Trình sửa Luật Kinh doanh bảo hiểm: Đánh giá kỹ thực tiễn, thúc đẩy thị trường phát triển lành mạnh và bền vững

Trình bày Tờ trình của Chính phủ sáng 3/11 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, dự án Luật được xây dựng trên cơ sở đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý. Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/1/2023, đánh dấu bước hoàn thiện hệ thống pháp lý cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam. Trong thời gian qua, Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành 8 văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn, tạo điều kiện vận hành đồng bộ các quy định.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng phát sinh nhiều vướng mắc, đòi hỏi phải có những điều chỉnh kịp thời để đảm bảo tính thích ứng, đặc biệt trong bối cảnh số hóa hoạt động tài chính, các mô hình kinh doanh bảo hiểm mới và yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. “Việc sửa đổi lần này đã đánh giá kỹ thực tiễn thị trường bảo hiểm thời gian qua, nhận diện các bất cập, từ đó đề xuất giải pháp sửa đổi phù hợp để thúc đẩy phát triển thị trường bảo hiểm lành mạnh và bền vững," Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, so với Luật Kinh doanh bảo hiểm hiện hành, dự thảo Luật sửa đổi 25 điều, trong đó: Về nội dung cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính, dự thảo Luật kinh doanh bảo hiểm sẽ cắt,giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh tại 7 điều: bãi bỏ xác nhận của cơ quan quản lý nước ngoài về việc doanh nghiệp không vi phạm quy định nghiêm trọng; bãi bỏ các điều kiện trước khi chính thức hoạt động; lược bỏ một số điều kiện, tiêu chuẩn chung đối với người quản lý, người kiểm soát; lược bỏ một số điều kiện hoạt động đại lý bảo hiểm, cấp phép thành lập và hoạt động của doanh nghiệp môi giới và cung cấp dịch vụ phụ trợ bảo hiểm.

Đồng thời, cắt, giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính tại 2 điều: thay việc đăng ký bằng thông báo nguyên tắc tách nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn phí bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, tái bảo hiểm; thay việc đăng ký bằng thông báo phương pháp, cơ sở phí bảo hiểm của bảo hiểm xe cơ giới.

Về nội dung sửa đổi, hoàn thiện. Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, dự thảo Luật sẽ tháo gỡ một số khó khăn, vướng mắc khác cho doanh nghiệp tại 6 điều: sửa đổi nội dung hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, sức khỏe để tránh nhầm lẫn; thay đổi tên của chi nhánh, văn phòng đại diện; nới lỏng nguyên tắc đảm nhiệm chức vụ; lược bỏ quy định về thông báo cho Bộ Tài chính sau khi công khai thông tin; mở rộng phạm vi hoạt động của đại lý bảo hiểm; kéo dài thời gian chuyển đổi chứng chỉ đại lý bảo hiểm; cho phép chuyển tiếp đối với công ty thành viên của doanh nghiệp bảo hiểm.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật sửa đổi 5 điều để đảm bảo đồng bộ với quy định của Luật Thanh tra, Luật Doanh nghiệp. Bãi bỏ 1 điều về hồ sơ cấp phép và thành lập doanh nghiệp bảo hiểm và một số khoản tại 1 Điều về hồ sơ cấp phép thành lập doanh nghiệp môi giới bảo hiểm để giao Chính phủ quy định chi tiết các hồ sơ này. Hoàn thiện quy định về vốn trên cơ sở rủi ro tại 1 điều: cho phép áp dụng song song hai mô hình vốn trên cơ sở rủi ro và biên khả năng thanh toán để doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị nguồn lực và nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin.

Ngoài ra, dự thảo Luật bổ sung 1 điều về nguyên tắc tổ chức, cá nhân góp vốn, thành lập, quản lý, kiểm soát doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, hoạt động đại lý và cung cấp dịch vụ phụ trợ bảo hiểm; bổ sung nguyên tắc đầu tư của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm tại 1 điều để đảm bảo hoạt động đầu tư được an toàn và hiệu quả.

Cho ý kiến thẩm tra về nội dung này, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị rà soát toàn diện các quy định về việc tổ chức, cá nhân tham gia góp vốn, thành lập, quản lý, kiểm soát doanh nghiệp, nhằm đảm bảo tính bao quát và đồng bộ với Luật Doanh nghiệp.

Về nội dung hoạt động và sản phẩm bảo hiểm, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan soạn thảo giải trình rõ hơn về lý do duy trì hoặc bãi bỏ loại hình sản phẩm này, dựa trên đánh giá thực tiễn triển khai Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022 và kinh nghiệm quốc tế. Mục tiêu là phải đảm bảo sự tách bạch, thống nhất giữa các trường hợp người được bảo hiểm tử vong thuộc các loại hình bảo hiểm khác nhau, tránh chồng chéo và bảo vệ tối đa quyền lợi người tham gia.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành việc sửa đổi điều kiện, tiêu chuẩn đối với người quản lý, người kiểm soát nhằm tháo gỡ vướng mắc về việc sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, Ủy ban cũng đề nghị cơ quan soạn thảo cần xem xét việc nới lỏng điều kiện bằng cấp (cho phép bằng đại học chuyên môn khác có môn học về bảo hiểm) đối với các chức danh quan trọng như Giám đốc, Tổng giám đốc cần để đảm bảo trình độ chuyên môn và năng lực điều hành hệ thống.

Về thanh tra, kiểm tra và đại lý bảo hiểm, báo cáo thẩm tra đề nghị rà soát chặt chẽ các quy định về kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro, ký quỹ và thu hồi giấy phép, đảm bảo không ảnh hưởng đến an toàn thị trường. Đối với hoạt động đại lý bảo hiểm, cơ quan thẩm tra yêu cầu thuyết minh rõ lý do sửa đổi nguyên tắc hoạt động tại Khoản 1 Điều 127, đánh giá kỹ lưỡng nguy cơ xung đột lợi ích nhằm đảm bảo công tác quản lý nhà nước hiệu quả. Đồng thời, cần làm rõ phạm vi "kiểm tra chuyên ngành" để phân biệt với hoạt động thanh tra, tránh khoảng trống pháp lý.