IMF cảnh báo dư địa ứng phó với các cú sốc kinh tế toàn cầu ngày càng thu hẹp

Đầu tư AI hỗ trợ tăng trưởng, rủi ro vẫn hiện hữu

Tại buổi họp báo về Triển vọng Kinh tế Thế giới ngày 13/10, trong khuôn khổ Hội nghị thường niên Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) -Ngân hàng Thế giới, IMF nhận định kinh tế toàn cầu tiếp tục thể hiện khả năng chống chịu trước những biến động về địa chính trị, thương mại và năng lượng. Dù vậy, triển vọng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhất là khi các cú sốc có thể kéo dài và tác động không đồng đều giữa các nền kinh tế.

Theo dự báo của IMF, tăng trưởng kinh tế toàn cầu đạt 3,1% năm 2026 và 3,4% năm 2027. Lạm phát toàn cầu dự kiến ở mức 4,7% trong năm nay, trước khi giảm xuống 4,1% vào năm sau.

Đầu tư vào AI đang là một trong những động lực hỗ trợ tăng trưởng. Chi tiêu cho trung tâm dữ liệu, năng lực tính toán và hạ tầng công nghệ thúc đẩy hoạt động kinh tế, đặc biệt tại các nền kinh tế phát triển và những quốc gia tham gia sâu vào chuỗi cung ứng công nghệ.

Cùng với đó, việc điều chỉnh nguồn cung, sử dụng hàng tồn kho và chuyển sang các nguồn năng lượng thay thế đã giúp nhiều nền kinh tế giảm bớt tác động từ gián đoạn nguồn cung dầu khí.

Tuy nhiên, sức chống chịu của kinh tế toàn cầu không đồng đều. Các quốc gia nhập khẩu năng lượng phải đối mặt với chi phí đầu vào cao hơn, trong khi những nền kinh tế có nguồn lực tài chính hạn chế gặp nhiều khó khăn hơn trong việc hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.

Đầu tư AI cũng tiềm ẩn rủi ro nếu kỳ vọng về lợi nhuận và năng suất vượt quá kết quả thực tế. Một đợt điều chỉnh mạnh trên thị trường tài chính có thể khiến đầu tư suy yếu, tác động đến tăng trưởng và làm gia tăng biến động trên các thị trường vốn.

Nợ công cao làm giảm dư địa ứng phó

Một trong những vấn đề IMF lưu ý là khả năng ứng phó với các cú sốc của nhiều nền kinh tế đang chịu sức ép. Sau nhiều năm liên tiếp đối mặt với đại dịch, xung đột và biến động giá hàng hóa, không ít chính phủ đã sử dụng phần lớn nguồn lực tài khóa để hỗ trợ nền kinh tế.

Trong khi đó, chi phí vay tăng khiến gánh nặng trả nợ ngày càng lớn. Nếu lợi suất trái phiếu chính phủ tiếp tục duy trì ở mức cao, ngân sách sẽ phải dành nhiều nguồn lực hơn cho nghĩa vụ nợ, ảnh hưởng đến khả năng đầu tư phát triển và hỗ trợ nền kinh tế khi cần thiết.

Giá năng lượng và thực phẩm tăng cũng đặt các ngân hàng trung ương trước bài toán khó. Việc nới lỏng chính sách tiền tệ quá sớm có thể khiến áp lực lạm phát kéo dài, nhưng duy trì điều kiện tiền tệ thắt chặt quá lâu lại làm tăng chi phí vốn và gây sức ép lên hoạt động kinh tế.

IMF khuyến nghị chính sách tiền tệ cần dựa trên dữ liệu và diễn biến thực tế của từng nền kinh tế. Các chính phủ cũng cần có kế hoạch tài khóa đáng tin cậy để kiểm soát nợ công, đồng thời bảo đảm các biện pháp hỗ trợ người dân trước giá năng lượng và thực phẩm cao được thiết kế có mục tiêu, tránh gây thêm áp lực lên ngân sách.

Về dài hạn, IMF nhấn mạnh các quốc gia cần củng cố an ninh năng lượng, nâng cao năng lực ứng dụng AI và duy trì hợp tác thương mại quốc tế. Đây là những yếu tố quan trọng giúp cải thiện năng suất, giảm mức độ dễ tổn thương trước các cú sốc bên ngoài và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị còn hiện hữu, bài toán đặt ra không chỉ là duy trì tăng trưởng trước mắt mà còn phải khôi phục dư địa chính sách. Khi nợ công cao và chi phí vay tiếp tục gây sức ép, việc chủ động củng cố nguồn lực dự phòng sẽ quyết định khả năng ứng phó của các nền kinh tế nếu xuất hiện những biến động mới.