Nhật Bản công bố kế hoạch đầu tư 2,3 nghìn tỷ USD cho 14 năm tới

Kế hoạch này kêu gọi đầu tư hơn 370 nghìn tỷ Yên (2,3 nghìn tỷ USD) trong giai đoạn 14 năm, từ nay đến tháng 3/2041, với 101,6 nghìn tỷ Yên dành riêng cho chi tiêu vào trí tuệ nhân tạo (AI) và chất bán dẫn, theo các tài liệu được công bố ngày 24/6 sau cuộc họp của hội đồng tư vấn chính sách.

Khi giới thiệu kế hoạch, bà Takaichi cho biết bà hướng đến việc tạo ra một “khuôn khổ đầu tư mạnh mẽ và thịnh vượng”. Bản kế hoạch kêu gọi sự kết hợp giữa đầu tư công và tư nhân để đạt được các mục tiêu đề ra, với Chính phủ dự kiến ​​đóng góp chưa đến một nửa giá trị kế hoạch nếu lạm phát duy trì ở mức phù hợp với kỳ vọng.

Lộ trình đầu tư này đánh dấu một bước quan trọng trong nỗ lực của bà Takaichi nhằm tạo dấu ấn riêng cho chiến lược tăng trưởng của Nhật Bản khi sự thay đổi công nghệ và căng thẳng địa chính trị định hình lại các ưu tiên kinh tế. Thủ tướng đang tìm cách hướng đầu tư vào các lĩnh vực có thể củng cố an ninh kinh tế — từ khả năng phục hồi chuỗi cung ứng đến các công nghệ quan trọng — đồng thời thúc đẩy tiềm năng tăng trưởng dài hạn của đất nước thông qua hỗ trợ các ngành công nghiệp mới nổi.

Trong số các khoản đầu tư cho AI và chất bán dẫn, phần lớn sẽ dành cho chất bán dẫn, vốn là cốt lõi của các hệ thống thông minh vật lý, cũng như AI chuyên dụng, được thiết kế cho một công việc hoặc ngành nghề cụ thể. Các khoản đầu tư này nhằm mục đích giảm bớt các nút thắt về nguồn cung bằng cách giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động mang tính cơ cấu trong một quốc gia đang già hóa.

Kế hoạch ước tính đầu tư vào chất bán dẫn sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa kinh tế trị giá 443 nghìn tỷ Yên vào năm tài chính 2040, trong khi đầu tư vào AI vật lý và AI chuyên dụng sẽ tạo ra lần lượt 144 nghìn tỷ Yên và 222 nghìn tỷ Yên.

Kế hoạch đầu tư này là một phần trong nỗ lực không ngừng của Nhật Bản nhằm hồi sinh ngành công nghiệp chất bán dẫn. Theo Bộ Công nghiệp, kể từ khi công bố chiến lược mới vào năm 2021, Chính phủ đã dành khoảng 7,2 nghìn tỷ Yên cho chất bán dẫn và AI. Trong số đó, Chính phủ đã phân bổ ngân sách cho các dự án cụ thể như công ty sản xuất chất bán dẫn do nhà nước hậu thuẫn Rapidus, nhận được sự hỗ trợ công trị giá khoảng 2,6 nghìn tỷ Yên.

3 kịch bản

Trong ngày 24/6, Chính phủ cũng công bố các dự báo kinh tế và tài chính dài hạn, kết hợp chiến lược tăng trưởng của bà Takaichi theo 3 kịch bản.

Trong trường hợp lạc quan nhất, khi chiến lược đạt được kết quả như mong muốn, tỷ lệ nợ trên GDP dự kiến ​​sẽ giảm đều ngay cả khi Chính phủ đóng góp 10 nghìn tỷ Yên chi tiêu thực tế cho kế hoạch này mỗi năm.

Trong 2 kịch bản còn lại — trong trường hợp những bất ổn về công nghệ và thị trường hạn chế tác động của chiến lược, hoặc nếu các xu hướng hiện tại tiếp tục — tỷ lệ này dự kiến ​​sẽ bắt đầu tăng trở lại trong những năm 2030.

Cả 3 kịch bản đều giả định lạm phát ổn định ở mức khoảng 2%. Chính phủ của bà Takaichi đã chuyển trọng tâm tài chính sang giảm tỷ lệ nợ trên GDP, không còn sử dụng mục tiêu cân bằng ngân sách sơ cấp vốn đã định hướng chính sách của chính phủ trong hơn 2 thập kỷ. Chỉ số nợ trên GDP thường được coi là dễ cải thiện hơn trong thời kỳ lạm phát.

Các dự báo nhấn mạnh triển vọng tài chính của Nhật Bản phụ thuộc rất nhiều vào sự thành công của chương trình tăng trưởng của bà Takaichi. Các ước tính không tính đến chi phí của bất kỳ khoản tăng chi tiêu quốc phòng nào hoặc bất kỳ khoản cắt giảm thuế tiêu dùng tiềm năng nào, cho thấy áp lực tài chính có thể lớn hơn so với dự báo.

Chương trình kinh tế của bà Takaichi đã gây chia rẽ trong tâm lý nhà đầu tư. Trên thị trường chứng khoán, việc bà thúc đẩy đầu tư quy mô lớn đã giúp chỉ số Nikkei 225 vượt mốc 70.000 điểm lần đầu tiên trong lịch sử vào tháng này. Đồng thời, những lo ngại về tính bền vững tài chính đã đẩy lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản kỳ hạn siêu dài lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ vào đầu năm nay.