Tin Hiệp hội Ngân hàng

Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ: Miền ký ức thân thương

ông Nguyễn Minh Phương • 20/08/2025 - 11:13

Mặc dù là “người trong cuộc” trong một thời gian không quá dài, song tôi không hề chủ quan khi nói rằng, từ khi ra đời đến nay, Tạp chí đã không ngừng phát triển, luôn song hành theo những nhịp đập, vận động của ngành Ngân hàng, của thị trường tài chính - tiền tệ Việt Nam, đúng như tên gọi của Tạp chí.

Mặc dù là “người trong cuộc” trong một thời gian không quá dài, song tôi không hề chủ quan khi nói rằng, từ khi ra đời đến nay, Tạp chí đã không ngừng phát triển, luôn song hành theo những nhịp đập, vận động của ngành Ngân hàng, của thị trường tài chính - tiền tệ Việt Nam, đúng như tên gọi của Tạp chí.

Vậy là Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ đã bước sang tuổi 30, đúng vào thời điểm có những sự đổi thay, chuyển mình mạnh mẽ của cả nền báo chí, cũng như của đất nước, của dân tộc.

Với một tập thể rất ít người so với bộ máy của các cơ quan báo chí khác, song với sự phân công, phân nhiệm rõ ràng của Ban lãnh đạo Tạp chí, mọi hoạt động từ khâu xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện đều rất khoa học, bài bản, chuyên nghiệp. Ở thời điểm đó, khi tôi liên hệ với một số tạp chí khác để nắm thông tin về mô hình tổ chức, bộ máy, cách thức vận hành, tài chính, mức chi nhuận bút… nhằm tham khảo, xây dựng đề án cơ cấu lại Tạp chí, qua trao đổi, một số người vô cùng ngạc nhiên khi biết tổng số cán bộ, phóng viên, biên tập viên của Tạp chí chỉ bằng 1/3-1/4 của họ. Vậy mà mọi hoạt động, xuất bản của Tạp chí vẫn chạy băng băng, đảm bảo chất lượng và luôn đúng tiến độ. Có được điều đó là do Tạp chí có tinh thần đoàn kết, mỗi một người ở mỗi vị trí khác nhau, nhiệm vụ, trách nhiệm khác nhau, song đều có điểm chung là tinh thần nỗ lực, không ngại khó, ngại khổ và đặc biệt là không ngại thay đổi để thích ứng với thời cuộc.

Còn nhớ, trong các cuộc họp về đổi mới nội dung và hình thức của Tạp chí, có khá nhiều ý kiến khác nhau song tất cả đều mang tinh thần xây dựng. Về mặt nội dung, kế thừa ý tưởng của các “cây đa, cây đề” là những Tổng Biên tập đi trước (như cố TS. Nguyễn Quốc Việt, PGS, TS. Đinh Thị Diên Hồng), Tổng Biên tập ThS. Trần Thị Thanh Bích, Phó Tổng Biên tập Nguyễn Thị Thanh Hương và tôi với vai trò là Thư ký Tòa soạn khi đó, Phóng viên/Biên tập viên Phạm Hùng Cường và sau này là cậu em Phạm Văn Hiếu cùng các anh, chị, em trong Tạp chí cũng dành khá nhiều thời gian, tâm huyết trong việc nghiên cứu, tìm hiểu, định hình cho Tạp chí một cái “hồn”, “cốt” riêng, không chỉ đối với báo chí trong ngành, mà còn trong cả hệ thống báo chí chung của cả nước. Việc lựa chọn lối đi riêng không phải lúc nào cũng dễ dàng, song với niềm tin và sự kiên định của cả tập thể Tạp chí, cùng với sự tin tưởng, ủng hộ của lãnh đạo Hiệp hội, trực tiếp là Tổng Thư ký và sự phối hợp của các Ban, đơn vị chuyên môn của Cơ quan Thường trực Hiệp hội, nội dung của Tạp chí ngày càng phong phú, đa dạng, phản ánh được các mặt hoạt động của Hiệp hội và các tổ chức hội viên, vừa bám sát được hơi thở của thị trường tài chính - tiền tệ, vừa là diễn đàn khoa học với nhiều bài viết chuyên sâu, có hàm lượng khoa học cao. Điều đáng nói, mọi sự thay đổi không hề làm Tạp chí rời xa tôn chỉ, mục đích, mà còn không ngừng nâng cao uy tín, khẳng định được thương hiệu. Về hình thức, trước những yêu cầu đặt ra của Ban lãnh đạo, Họa sĩ Đặng Huy Hoàng cũng là người chịu khó tìm tòi, chỉn chu trong thiết kế nên qua mỗi thời kỳ, Tạp chí lại được khoác lên mình những chiếc áo mới rạng rỡ, tươi đẹp hơn, tăng tính thẩm mỹ, hiện đại từ Manchette, hình ảnh trang bìa cho đến từng trang ruột.

Mọi sự đổi mới đều phải bắt đầu từ sự thay đổi trong tư duy và nghị lực. Dường như sự nỗ lực không ngừng nghỉ của tập thể lãnh đạo, phóng viên, biên tập viên, người lao động của Tạp chí cũng có sự lan tỏa tích cực tới những cộng tác viên. Có rất nhiều đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo ngành, chuyên gia, đồng nghiệp hoặc cả những cán bộ, nhân viên của các TCTD tham gia viết tin, bài cho Tạp chí với một sự nhiệt tình, say mê, hồ hởi. Với các bài viết của cộng tác viên, dù là những bài nghiên cứu công phu, được đánh máy chỉn chu hay có cả những trang viết tay được gửi qua đường bưu điện hoặc do tác giả trực tiếp đến gửi, chúng tôi đều hết sức trân trọng. Khi biên tập, chúng tôi hết sức cân nhắc những đoạn, câu, từ, số liệu bổ sung hay lược bỏ, chúng tôi đều trao đổi lại kỹ càng, thống nhất với tác giả. Có lẽ chính vì thế, Tạp chí đã xây dựng được mạng lưới cộng tác viên nhiệt thành, lâu năm. Tôi tin rằng, với những cộng tác viên đó, họ không viết bài với mong muốn nhận được một khoản nhuận bút không lấy gì to tát, mà ở khía cạnh khác, họ cảm nhận được sự chân thành, tôn trọng của các anh, chị em Tạp chí dành cho công sức của mình, đồng thời nhận thấy những suy nghĩ, những ý kiến, đề xuất của mình được đăng tải có ý nghĩa nhất định đối với các cơ quan chức năng và rộng hơn là xã hội.

Một mảng công việc khác của Tạp chí cũng không kém phần quan trọng đó là công tác phát hành. Tôi không muốn nhắc đến những chuyện “bếp núc” của công việc thầm lặng này, mà muốn nhắc đến những câu chuyện vui của một thời còn hoàn toàn thực hiện các công việc theo phương thức thủ công. Số là lúc đó, việc đóng Tạp chí phát hành cũng mất khá nhiều chi phí, Công đoàn, Đoàn Thanh niên Hiệp hội đã nảy ra sáng kiến tự làm, thay vì trả tiền cho bưu điện thì “xin” phần kinh phí đó cho anh, chị, em trong Hiệp hội có thêm “phí sinh hoạt”. Được sự chấp thuận của lãnh đạo, cứ mỗi khi Tạp chí in xong, xe của cơ quan sẽ chở từ nhà in về, các anh, chị, em trong Hiệp hội lại ùa xuống chung tay, người bốc xếp, người cắt tem, người đóng gói trong những tiếng trò chuyện râm ran và những câu chuyện tếu táo vui đùa rổn rảng.

Nhớ về Tạp chí, về Hiệp hội, không thể không nhắc đến một người lãnh đạo khả kính - TS. Dương Thu Hương, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, nguyên Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nguyên Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam. Đương thời, Cô rất quan tâm, chăm lo cho lớp trẻ. Rất nhiều lần, Cô tâm sự: “Các cô, các chú đã nhiều tuổi cả rồi, cũng chỉ làm việc, cống hiến cho Hiệp hội được một vài năm. Tương lai của Hiệp hội, Tạp chí như thế nào chính là ở lớp trẻ. Các cháu mới là “chủ” thật sự của Hiệp hội”. Không chỉ bằng lời nói, Cô còn thể hiện qua hành động. Khi họp “bộ tứ” về việc bổ nhiệm một số chức danh cấp phòng, ban cho một số người, trong đó có các đồng chí lãnh đạo Tạp chí và tôi, có ý kiến cho rằng cả mấy người còn rất trẻ, cần thêm thời gian để trau dồi, tích lũy kinh nghiệm. Sau khi lắng nghe tất cả ý kiến, Cô mới bình thản thể hiện quan điểm của mình rằng, kinh nghiệm là điều rất quý, song về trình độ, các cán bộ trẻ đều rất tốt. “Nói mọi người đừng tự ái chứ nhiều mặt chúng nó còn giỏi hơn lớp già chúng ta nhiều. Tầm tuổi chúng nó ở các ngân hàng thương mại, người ta đã là Giám đốc chi nhánh, Phó Tổng Giám đốc, thậm chí là Tổng Giám đốc rồi, đâu còn trẻ nữa”, Cô phát biểu và gần như “chốt” luôn vấn đề. Với một tâm thế, một tấm lòng bao dung của người lãnh đạo như vậy, một số cán bộ trẻ của các Ban, đơn vị của Hiệp hội, trong đó có Tạp chí đã được tin tưởng, đề bạt, bổ nhiệm và nhanh chóng trưởng thành.

Có một số lần, tôi được TS. Dương Thu Hương giao nhiệm vụ chuẩn bị bài phát biểu, bài viết cho Cô tại một số sự kiện. Với các bài này, tôi phải đầu tư tâm sức nhiều hơn sao cho “đúng tầm” với người phát biểu là Cô. Khi dự thảo xong và mang trình, bao giờ Cô cũng phê một dòng ở góc trên “Bài viết rất tốt, cô cảm ơn Phương”. Nếu có sửa chữa, bổ sung gì, Cô thường gọi tôi xuống phòng trao đổi: “Theo cô, câu này, chữ này sửa thành… sẽ hay hơn” chứ không hề áp đặt, mặc dù việc nhân viên chuẩn bị tài liệu, bài cho lãnh đạo là trách nhiệm, là việc phải làm còn sửa hay phát biểu thế nào hoàn toàn do lãnh đạo quyết định. Quả thật, tôi rất xúc động trước sự ân cần, chu đáo của Cô, cảm thấy mình được tôn trọng, điều mà không phải ai, ở cơ quan, tổ chức nào cũng có được. Với các bài viết in trong kỷ yếu hội thảo, tọa đàm được Ban tổ chức trả nhuận bút, Cô lại gọi tôi xuống bảo “bài tên cô, nhưng cháu mới là tác giả, cầm lấy đi liên hoan”. Đó chỉ là số ít trong rất nhiều những kỷ niệm đẹp đẽ của cá nhân tôi với TS. Dương Thu Hương khi còn là cán bộ của Tạp chí, của Hiệp hội. Còn đối với các anh, chị, em trong Tạp chí, Cô hoàn toàn tin tưởng, quan tâm, phân cấp, phân quyền, tạo mọi điều kiện thuận lợi và chủ động tối đa cho Tạp chí hoạt động. Sau ngày Cô nghỉ, thôi làm lãnh đạo Hiệp hội, tôi vẫn giữ lại một số bài viết còn lưu lại thủ bút đó như lưu giữ một tấm chân tình, một sự biết ơn và ngưỡng mộ dành cho Cô.

Nhìn lại hoạt động của Tạp chí hiện nay, một điều đáng mừng là Tạp chí đã bắt kịp xu thế với việc cho ra đời Tạp chí điện tử song hành cùng bản in, mặc dù tôi biết đó là điều không hề dễ dàng. Nói vậy, bởi ý tưởng xây dựng Tạp chí điện tử đã được hình thành từ ngày tôi còn làm việc ở đó. Khi đó, báo chí điện tử chưa thật sự phát triển bùng nổ như bây giờ, song qua nghiên cứu, đánh giá, chúng tôi đã nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của việc xuất bản Tạp chí điện tử. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, chúng tôi đã không đủ sự quyết tâm, quyết liệt để bảo vệ thành công được ý tưởng của mình trước Lãnh đạo Hiệp hội, tuy nhiên để “lo xa”, chúng tôi đã bảo nhau âm thầm đi đăng ký sẵn một số tên miền và cái tên của Tạp chí điện tử bây giờ đã được “giữ bản quyền” từ thời đó. Tuy có hơi chậm nhưng chắc. Nhìn vào Tạp chí điện tử, tôi nhận thấy giao diện khá bắt mắt, cách thiết kế rất khoa học; nội dung và hình thức thể hiện khá sáng tạo, phù hợp với xu hướng và thị hiếu của bạn đọc trong bối cảnh hiện nay.

Mừng vì sự đổi mới và phát triển mạnh mẽ của Tạp chí trong 30 năm qua, song để tồn tại và phát triển thế nào trong thời gian tới cũng là điều đáng suy nghĩ, trăn trở. Trong kỷ nguyên số và cũng được xem là “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, cơ hội nhiều nhưng thách thức cũng lắm. Trên nhiều diễn đàn, không ít ý kiến của các chuyên gia và chính những người làm báo đã đề cập đến nhiều thách thức, khó khăn đối với báo chí đương đại, đặc biệt là sự sắp xếp lại bộ máy tổ chức của cả hệ thống chính trị, trong đó có các cơ quan báo chí và vấn đề “kinh tế báo chí”. Mong rằng, các anh, chị, em Tạp chí luôn thể hiện được bản lĩnh vững vàng, tâm huyết với nghề, với tổ chức để vượt qua mọi khó khăn, đưa Tạp chí ngày càng phát triển về mọi mặt.

Nhớ về Tạp chí là nhớ về một thuở thanh xuân với những con người, sự kiện, thời khắc như những thước phim quay chậm cứ lần lượt hiện về với biết bao cảm xúc bâng khuâng, sâu lắng. Nhớ cảm giác hối thúc của Lãnh đạo Tạp chí khi phải bám sát các sự kiện, các vấn đề của ngành, của Hiệp hội, của các tổ chức hội viên cũng như của thị trường để xây dựng kế hoạch nội dung, tổ chức thực hiện và xuất bản; nhớ những lần đóng vai khách hàng lân la tại các phòng giao dịch của ngân hàng, các sàn giao dịch chứng khoán để nắm bắt diễn biến của thị trường, tâm lý khách hàng; nhớ những lúc đi phỏng vấn chuyên gia, nội dung phỏng vấn thì ít mà hỏi và nghe chuyện đời, chuyện nghề thì nhiều để học hỏi kinh nghiệm, mở mang kiến thức; nhớ những chuyến đi về nguồn đầy ý nghĩa tại Nhà tù Sơn La, Nghĩa trang liệt sĩ đường 9, Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, Thành cổ Quảng Trị, Ngã ba Đồng Lộc; nhớ những buổi dã ngoại sinh nhật tập thể hay những buổi sinh hoạt văn nghệ đầy tiếng cười vui, sảng khoái sau những giờ làm việc tập trung căng thẳng; nhớ lần anh, chị, em góp tiền tổ chức chuyến xuất ngoại du lịch duy nhất và cũng rất tuyệt vời tới Thái Lan sau khi tổ chức thành công Lễ kỷ niệm 15 năm thành lập Tạp chí…

Dẫu đã rời Tạp chí hơn 10 năm, vậy mà mọi thứ trong tôi không những không phai mờ, mà vẫn vô cùng thân thuộc. Có lần trong vô thức, buổi sáng đi làm tôi vẫn phóng xe đến trụ sở thân quen cuối đường Bà Triệu, đến nơi dừng lại, bất chợt như người tỉnh mộng – mình đã không còn thuộc về nơi ấy. Tình cảm là thứ rất khó giải thích thành lời và với Tạp chí, tôi luôn lưu giữ những cảm xúc, kỷ niệm đẹp đẽ trong trái tim. Qua rất nhiều thay đổi nhưng những con người cũ của Hiệp hội, của Tạp chí trước đây vẫn luôn hiện diện dù đến nay người còn, người mất, người cũng như mình đã rời xa không còn mối liên hệ với nhau. Trong khoảnh khắc đón chờ, chào mừng tuổi 30 của Tạp chí, tôi chợt thấy mình như một cánh chim rời tổ bay xa, cứ mải miết, bận bịu cùng tháng năm, lúc ngoái đầu lại bỗng quay quắt nhớ về chốn cũ.