Giáo dục tài chính gắn với bảo vệ người gửi tiền trong giai đoạn mới

Giáo dục tài chính trong tiến trình thúc đẩy tài chính toàn diện

Chuyển đổi số trong lĩnh vực ngân hàng đang tạo thêm cơ hội để người dân tiếp cận và sử dụng sản phẩm, dịch vụ tài chính. Thông qua các kênh giao dịch trực tuyến, nhiều nhu cầu thanh toán, tiết kiệm và quản lý tài khoản có thể được thực hiện thuận tiện hơn, giảm trở ngại về khoảng cách địa lý và thời gian giao dịch.

Tuy nhiên, sự thuận tiện trong tiếp cận cần đi cùng khả năng hiểu và lựa chọn sản phẩm. Khi các dịch vụ được cung cấp trên cùng một ứng dụng hoặc tại cùng một điểm giao dịch, người sử dụng cần nhận biết bản chất của từng sản phẩm, điều kiện sử dụng, rủi ro và cơ chế bảo vệ tương ứng. Với người gửi tiền, việc hiểu rõ khoản tiền nào thuộc phạm vi bảo hiểm, quyền lợi được bảo vệ đến đâu và cách tiếp cận thông tin chính thức có ý nghĩa trực tiếp đối với quyết định tài chính.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong tiến trình thúc đẩy tài chính toàn diện. Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, được phê duyệt tại Quyết định số 928/QĐ-TTg ngày 25/5/2026 hướng tới hình thành hệ sinh thái tài chính toàn diện hiện đại, an toàn, bao trùm; tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tiếp cận, sử dụng sản phẩm, dịch vụ tài chính phù hợp.

Cụ thể hóa định hướng này, ngày 25/6/2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ban hành Quyết định số 1387/QĐ-NHNN về Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Kế hoạch đặt ra nhiệm vụ triển khai Chương trình giáo dục tài chính quốc gia và Chương trình công dân số trên phạm vi cả nước; đồng thời đẩy mạnh bảo vệ người tiêu dùng dịch vụ tài chính. Nội dung giáo dục tài chính được định hướng phù hợp với từng nhóm đối tượng, vùng miền, chú trọng kiến thức và kỹ năng sử dụng dịch vụ tài chính số an toàn, hiệu quả.

BHTGVN thúc đẩy giáo dục tài chính gắn liền với bảo vệ người gửi tiền

Theo Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, BHTGVN là một trong các đơn vị phối hợp thực hiện nhiệm vụ đẩy mạnh giáo dục tài chính thông qua hệ thống giáo dục chính thức và các chương trình truyền thông. Nội dung triển khai gắn với kiến thức về dịch vụ tài chính số, an toàn thông tin, bảo mật, bảo vệ dữ liệu cá nhân và nâng cao niềm tin của người tiêu dùng dịch vụ tài chính. BHTGVN cũng tham gia phối hợp thực hiện một số nhiệm vụ về bảo vệ người tiêu dùng dịch vụ tài chính.

Sự phân công này đặt hoạt động của BHTGVN trong tổng thể chương trình giáo dục tài chính của ngành Ngân hàng, đồng thời cho thấy phạm vi đóng góp phù hợp của tổ chức BHTG là tập trung vào những lĩnh vực gắn trực tiếp với chức năng, chuyên môn, trước hết là chính sách BHTG, an toàn tiền gửi và quyền lợi của người gửi tiền.

Vai trò của BHTGVN trong giáo dục tài chính hiện được đặt trên nền tảng chính sách và pháp lý ngày càng rõ hơn. Ở cấp quốc gia, Quyết định số 928/QĐ-TTg xác định giáo dục tài chính và bảo vệ người tiêu dùng tài chính là những nội dung quan trọng trong thực hiện Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026 - 2030.

Ở cấp ngành, Quyết định số 1387/QĐ-NHNN cụ thể hóa các nhiệm vụ này và xác định BHTGVN là một trong những đơn vị phối hợp thực hiện.

Luật BHTG năm 2025 cũng xác định BHTGVN có nhiệm vụ tuyên truyền chính sách, pháp luật và hoạt động về BHTG. Đồng thời quy định BHTGVN tổ chức đào tạo, phổ biến kiến thức về BHTG và các nội dung liên quan cho tổ chức, cá nhân có liên quan. So với Luật BHTG năm 2012, quy định này mở rộng phạm vi thực hiện nhiệm vụ của BHTGVN.

Như vậy, hoạt động giáo dục tài chính của BHTGVN được đặt trong tổng thể Chương trình giáo dục tài chính của ngành Ngân hàng và tập trung vào các lĩnh vực gắn trực tiếp với chức năng, chuyên môn của tổ chức BHTG: Chính sách BHTG, an toàn tiền gửi và quyền lợi của người gửi tiền.

Đưa kiến thức đến đúng đối tượng, bằng cách dễ tiếp nhận

Để giáo dục tài chính gắn với BHTG phát huy hiệu quả, nội dung cần được thiết kế theo nhu cầu và khả năng tiếp nhận của từng nhóm người gửi tiền. Người cao tuổi, người dân tại khu vực nông thôn, người sử dụng dịch vụ số hoặc người mới tiếp cận dịch vụ ngân hàng có thể cần những cách giải thích và hình thức truyền tải khác nhau.

Trên cơ sở chức năng và nhiệm vụ được giao, BHTGVN có thể chú trọng xây dựng các nội dung hỏi – đáp, tình huống minh họa, đồ họa thông tin và video ngắn giúp kết nối quy định với vấn đề người dân thực sự quan tâm.

Việc phối hợp với tổ chức tham gia BHTG có ý nghĩa thiết thực, bởi đây là nơi người gửi tiền trực tiếp tiếp cận và sử dụng sản phẩm. Thông tin thống nhất, dễ hiểu tại điểm giao dịch và trên các kênh trực tuyến sẽ hỗ trợ người dân tìm hiểu quyền lợi ngay trong quá trình sử dụng dịch vụ. Bên cạnh đó, báo chí và các chương trình truyền thông cộng đồng có thể góp phần mở rộng khả năng tiếp cận kiến thức đến những nhóm ít có điều kiện tìm hiểu chính sách.

Hiệu quả của hoạt động này cần được xem xét qua mức độ hiểu của người tiếp nhận. Ngoài số lượng sản phẩm truyền thông và lượt tiếp cận, việc ghi nhận câu hỏi, khảo sát nhận thức và xác định những nội dung thường bị hiểu nhầm sẽ giúp điều chỉnh cách truyền tải. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với khuyến nghị của IADI về theo dõi và định kỳ đánh giá hiệu quả chương trình nâng cao nhận thức công chúng.

Trong giai đoạn mới, giáo dục tài chính gắn với BHTG cần hướng đến kết quả cụ thể: Người gửi tiền hiểu sản phẩm mình sử dụng, nắm được quyền lợi và biết tìm thông tin đáng tin cậy. Phát huy chuyên môn về bảo vệ người gửi tiền, cùng với sự phối hợp của các cơ quan, tổ chức liên quan, BHTGVN có thể đóng góp thiết thực vào mục tiêu đó, góp phần củng cố niềm tin và thúc đẩy tài chính toàn diện an toàn, bền vững.