Thị trường hàng hóa chịu áp lực bán trong phiên hôm qua (ngày 21/9), chủ yếu đến từ nhóm năng lượng khi cả 5 mặt hàng đều giảm giá. Trong khi đó, nhóm nông sản tăng gần 2%, với đậu tương và các sản phẩm chế biến từ đậu tương dẫn dắt đà tăng. Kết phiên, MXV-Index giảm 0,69%, xuống 2.990 điểm.

Giá dầu giảm phiên thứ 4 liên tiếp
Theo ghi nhận của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), thị trường năng lượng nối dài đà giảm sang phiên thứ 4 liên tiếp. Trong đó, giá dầu Brent giảm 3,4%, xuống 100,34 USD/thùng, trong khi WTI giảm 4,51%, xuống 95,78 USD/thùng. Đây là mức đóng cửa thấp nhất của cả 2 mặt hàng trong gần 2 tuần qua.

Đà giảm diễn ra trong bối cảnh thị trường kỳ vọng Mỹ và Iran có thể nối lại đối thoại bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York trong tuần này. Nếu căng thẳng hạ nhiệt, nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu từ Trung Đông sẽ giảm, qua đó giúp thị trường bớt lo ngại về khả năng thiếu hụt nguồn cung. Theo ông Ngô Việt Hùng, Trưởng phòng Tư vấn đầu tư, Công ty Cổ phần Giao dịch Hàng hóa TP. Hồ Chí Minh (HCT - TVKD số 012 của MXV), kỳ vọng này đang kéo phần bù rủi ro trên giá dầu đi xuống, qua đó tạo thêm áp lực lên giá.
Bên cạnh yếu tố ngoại giao, Saudi Arabia đang tăng cường xuất khẩu dầu qua các cảng ở khu vực Vịnh để bù đắp phần nguồn cung bị ảnh hưởng sau vụ tấn công đường ống East-West. Dữ liệu vệ tinh cho thấy lượng dầu Saudi Arabia đi qua eo biển Hormuz trong những ngày gần đây đã tăng đáng kể so với tháng 8. Theo một số nguồn tin quốc tế, lượng dầu Saudi Arabia đi qua eo biển Hormuz khoảng 2,9 triệu thùng/ngày, trong khi lượng dầu được bốc lên tại các cảng vùng Vịnh của nước này cũng tăng mạnh.
Tuy nhiên, ông Hùng cho rằng, chưa thể kết luận rủi ro nguồn cung đã được giải quyết khi lưu lượng tàu qua Hormuz vẫn thấp hơn nhiều so với trước xung đột và tình hình Trung Đông còn diễn biến phức tạp. “Đây có thể mới là phản ứng của thị trường trước kỳ vọng căng thẳng Mỹ - Iran hạ nhiệt và nguồn cung Saudi Arabia được khôi phục một phần”, ông Hùng nhận định.
Thực tế, hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz vẫn chưa trở lại bình thường. Trong 2 ngày cuối tuần qua (ngày 19-20/9), số tàu chở hàng hóa đi qua eo biển chỉ ở mức khoảng 17 tàu, giảm mạnh so với 37 tàu một tuần trước đó. Diễn biến này cho thấy hoạt động vận chuyển dầu qua khu vực vẫn đối mặt với nhiều rủi ro, dù các nước xuất khẩu vùng Vịnh đang tìm cách duy trì nguồn cung ra thị trường.

Bên cạnh đó, các nhà sản xuất Trung Đông đang tăng cường sử dụng hình thức chuyển dầu từ tàu sang tàu ngoài khơi Oman để duy trì xuất khẩu trong bối cảnh một số tuyến vận chuyển truyền thống bị gián đoạn. Lượng dầu được chuyển theo hình thức này trong tháng 9 đã tăng lên khoảng 2,5 triệu thùng/ngày, từ mức 1,4 triệu thùng/ngày trong tháng 8, cho thấy các nhà xuất khẩu đang chủ động tìm cách duy trì dòng dầu ra thị trường.
Về chính sách, Mỹ vẫn còn khả năng bổ sung nguồn cung từ Kho dự trữ dầu mỏ chiến lược (SPR). Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright trước đó cho biết, Washington có thể tiếp tục cho vay dầu thô từ SPR nếu giá dầu duy trì ở mức cao. Trong khi đó, đường ống East-West của Saudi Arabia, vốn có công suất vận chuyển khoảng 4-5 triệu thùng/ngày, vẫn đang trong quá trình khôi phục sau vụ tấn công.
Như vậy, dù rủi ro gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông chưa được giải quyết, việc Saudi Arabia từng bước khôi phục xuất khẩu qua khu vực Vịnh cùng kỳ vọng về khả năng cải thiện quan hệ Mỹ - Iran đang khiến thị trường giảm bớt mức định giá rủi ro. Đây là những yếu tố chính kéo giá dầu giảm phiên thứ 4 liên tiếp.
Theo ông Ngô Việt Hùng, khả năng Mỹ và Iran nối lại đối thoại tại New York trong tuần này sẽ là yếu tố cần được theo dõi sát. Trong những phiên tới, giá dầu có thể tiếp tục biến động mạnh theo diễn biến ngoại giao Mỹ - Iran cũng như tình hình vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz.
Trung Quốc tăng mua, giá đậu tương bật tăng
Trái ngược với nhóm năng lượng, cả 7 mặt hàng trong nhóm nông sản đều tăng giá. Giá đậu tương kỳ hạn tháng 11 tăng 1,9%, lên 488 USD/tấn. Giá khô đậu tương kỳ hạn tháng 12 tăng 2,7%, lên 406,1 USD/tấn, trong khi dầu đậu tương kỳ hạn tháng 12 tăng 0,9%, lên 1.517,9 USD/tấn.
Động lực chính đến từ những tín hiệu tích cực trong quan hệ thương mại Mỹ - Trung trước chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Cuối tuần qua, các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đã mua thêm ít nhất 4 chuyến đậu tương Mỹ, tương đương khoảng 260.000 tấn, dự kiến giao trong tháng 12 và tháng 1.

Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ thăm Mỹ từ ngày 23-25/9 theo thông báo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc. Cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump được kỳ vọng mở ra thêm các cuộc trao đổi về thương mại, trong đó đậu tương tiếp tục là một trong những mặt hàng được thị trường theo dõi sát.
Các đơn hàng mới giúp củng cố kỳ vọng về khả năng cải thiện thương mại nông sản giữa hai nước. Tuy nhiên, đà tăng hiện tại vẫn phụ thuộc nhiều vào diễn biến thực tế của các cuộc đàm phán, trong khi nguồn cung vụ mới tại Mỹ và triển vọng mùa vụ Nam Mỹ chưa xuất hiện biến động bất lợi đáng kể.

Về vị thế trên thị trường, dữ liệu của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) cho thấy các quỹ quản lý tiền tệ đang duy trì vị thế mua ròng lớn đối với nhóm đậu tương. Việc vị thế mua tăng cao có thể hỗ trợ giá trong ngắn hạn, nhưng đồng thời khiến thị trường nhạy cảm hơn với hoạt động chốt lời nếu kỳ vọng về thương mại Mỹ - Trung không được củng cố bằng các đơn hàng mới.
Về nguồn cung, điều kiện thời tiết tại Nam Mỹ hiện chưa tạo thêm lo ngại lớn đối với triển vọng sản lượng. Tại Brazil, độ ẩm đất được cải thiện ở các vùng trồng chính đang tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động gieo trồng vụ mới. Trong khi đó, tại Mỹ, thời tiết khô hơn được dự báo quay trở lại vào đầu tháng 10, có thể hỗ trợ tiến độ thu hoạch và đưa thêm nguồn cung vụ mới ra thị trường.
Nhìn chung, nhu cầu mua đậu tương từ Trung Quốc đang tạo lực đỡ cho giá trong bối cảnh thị trường kỳ vọng quan hệ thương mại Mỹ - Trung tiếp tục cải thiện. Tuy nhiên, nguồn cung vụ mới tại Mỹ và triển vọng mùa vụ thuận lợi ở Nam Mỹ vẫn có thể gây sức ép lên giá nếu nhu cầu từ Trung Quốc không duy trì.
Tại thị trường trong nước, giá nguyên liệu đậu tương tiếp tục chịu tác động từ diễn biến tăng của giá trên sàn CBOT, cước vận tải biển và tỷ giá USD/VND. Trong đó, nguồn cung khô đậu tương giao ngay tại một số khu vực phía Bắc đang chịu ảnh hưởng bởi sự cố kỹ thuật tại một đơn vị ép dầu lớn.
Giá khô đậu tương giao ngay dạng xá tại cảng Cái Lân tăng lên khoảng 15.500 đồng/kg, trong khi giá xá tại Vũng Tàu lên khoảng 13.400 đồng/kg.

Ở chiều ngược lại, giá nông sản tại một số điểm giao nhận trên hệ thống sông của Mỹ đang giảm do nguồn cung tăng trong vụ thu hoạch mới. Tại khu vực sông Illinois và Ohio, giá hiện thấp hơn khoảng 13-19 USD/tấn so với giá trên Sàn Giao dịch Hàng hóa Chicago (CBOT), cho thấy nguồn cung tại Mỹ đang được bổ sung mạnh khi thu hoạch bước vào cao điểm.
Sự trái chiều giữa giá giao ngay trong nước và basis tại Mỹ đang tạo ra những diễn biến khác nhau đối với các nguồn hàng. Trong khi giá khô đậu tương sẵn có tại một số cảng trong nước tăng do nguồn cung cục bộ và chi phí logistics, giá cơ sở tại Mỹ lại giảm khi nguồn cung vụ mới được đưa ra thị trường.
Điều này khiến diễn biến giá đậu tương trong nước trong thời gian tới không chỉ phụ thuộc vào giá CBOT, mà còn chịu tác động từ nguồn cung tại các cảng, cước vận tải và tỷ giá. Trong khi đó, mức basis giảm tại Mỹ có thể tạo thêm dư địa cho giá nguyên liệu nhập khẩu khi nguồn cung vụ mới được bổ sung.
Trong những phiên tới, 3 yếu tố chính là diễn biến thương mại Mỹ - Trung, tiến độ thu hoạch vụ mới tại Mỹ và triển vọng thời tiết tại Nam Mỹ nhiều khả năng sẽ tiếp tục dẫn dắt diễn biến thị trường đậu tương. Trong đó, các đơn hàng thực tế từ Trung Quốc sẽ là yếu tố quan trọng để xác định liệu đà tăng hiện tại có thể được duy trì hay không.