Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng: “Dồn lực” cho sản phẩm công nghệ chiến lược với trọng tâm, trọng điểm để tạo đột phá

Tại cuộc họp, Phủ tướng đánh giá cao Bộ KH&CN đã triển khai nhiệm vụ một cách bài bản, khoa học; đồng thời cơ bản nhất trí với nguyên tắc, tiêu chí căn cứ để phân tích, đánh giá và lựa chọn sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên. Cần phải tập trung ứng dụng KH&CN vào hoạt động sản xuất để nâng cao giá trị sản phẩm. Trong quá trình triển khai thực hiện, cần xác định rõ công nghệ phát triển sẽ giải quyết được vấn đề gì, tác động ra sao đến ngành, lĩnh vực liên quan, đồng thời bảo đảm tính bền vững cho sự phát triển của nền kinh tế.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh: “Phải có sản phẩm rõ rệt và phát triển càng nhanh càng tốt để đánh giá sự phát triển của khoa học công nghệ đến đời sống, ưu tiên ngân sách, cơ chế, dồn lực để bật lên”.

Thông điệp này cho thấy tinh thần đổi mới trong quản lý và định hướng phát triển KH&CN - không dàn trải, không theo phong trào, mà tập trung vào trọng tâm, trọng điểm để tạo đột phá thực chất.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Thế Duy cho biết, trên cơ sở chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương, Bộ KH&CN đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và Hội đồng Tư vấn quốc gia để xác định mục tiêu, nguyên tắc và tiêu chí lựa chọn sản phẩm.

Theo đó, sản phẩm công nghệ chiến lược được ưu tiên triển khai ngay phải đáp ứng 3 nguyên tắc: tính cấp thiết, khả năng thành công nhanh và tạo tác động lan tỏa, cùng sự sẵn sàng tham gia của doanh nghiệp. Đặc biệt, sản phẩm cần phục vụ trực tiếp phát triển kinh tế - xã hội và có khả năng thương mại hóa ngay trong năm 2025.

Danh sách 6 sản phẩm được đề xuất, bao gồm: (1) Mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt và trợ lý ảo; (2) hệ thống và thiết bị mạng di động 5G; (3) AI Camera xử lý tại biên; (4) nền tảng Blockchain cho truy xuất nguồn gốc và tài sản số; (5) robot di động tự hành; (6) thiết bị bay không người lái.

Trong đó, 3 sản phẩm được lựa chọn ưu tiên triển khai ngay - mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo tiếng Việt; hệ thống và thiết bị mạng di động 5G; AI Camera xử lý tại biên - đã thể hiện sự tập trung vào những công nghệ cốt lõi, vừa gắn với xu thế toàn cầu, vừa đáp ứng nhu cầu cấp thiết trong nước.

Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng khẳng định: Muốn KH&CN thực sự trở thành động lực phát triển, phải có sản phẩm cụ thể, nhìn thấy được và có thể đánh giá được trong thực tiễn đời sống. Chính phủ sẽ ưu tiên ngân sách, cơ chế và nguồn lực để thúc đẩy các sản phẩm này.

Tinh thần “dồn lực” ở đây không chỉ là tập trung vốn, mà còn là sự đồng bộ về chính sách, cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương, cũng như sự tham gia chủ động của cộng đồng doanh nghiệp. Thay vì dàn trải nhiều lĩnh vực, việc lựa chọn 3 sản phẩm ưu tiên là cách tiếp cận có trọng tâm, tránh tình trạng “cái gì cũng làm, nhưng không cái gì nổi bật”.

Thông điệp “càng nhanh càng tốt” cũng mang ý nghĩa thúc giục, bởi thời gian không chờ đợi. Với tốc độ phát triển công nghệ hiện nay, chậm một bước đồng nghĩa có thể bỏ lỡ cả một chu kỳ phát triển. Nếu không có sản phẩm cụ thể chứng minh, khó có thể khẳng định KH&CN đã thực sự gắn bó và góp phần thiết thực vào đời sống kinh tế - xã hội.

Một trong những tiêu chí quan trọng mà Bộ KH&CN nêu ra là mức độ làm chủ công nghệ lõi - nền tảng cho cạnh tranh lâu dài. Điều này gắn với yêu cầu then chốt: Việt Nam không chỉ ứng dụng công nghệ nhập khẩu, mà phải tự thiết kế, tự tích hợp, làm chủ công nghệ lõi để đảm bảo giá trị gia tăng nằm ở trong nước.

Trong số 3 sản phẩm ưu tiên, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt và trợ lý ảo là minh chứng điển hình. Nếu làm chủ được công nghệ lõi trong xử lý ngôn ngữ tự nhiên, Việt Nam không chỉ có công cụ hữu hiệu cho kinh tế số, chính quyền số, mà còn tạo ra nền tảng có thể xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Tương tự, thiết bị 5G hay AI Camera không chỉ phục vụ nhu cầu hiện tại, mà còn là “cửa ngõ” để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Cũng tại cuộc họp, Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý đến vai trò của doanh nghiệp trong triển khai sản phẩm công nghệ chiến lược. “Trong số rất nhiều doanh nghiệp tích cực đăng ký triển khai, các doanh nghiệp lớn có bề dày kinh nghiệm, năng lực nghiên cứu phải tập trung ưu tiên, tiên phong, dẫn dắt”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Điều đó có nghĩa, để hiện thực hóa mục tiêu, không thể chỉ trông chờ vào khu vực nghiên cứu công lập, mà cần huy động mạnh mẽ khu vực tư nhân, đặc biệt là những doanh nghiệp công nghệ đầu đàn. Chính họ mới có khả năng thương mại hóa sản phẩm nhanh chóng, tạo sức lan tỏa ra thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Việc lựa chọn và triển khai 3 sản phẩm công nghệ chiến lược trong năm 2025 chỉ là bước khởi đầu. Phó Thủ tướng giao Bộ KH&CN tiếp tục nghiên cứu, lựa chọn sản phẩm công nghệ giải quyết các bài toán của từng ngành, trước mắt là công thương và nông nghiệp, sau đó là giáo dục, y tế.

Cách tiếp cận này mở ra một hướng đi rõ ràng: KH&CN không tách rời sản xuất và đời sống, mà phải trở thành công cụ trực tiếp để nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và an ninh quốc phòng.