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) phát biểu tại phiên thảo luận ở hội trường chiều 28/10.

Việc cải tạo, xây lại được thực hiện theo dự án và quy hoạch được duyệt. Cư dân chọn chủ đầu tư thông qua hội nghị nhà chung cư và được bố trí chỗ ở tạm thời trong thời gian xây dựng. Nếu quy hoạch cho phép xây lại nhà chung cư, chủ căn hộ được bố trí căn hộ mới ngay tại vị trí cũ.

Với chung cư xây sau năm 1994, chủ căn hộ có 2 hướng. Hướng thứ nhất là góp kinh phí xây mới để nhận căn hộ trong tòa nhà mới. Theo dự thảo, số tiền đóng góp bằng tỷ lệ diện tích sử dụng căn hộ của chủ sở hữu nhân với suất đầu tư xây dựng mới trên mỗi mét vuông sàn tại thời điểm phá dỡ. Hiện cách tính này nằm ở nghị định; dự thảo đưa thẳng vào luật.

Hướng thứ 2 dành cho người không muốn góp tiền. Chủ căn hộ được bồi thường theo tỷ lệ phần quyền sử dụng đất của mình, giá đất tính tại thời điểm phá dỡ hoặc thời điểm bồi thường. Chủ căn hộ cũng có thể thỏa thuận chuyển giao quyền sử dụng đất cho bên khác.

Với chung cư xây từ năm 1994 trở về trước, chủ căn hộ được chọn nhận căn hộ tái định cư hoặc nhận tiền tương đương giá trị căn hộ đó, như luật hiện hành. Dự thảo bổ sung thêm một lựa chọn: nhận quyền sử dụng đất có giá trị tương đương căn hộ tái định cư.

Tại hội thảo góp ý hoàn thiện dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) chiều 17/9, luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng khi cải tạo, xây dựng lại chung cư, quyền lựa chọn hình thức bồi thường bằng tiền hay nhận nhà ở tái định cư phải thuộc về chủ sở hữu.

Nguyên tắc được hoàn thiện qua nhiều vòng góp ý

Nguyên tắc tách bạch niên hạn công trình với quyền sở hữu được làm rõ dần qua các vòng góp ý từ tháng 7. Hồ sơ thẩm định dự thảo công bố ngày 7/7 có nội dung quyền sở hữu căn hộ, phần diện tích khác trong nhà chung cư chấm dứt sau quá trình phá dỡ. Chiều cùng ngày, Bộ Xây dựng cho biết đã bỏ đề xuất sở hữu chung cư có thời hạn khỏi dự thảo. Ngày 12/7, Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) kiến nghị "tiếp tục duy trì quy định quyền sở hữu nhà chung cư không xác định thời hạn".

Tháng 8, nội dung gắn quyền sở hữu với thời điểm phá dỡ tại khoản 4 Điều 14 là một trong những điểm được đại biểu Quốc hội thảo luận nhiều. Tại phiên thảo luận tổ chiều 19/8, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh (đoàn TP HCM) đề nghị tách bạch thời hạn sử dụng công trình với quyền sở hữu. "Tôi cho rằng đây là hai khái niệm khác nhau rất lớn về mặt bản chất", bà Hạnh nói.

Bản dự thảo trình Quốc hội sau đó đã bỏ khoản 4 Điều 14. Dự thảo tiếp tục được thảo luận tại tổ ngày 22/10 và tại hội trường chiều 28/10, với nguyên tắc bảo vệ quyền tài sản được nhiều đại biểu nhấn mạnh.

Làm rõ quyền tài sản gắn với nhà ở không chỉ là câu chuyện của Việt Nam. Ở Trung Quốc, năm 2016, việc một số chủ nhà ở Ôn Châu (tỉnh Chiết Giang) bị yêu cầu nộp phí khi quyền sử dụng đất hết hạn từng gây tranh luận lớn. Bộ luật Dân sự Trung Quốc thông qua năm 2020 sau đó quy định tại Điều 359: quyền sử dụng đất xây nhà ở hết hạn được tự động gia hạn.

Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đang được tiếp tục chỉnh lý trước khi Quốc hội xem xét thông qua. Nếu được thông qua, luật dự kiến có hiệu lực từ 1/7/2027. Với người mua và chủ sở hữu chung cư, điều cần nắm là: tòa nhà có tuổi thọ, còn quyền sở hữu căn hộ thì không có hạn dùng; khi tòa nhà phải cải tạo, xây lại, quyền ấy được chuyển thành những lựa chọn cụ thể theo dự thảo.

(0) Bình luận
Nổi bật
Đừng bỏ lỡ
Chung cư hết niên hạn, quyền của chủ căn hộ được xử lý thế nào?
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO