Khơi thông dòng vốn dài hạn cho ngành quỹ trong kỷ nguyên nâng hạng

Tạo lập chuẩn tham chiếu độc lập cho ngành quỹ trước cột mốc lịch sử

Ngày 22/9/2026, Chương trình Xếp hạng Quỹ đầu tư Chứng khoán tại Việt Nam năm 2026 (Vietnam Fund Award - VFA 2026) do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Báo Tài chính – Đầu tư và Công ty Cổ phần FiinGroup phối hợp tổ chức tại Hà Nội. Diễn ra ngay sau cột mốc lịch sử khi thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên “thị trường mới nổi thứ cấp”, sự kiện không chỉ tôn vinh các quỹ đầu tư xuất sắc, mà còn chính thức khởi đầu một chuẩn tham chiếu độc lập, minh bạch.

Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch HĐTV Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Trưởng Ban Tổ chức VFA 2026, nhấn mạnh, trong bối cảnh dòng vốn quốc tế tìm đến Việt Nam nhiều hơn, thì một chuẩn tham chiếu minh bạch, đáng tin cậy cho ngành quỹ lại càng cần thiết hơn bao giờ hết.

VFA 2026 được xác lập dựa trên việc đánh giá và vinh danh các quỹ đầu tư chứng khoán dựa trên dữ liệu, phương pháp luận chuẩn hóa có tham khảo kinh nghiệm quốc tế và quy trình thẩm định độc lập. Trọng tâm hành động của chương trình xoay quanh 4 trụ cột cốt lõi: tạo lập chuẩn tham chiếu khách quan, minh bạch cho ngành quỹ; thúc đẩy dòng vốn đầu tư dài hạn và tăng trưởng bền vững; xây dựng diễn đàn kết nối hệ sinh thái ngành quỹ; ghi nhận, vinh danh các quỹ đầu tư hoạt động hiệu quả.

Trong kỳ đánh giá đầu tiên, Chương trình VFA 2026 đã thu thập dữ liệu và thẩm định đối với 100 quỹ đầu tư chứng khoán đang hoạt động tại Việt Nam đáp ứng đủ các tiêu chí – đại diện cho phần lớn quy mô thị trường – với tổng giá trị tài sản ròng (NAV) tính đến cuối năm 2025 đạt 90.000 tỷ đồng.

"Chúng ta đã cùng nhau khởi đầu một chuẩn tham chiếu mới cho ngành quản lý quỹ Việt Nam. Một chuẩn tham chiếu được xây dựng trên dữ liệu, trên phương pháp luận khoa học và trên sự độc lập, khách quan của một hội đồng chuyên môn uy tín – điều mà ngành quỹ Việt Nam đã chờ đợi từ lâu", ông Nguyễn Sơn và bày tỏ tin tưởng VFA sẽ trở thành một diễn đàn thường niên uy tín để lan tỏa các chuẩn mực và chia sẻ thông lệ tốt.

Nhìn lại chặng đường phát triển, ngành quản lý quỹ Việt Nam đã tạo dựng được một nền tảng quy mô ngày càng rõ nét sau gần 30 năm hình thành và trưởng thành của ngành chứng khoán. Ông Sơn cho biết, tính đến cuối tháng 6/2026, cả nước có 43 công ty quản lý quỹ, 141 quỹ đầu tư chứng khoán, với tổng giá trị tài sản quản lý (AUM) của các quỹ đầu tư đạt khoảng 93 nghìn tỷ đồng, tương đương gần 3,6 tỷ USD. Nếu tính cả danh mục ủy thác đầu tư, tổng tài sản mà các công ty quản lý quỹ quản lý đạt khoảng 846 nghìn tỷ đồng, tương đương 32,5 tỷ USD.

Theo số liệu do FiinGroup thống kê, trong giai đoạn 2020 – 2026, ngành quản lý quỹ Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng AUM bình quân khoảng 16%/năm. Sự gia tăng về quy mô tài sản đi kèm với sự mở rộng mạnh mẽ của cơ sở nhà đầu tư. Tính đến tháng 6/2026, số lượng nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ đạt 733 nghìn người, tăng 1,6 lần so với thời điểm tháng 12/2024.

Đáng chú ý, các quỹ mở và quỹ ETF đã chứng minh vai trò nòng cốt khi chiếm khoảng 80% tổng giá trị tài sản ròng toàn ngành nhờ những ưu thế vượt trội về thanh khoản, tính linh hoạt trong phân bổ danh mục và mức độ minh bạch cao. Bức tranh tổng thể này khẳng định ngành quản lý quỹ đã chính thức thoát khỏi giai đoạn sơ khai để bước vào chu kỳ phát triển mới với vị thế là cấu phần không thể thiếu của thị trường vốn Việt Nam.

Tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư, chuyển đổi vận hành và chiến lược khơi thông dòng vốn

Sự kiện nâng hạng thị trường lên “thị trường mới nổi thứ cấp” mở ra dư địa dòng vốn quốc tế rất lớn. Dựa trên dữ liệu công bố từ FTSE Russell, dòng vốn ngoại đổ vào Việt Nam thông qua các quỹ chủ động và bị động ước tính có thể đạt khoảng 6 tỷ USD. Quá trình đưa Việt Nam vào rổ chỉ số FTSE GEIS sẽ được triển khai theo 4 đợt, kéo dài từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027.

Tuy nhiên, chia sẻ tại sự kiện ông Nguyễn Hữu Hiệu, Tổng Giám đốc FiinGroup lưu ý, bài học từ các thị trường quốc tế như Saudi Arabia, Kuwait hay Thái Lan chỉ ra rằng, việc nâng hạng chỉ mang lại cơ hội ban đầu, trong khi khả năng duy trì và phát triển dòng vốn dài hạn phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực của các định chế nội địa. Trong khi dòng vốn bị động thường chảy trực tiếp vào các cổ phiếu cấu thành chỉ số, thì dòng vốn chủ động từ các quỹ thị trường mới nổi và các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu lại ưu tiên tiếp cận qua các công ty quản lý quỹ nội địa, mô hình quỹ của quỹ (Fund of Funds - FoF) hoặc quỹ nhận vốn (Feeder Funds). Do đó, năng lực duy trì kết quả đầu tư (Track Record), tính thanh khoản, sự minh bạch về dữ liệu và chuẩn mực quản trị đạt cấp độ quốc tế là yếu tố quyết định để giữ chân dòng vốn ngoại.

Phát biểu tại sự kiện, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) nhấn mạnh, nâng hạng mở ra cơ hội mới cho thị trường và cả với ngành quỹ, nhưng đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu mới. Khi vị thế và mức độ kết nối của thị trường Việt Nam được nâng lên, yêu cầu đối với các định chế đầu tư chuyên nghiệp cũng phải được nâng lên tương ứng.

“Phát triển ngành quỹ không đơn thuần là tạo thêm sản phẩm đầu tư cho người dân, mà quan trọng hơn là hình thành và phát triển một lực lượng nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp, tập hợp các nguồn vốn trong xã hội, chuyển hóa những nguồn vốn phân tán thành dòng vốn có tổ chức, được quản lý chuyên nghiệp và phân bổ vào các lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị lâu dài cho nền kinh tế”, bà Phương cho biết.

Nhằm đưa ngành quỹ phát triển thực chất và bền vững trong bối cảnh mới, Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương đã công bố 6 nhóm giải pháp định hướng chiến lược:

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý và cơ chế chính sách mở rộng không gian cho ngành quỹ phát triển.

Thứ hai, thúc đẩy quá trình tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư theo hướng tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Thứ ba, phát triển sản phẩm quỹ theo hướng đa dạng, chuyên nghiệp và gắn với nhu cầu vốn của nền kinh tế.

Thứ tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và chuẩn mực hoạt động của các công ty quản lý quỹ, gắn với ứng dựng khoa học công nghệ, tính minh bạch và đạo đức nghề nghiệp.

Thứ năm, tiếp tục thúc đẩy tuyên truyền, phổ biến kiến thức cho nhà đầu tư cá nhân.

Thứ sáu, chủ động hội nhập quốc tế và thu hút các dòng vốn đầu tư dài hạn từ các định chế tài chính toàn cầu.

Ngoài ra, khảo sát chuyên sâu của FiinGroup cũng thẳng thắn chỉ ra 4 bài toán vận hành lớn mà các công ty quản lý quỹ Việt Nam phải giải quyết để đạt mục tiêu phát triển đến năm 2030: quy trình vận hành còn phân mảnh trên nhiều công cụ rời rạc; khối lượng công việc kiểm tra và báo cáo thủ công tăng mạnh theo quy mô; dữ liệu vị thế, tiền và NAV chưa được kết nối xuyên suốt (end-to-end); sự khó khăn trong việc mở rộng quy mô đa quỹ, đa sản phẩm do chi phí triển khai cao.

Để vượt qua các rào cản này, ông Nguyễn Hữu Hiệu cho rằng, các công ty quản lý quỹ không thể chỉ dừng lại ở việc "số hóa cục bộ" hay "nhúng AI vào quy trình cũ" vốn chỉ giải quyết phần triệu chứng. Thay vào đó, ngành quỹ cần thực hiện cuộc chuyển đổi ở cấp độ cao nhất. Quá trình kiến tạo hạ tầng vận hành tương lai này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa 4 chủ thể trên thị trường - công ty quản lý quỹ, nhà cung cấp dữ liệu, đơn vị công nghệ và cơ quan quản lý.