Thúc đẩy tín dụng xanh và ESG: Khơi thông dòng vốn cho nền kinh tế bền vững

Tọa đàm được tổ chức trực tiếp tại điểm cầu NHNN Trung ương và trực tuyến tại 33 điểm cầu NHNN chi nhánh khu vực và các vệ tinh NHNN khu vực. Ông Nguyễn Ngọc Cảnh, Phó Thống đốc NHNN, TS. Michaela Baur, Giám đốc quốc gia GIZ tại Việt Nam và ông Lê Công Thành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đồng chủ trì tọa đàm.

Tham dự tọa đàm còn có đại diện một số cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức quốc tế và các tổ chức tín dụng. Mục đích của tọa đàm nhằm tăng cường đối thoại, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế để hoàn thiện hơn nữa cơ chế chính sách, các giải pháp thực tiễn khả thi để hướng nguồn vốn tín dụng và đầu tư vào các mô hình kinh tế bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới, góp phần thực hiện mục tiêu của Việt Nam đưa phát thải ròng về “0” vào năm 2050 và trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, tọa đàm được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang quyết liệt triển khai các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước với trọng tâm triển khai mạnh mẽ các mục tiêu mà Đại hội XIV và Kết luận số 18 của Ban chấp hành Trung ương Đảng đã đề ra về phát triển nhanh, bền vững đất nước, phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân đạt từ hai con số trở lên trong giai đoạn 2026-2030. Đây cũng là giai đoạn đất nước ta tăng tốc chuyển đổi sang mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo để hướng tới phát thải ròng vào năm 2050; đồng thời, tạo động lực bứt phá cho kinh tế tư nhân, bắt kịp xu hướng toàn cầu về tài chính xanh, phát triển bền vững.

Do vậy, tọa đàm có ý nghĩa thiết thực giúp ngành Ngân hàng tiếp tục triển khai kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, đồng thời gợi mở cách thức triển khai cơ chế, chính sách tín dụng hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân thực hiện các dự án xanh, tuần hoàn và thực thi môi trường, xã hội và quản trị (ESG), qua đó góp phần thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng, Nhà nước về chuyển đổi xanh, phát triển bền vững.

Dòng vốn xanh đang được lan toả mạnh mẽ

Trình bày tham luận tại tọa đàm, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng, NHNN cho biết, thời gian qua, ngành Ngân hàng đã vào cuộc tích cực, chủ động triển khai các giải pháp đồng bộ về tín dụng để thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Có thể kể đến như: NHNN đã xây dựng định hướng, đề ra mục tiêu rõ ràng cho các TCTD trong triển khai hoạt động cấp tín dụng xanh, ngân hàng xanh; ban hành kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh; ban hành nhiều văn bản hướng dẫn về tín dụng xanh, quản lý rủi ro môi trường và xã hội....

NHNN cũng triển khai một số chương trình tính dụng xanh, như: Cho vay nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ; cho vay thực hiện Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải vùng đồng bằng sông Cửu Long; triển khai các giải pháp hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo kiến thức, kỹ năng quản trị, điều hành nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngân hàng về tín dụng xanh, ngân hàng xanh...

Về phía các tổ chức tín dụng, thời gian qua đã chủ động lồng ghép các nội dung thực hiện tăng trưởng xanh trong chiến lược, kế hoạch kinh doanh của tổ chức; thực hiện đa dạng hoá nguồn lực để phát triển tín dụng xanh bên cạnh nguồn vốn huy động truyền thống.... Đến nay, các tổ chức tín dụng đã thiết lập hệ thống và thực hiện quản lý rủi ro môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng. Đồng thời, chủ động xây dựng và công bố báo cáo phát triển bền vững theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Sự vào cuộc tích cực của các tổ chức tín dụng đã góp phần thúc đẩy tín dụng xanh tăng trưởng qua từng năm. Số liệu từ NHNN cho thấy, đến quý I/2026, đã có 82 TCTD phát sinh dư nợ tín dụng xanh, với dư nợ tín dụng xanh đạt 828 nghìn tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2017-2025 đạt trên 20%/năm.

Dư nợ đánh giá rủi ro môi trường và xã hội cũng cho thấy mức tăng trưởng mạnh mẽ, cụ thể: Néu như năm 2017 chỉ đạt khoảng 230.883 tỷ đồng, thì đến năm 2025 đạt hơn 5,1 triệu tỷ đồng, tăng gần 25 lần so với cuối năm 2017, chiếm tỷ trọng gần 28% tổng dư nợ nền kinh tế.

Dưới góc độ của tổ chức tín dụng, ông Lê Thanh Tùng, thành viên HĐQT Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) cho biết, ngân hàng đang triển khai mạnh mẽ chiến lược Chuyển đổi kép: Chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.

Trong đó, VietinBank xác định tầm nhìn trong chuyển đổi xanh là trở thành ngân hàng tiên phong tại Việt Nam áp dụng các tiêu chuẩn ESG toàn diện vào hoạt động tài chính, đồng hành cùng mục tiêu Net Zero 2050 của Chính phủ. Với tầm nhìn đó, VietinBank xác định: Thực thi ESG không chỉ là trách nhiệm, sự tuân thủ, mà là "chiến lược lõi" và “tiêu chuẩn hướng tới để gia nhập thị trường quốc tế”.

Về kết quả triển khai, ông Lê Thanh Tùng cho biết, trong năm 2025, tốc độ tăng trưởng dư nợ xanh của ngân hàng đạt 34,54%. Đáng chú ý, danh mục tài trợ thương mại xanh liên tục mở rộng và chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong cơ cấu tổng dư nợ toàn ngân hàng.

Còn tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), ông Kamijo Hiroki, Phó Tổng Giám đốc ngân hàng này cho biết, ngân hàng đã xây dựng khung chính sách về ESG và tài chính bền vững. Bên cạnh đó, ngân hàng cũng đã xây dựng đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm chuyên ngành về môi trường/khí hậu, được đào tạo các chứng chỉ quốc tế Tài chính xanh, Năng lượng tái tạo.

Trong những năm qua, VPBank cũng tích cực huy động dòng vốn tài chính bền vững quốc tế để phục vụ cho nhu cầu trong nước. Dư nợ tín dụng xanh tại ngân hàng cũng tăng đều qua các năm: Nếu như năm 2020 chỉ ở mức 1.586 tỷ đồng, thì đến quý I/2026 dư nợ tín dụng xanh đạt 45.539 tỷ đồng. Dòng vốn này được hướng đến các dự án: Năng lượng tái tạo và năng lượng sạch; tái chế, kinh tế tuần hoàn; giao thông bền vững; nông nghiệp bền vững...

Phát biểu tại toạ đàm, TS. Michaela Baur, Giám đốc Quốc Gia – GIZ tại Việt Nam đánh giá, Việt Nam đang bước vào giai đoạn quyết định của quá trình chuyển đổi kinh tế. Cam kết trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 không chỉ đòi hỏi đổi mới công nghệ và đầu tư, mà còn cần một hệ thống tài chính có khả năng điều hướng dòng vốn hiệu quả vào tăng trưởng bền vững.

"Tin vui là Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng kể. Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, hiện có 82 tổ chức tài chính cung cấp sản phẩm tài chính xanh; dư nợ tín dụng xanh đạt khoảng 31,5 tỷ USD; hàng triệu khách hàng hưởng lợi từ các giải pháp tài chính xanh mỗi năm. Những kết quả này thể hiện cam kết mạnh mẽ của các cơ quan quản lý, hệ thống ngân hàng, cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác phát triển", TS. Michaela Baur bày tỏ.

Cũng theo TS. Michael Baur, tài chính bền vững không còn là một chủ đề “ngách”. Nó đã trở thành lĩnh vực chủ đạo trong hoạch định chính sách kinh tế, chiến lược kinh doanh và thương mại quốc tế. Trên toàn cầu, nhà đầu tư, người tiêu dùng và cơ quan quản lý ngày càng kỳ vọng doanh nghiệp và tổ chức tài chính giải quyết các vấn đề ESG. Ở châu Âu và Đức, xu hướng này thể hiện qua các yêu cầu mới về báo cáo bền vững, nghĩa vụ thẩm định chuỗi cung ứng và các biện pháp như Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM). Những diễn biến này vừa tạo thách thức, vừa mở ra cơ hội cho doanh nghiệp và tổ chức tài chính Việt Nam.

Tại toạ đàm, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ thông tin hướng dẫn xác định dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị. Các chuyên gia quốc tế đến từ hai ngân hàng của Đức là DZ Bank và KfW, chia sẻ các kinh nghiệm quốc tế về khung tiêu chuẩn ESG và thực thi ESG tại ngân hàng, cũng như về tài trợ vốn cho các dự án kinh tế tuần hoàn. Bên cạnh đó, các ý kiến trao đổi từ đại diện Công ty kiểm toán Ernst & Young, các TCTD và các doanh nghiệp đã góp phần nhận diện, đánh giá đầy đủ các nỗ lực, kết quả đạt được trong triển khai hoạt động tín dụng của ngành Ngân hàng đồng hành cùng quá trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp, nền kinh tế.

Hợp lực để thúc đẩy tăng trưởng xanh phát triển

Bên cạnh những kết quả đạt được, các diễn giả tham dự toạ đàm cũng chỉ ra các vấn đề, nút thắt cần tháo gỡ trong việc triển khai tín dụng xanh.

Từ thực tế tại VietinBank, ông Lê Thanh Tùng cho biết, đang có một số khó khăn, thách thức ảnh hưởng đến thúc đẩy tín dụng xanh tại VietinBank nói riêng, ngành Ngân hàng nói chung, đó là: Nguy cơ tẩy xanh (dự án tự gắn mác 'Xanh' nhưng thiếu chuẩn vận hành và minh bạch dữ liệu), dẫn đến hệ luỵ cấp vốn sai cam kết, gây rủi ro pháp lý và giảm uy tín danh mục ESG; thiếu các hướng dẫn cụ thể để xác định, xác nhận, kiểm định dự án được phân loại xanh theo Green Taxonomy (Bộ tiêu chí phân loại xanh); cũng như thiếu hụt hệ thống dữ liệu công bố thông tin ESG đáng tin cậy từ phía các doanh nghiệp, đặc biệt là phân khúc khách hàng vừa và nhỏ (SMEs).

Về phía VPBank, ông Kamijo Hiroki cho biết, ngân hàng đang gặp phải một số khó khăn như: Chưa có sự đồng bộ trong các chính sách ưu đãi và khuyến khích tài chính xanh (như chính sách về ưu đãi lãi suất dự án xanh, ESG, tuần hoàn); thiếu chia sẻ dữ liệu về phát thải khí nhà kính, dữ liệu tuân thủ môi trường – xã hội của doanh nghiệp.

Còn tại Ngân hàng TMCP Phát triển TP. Hồ Chí Minh (HDBank), ông Trần Hoài Phương, Giám đốc khối Khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng này cho biết, ngân hàng đang gặp các khó khăn như: Năng lực nội tại của các doanh nghiệp còn hạn chế, đặc biệt là SMEs; doanh nghiệp chưa có chiến lược dài hạn về ESG và chuyển đổi xanh, cũng như thiếu cơ chế khuyến khích chuyển đổi xanh ( từ cơ quan quản lý). Bên cạnh đó, ngân hàng cũng đang gặp khó khăn về nguồn vốn, cũng như chưa có cơ chế hỗ trợ các ngân hàng trong việc huy động và sử dụng nguồn vốn xanh.

Để tháo gỡ khó khăn, qua đó, giúp thúc đẩy tín dụng xanh tăng trưởng nhanh và bền vững, ông Lê Thanh Tùng đưa ra 4 kiến nghị,

Thứ nhất, về cơ chế hỗ trợ tài chính: Cần áp dụng cơ chế tái cấp vốn, hỗ trợ lãi suất hoặc ưu đãi về tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với tỷ trọng dư nợ thuộc danh mục tín dụng xanh cho các ngân hàng thương mại;

Thứ hai, về hoàn thiện quy chuẩn: Đẩy nhanh tiến độ ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể về xác định, xác nhận, kiểm định dự án được phân loại xanh theo Green Taxonomy, thống nhất trên toàn quốc để các tổ chức tín dụng làm cơ sở thực hiện đồng bộ;

Thứ ba, xây dựng Hệ sinh thái dữ liệu: Phát triển và quản lý nền tảng dữ liệu ESG quốc gia tập trung, hỗ trợ các ngân hàng dễ dàng truy cập, quản lý rủi ro.

Thứ tư, hỗ trợ kỹ thuật: NHNN, các cơ quan bộ, ngành hỗ trợ nguồn lực, các hỗ trợ kỹ thuật để nâng cao chất lượng nhân sự, cập nhật kiến thức về ESG thường xuyên cho các ngân hàng thương mại. Đặc biệt là tổ chức các chương trình đào tạo về áp dụng Danh mục phân loại xanh trong hoạt động cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh.

Còn ông Trần Hoài Phương đề nghị, cơ quan quản lý sớm ban hành cơ chế hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp; cũng như có cơ chế hỗ trợ ngân hàng trong việc huy động và sử dụng vốn xanh, khuyến khích phát hành trái phiếu xanh. Đồng thời, có các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cho doanh nghiệp, nhất là các SMEs...

Chia sẻ định hướng của NHNN, bà Phạm Thị Thanh Tùng cho biết, thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục thực hiện các giải pháp, chính sách nhằm thúc đẩy hoạt động tín dụng của ngành Ngân hàng hỗ trợ phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ESG đáp ứng các yêu cầu của bối cảnh mới. Ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh; tập trung triển khai hiệu quả Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh; tiếp tục định hướng dòng vốn tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất xanh, công nghệ sạch, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn; đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị rủi ro môi trường – xã hội.

Tuy nhiên, để thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ESG, chỉ mình ngân hàng là chưa đủ, mà cần có sự tham gia tích cực từ phía các bộ, ngành, cũng như chính bản thân doanh nghiệp. Từ đó, bà Tùng kiến nghị các bộ, ngành, địa phương cần có sự đồng thuận với NHNN về đề xuất đổi mới phương thức và quy trình thực hiện hỗ trợ lãi suất theo hướng giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG trên địa bàn, để đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và khắc phục các hạn chế của phương thức hỗ trợ lãi suất qua ngân hàng thương mại trước đây.

Với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bà Tùng kiến nghị, sớm trình Chính phủ ban hành quy định xác định dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG làm cơ sở để triển khai chính sách hỗ trợ lãi suất của Nhà nước theo Nghị quyết số 198/2025/QH15. Đồng thời, thực hiện công bố thông tin môi trường của doanh nghiệp.

Với Bộ Tài chính, sớm hoàn thiện và trình Chính phủ ban hành cơ chế thử nghiệm phát triển kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi phát triển thị trường trái phiếu xanh, thị trường các-bon để đa dạng hóa kênh huy động vốn.

Về phía khách hàng, bà Tùng kiến nghị, cần chủ động xây dựng, chuyển đổi chiến lược phát triển bền vững gắn với lộ trình giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên, năng lượng và nguyên vật liệu; từng bước áp dụng các mô hình kinh tế tuần hoàn, tiêu chuẩn ESG trong hoạt động. Nâng cao năng lực quản trị theo các nguyên tắc ESG, năng lực lập phương án sản xuất, kinh doanh khả thi, chứng minh hiệu quả kinh tế, môi trường và xã hội của dự án, tăng cường công khai, minh bạch thông tin về môi trường, xã hội và quản trị.

Dưới góc nhìn của tổ chức quốc tế, TS. Michaela Baur cho rằng, quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế xanh hơn và tuần hoàn hơn không thể do riêng Chính phủ hay ngân hàng thực hiện. Điều đó đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa khu vực công, khu vực tài chính và khu vực sản xuất – kinh doanh. Ngân hàng cần khung khổ và cơ chế khuyến khích rõ ràng. Doanh nghiệp cần tiếp cận tài chính và hướng dẫn thực tiễn. Nhà hoạch định chính sách cần phản hồi từ thị trường. Và các đối tác phát triển có thể đóng góp kinh nghiệm quốc tế, thúc đẩy quan hệ đối tác.

"Sự chung tay của KfW và DZ Bank, cùng GIZ cho thấy cách tiếp cận tích hợp trong hợp tác Việt - Đức: Hợp tác kỹ thuật về xây dựng chính sách và năng lực đi song song với hợp tác tài chính và khu vực tư nhân. Sự phối hợp này sẽ giúp huy động tốt hơn nguồn lực cho các dự án xanh, tuần hoàn và triển khai khung tiêu chuẩn ESG tại Việt Nam, từ hoạch định chính sách đến danh mục đầu tư cụ thể", TS. Michaela Baur chia sẻ.