Khơi thông tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Hội nghị được tổ chức trực tiếp có kết hợp trực tuyến tại các điểm cầu NHNN khu vực và các vệ tinh tại các khu vực. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Thị Phú Hà, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam Nguyễn Văn Thân và Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh chủ trì hội nghị.

Tham dự Hội nghị còn có đại diện các bộ, ngành liên quan; ông Đào Minh Tú, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam; đại diện một số tổ chức, hiệp hội, các DNNVV, công ty, tổ chức tư vấn và 35 tổ chức tín dụng.

Tăng trưởng tín dụng dành cho DNNVV tăng 12,4%

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết DNNVV chiếm khoảng 98% số doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và nguồn thu ngân sách.

Thời gian qua, ngành Ngân hàng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng của khu vực này, trong đó có hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đơn giản hóa quy trình cho vay, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu trong đánh giá khách hàng.

Số liệu thống kê được Phó Thống đốc chia sẻ cho biết, đến ngày 28/8/2026, dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt gần 21 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025. Riêng đối với DNNVV, hiện đã có 43 tổ chức tín dụng có cam kết tín dụng ưu đãi. Dư nợ tín dụng đạt trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,4% so với cuối năm 2025, cao hơn so với tăng trưởng tín dụng bình quân của nền kinh tế và chiếm khoảng 20% tổng dư nợ của nền kinh tế.

Trong bối cảnh phấn đấu tăng trưởng 2 con số, ngành Ngân hàng không chỉ có trách nhiệm cung ứng vốn, mà còn góp phần định hướng dòng vốn vào những lĩnh vực tạo động lực mới cho tăng trưởng. Ngay trong tháng 8 vừa qua, NHNN đã có văn bản chỉ đạo các NHTM triển khai các chương trình tín dụng hướng đến DNNVV và các doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng.

Sau hơn 1 tháng triển khai, từ chỗ chỉ có 4 NHTM nhà nước đăng ký với gói 220.000 tỷ đồng, đến nay đã có 19 ngân hàng thương mại công bố thông tin chương trình, sản phẩm ưu đãi với quy mô lên trên 407.000 tỷ đồng. Lãi suất ưu đãi cam kết thấp hơn từ 1 - 2% so với mức lãi suất bình quân cùng kỳ hạn của các ngân hàng hiện đang cho vay.

Những kết quả trên cho thấy sự chủ động và tích cực của ngành Ngân hàng trong việc hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có DNNVV. Tuy nhiên, Phó Thống đốc cũng thẳng thắn chỉ ra rằng, khả năng tiếp cận vốn của DNNVV vẫn còn những khó khăn, cần tiếp tục được tháo gỡ.

Khơi thông tín dụng cho DNNVV cần sự đồng hành và phối hợp từ chính sách, ngân hàng và doanh nghiệp

Phát biểu tại Hội nghị, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng, để giải quyết bài toán tiếp cận tín dụng của DNNVV cần nhìn nhận từ cả 3 phía gồm chính sách, ngân hàng và doanh nghiệp.

Về chính sách, hệ thống quy định liên quan đến tín dụng và hỗ trợ doanh nghiệp đã được hoàn thiện theo hướng ngày càng cụ thể hơn. Tuy nhiên, điều quan trọng là các chính sách phải có tính khả thi và được triển khai hiệu quả trong thực tế.

Về phía ngân hàng, các tổ chức tín dụng phải tuân thủ các yêu cầu về quản trị rủi ro, đánh giá khả năng trả nợ, phương án kinh doanh và các điều kiện tín dụng. Vì vậy, việc doanh nghiệp có nhu cầu vốn chưa đồng nghĩa ngân hàng có thể giải ngân nếu chưa đáp ứng các điều kiện cần thiết.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực tài chính, quản trị và minh bạch thông tin. Theo TS. Đào Minh Tú, tài sản của doanh nghiệp không chỉ là nhà xưởng, máy móc hay bất động sản. Hàng tồn kho, các khoản phải thu, hợp đồng, đơn hàng, quyền sở hữu trí tuệ và dòng tiền từ hoạt động kinh doanh cũng có thể là những nguồn thông tin quan trọng để ngân hàng đánh giá khả năng trả nợ.

Khi các dữ liệu hợp pháp được kết nối và chuẩn hóa, ngân hàng có thể có thêm cơ sở đánh giá doanh nghiệp thay vì chỉ dựa nhiều vào tài sản bảo đảm truyền thống.

Một trong những vấn đề được TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh trong bài phát biểu đó là, cần xây dựng hệ thống dữ liệu kết nối về DNNVV. Khi dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, thuế, hóa đơn điện tử, bảo hiểm xã hội, sản xuất kinh doanh và các nguồn dữ liệu chính thức khác nếu được chuẩn hóa, chia sẻ theo quy định sẽ giúp ngân hàng có thêm thông tin khi thẩm định khách hàng.

Cùng với đó, doanh nghiệp cần chuẩn hóa công tác kế toán, báo cáo tài chính, quản lý dòng tiền và quản trị nội bộ. Khi thông tin tài chính và hoạt động kinh doanh được minh bạch, doanh nghiệp sẽ thuận lợi hơn trong quá trình tiếp cận vốn.

Từ thực tế hiện nay, TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh: Tín dụng ngân hàng không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu vốn trung, dài hạn của doanh nghiệp. Do đó, cùng với tín dụng ngân hàng, cần phát triển thị trường vốn, trái phiếu doanh nghiệp và các kênh huy động vốn khác.

Hoàn thiện chính sách, đa dạng nguồn vốn để DNNVV tiếp cận tín dụng thuận lợi hơn

Từ góc độ cộng đồng DNNVV, ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV Việt Nam cho biết, những năm qua ngành Ngân hàng đã đồng hành, chia sẻ với những khó khăn của doanh nghiệp. Hiệp hội DNNVV ghi nhận và đánh giá cao sự vào cuộc của NHNN và toàn hệ thống ngân hàng, đặc biệt trong năm 2026.

Trong điều hành chính sách tiền tệ, NHNN đã triển khai nhiều giải pháp nhằm ổn định thị trường tiền tệ, tạo điều kiện cho tín dụng tăng trưởng, hướng nguồn vốn vào sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Các tổ chức tín dụng cũng triển khai nhiều chương trình, sản phẩm tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, tiếp cận vốn vẫn là một trong những vấn đề doanh nghiệp quan tâm hàng đầu. Khó khăn không chỉ nằm ở lãi suất mà còn ở điều kiện vay, tài sản bảo đảm, hồ sơ chứng minh dòng tiền và khả năng đáp ứng các yêu cầu của tổ chức tín dụng.

Để tháo gỡ khó khăn các DNNVV đang gặp phải, ông Thân đề xuất nghiên cứu thí điểm ngân hàng số chuyên biệt cho DNNVV và hộ kinh doanh; đa dạng hóa các tổ chức cung ứng tín dụng ngoài hệ thống tổ chức tín dụng; thúc đẩy phát triển thị trường bao thanh toán và tài trợ khoản phải thu; phát triển hệ sinh thái xếp hạng tín nhiệm và dữ liệu phục vụ đánh giá doanh nghiệp nhỏ và vừa; thúc đẩy DNNVV tham gia sâu vào các chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại Hội nghị, đại diện các doanh nghiệp và hiệp hội doanh nghiệp địa phương cũng trực tiếp phản ánh những khó khăn trong quá trình tiếp cận tín dụng. Nhu cầu vốn được đề cập ở nhiều nhóm, từ vốn lưu động, đầu tư máy móc, mở rộng nhà xưởng đến vốn trung và dài hạn cho các dự án.

Các hiệp hội doanh nghiệp địa phương đề nghị tăng cường cơ chế kết nối ngân hàng - doanh nghiệp, nhất là với doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp mới mở rộng hoạt động và những ngành có chu kỳ vốn đặc thù. Doanh nghiệp cũng mong muốn các chương trình tín dụng ưu đãi được hướng dẫn cụ thể hơn về điều kiện, hồ sơ và quy trình.

Từ phía ngân hàng thương mại, đại diện Vietcombank, BIDV, Agribank và MB cho biết, tín dụng DNNVV đang có tốc độ tăng trưởng cao hơn mức tăng trưởng tín dụng chung của ngân hàng. Các ngân hàng đang tiếp tục cải tiến quy trình tín dụng, đẩy mạnh số hóa và chủ động tiếp cận khách hàng. Việc sử dụng dữ liệu về doanh thu, dòng tiền, lịch sử giao dịch và lịch sử tín dụng giúp ngân hàng có thêm cơ sở đánh giá hoạt động thực tế và thiết kế sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu của doanh nghiệp.

Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Phú Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết, qua khảo sát, làm việc tại các địa phương, Ủy ban nhận thấy tiếp cận vốn là một trong những vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm nhất, bên cạnh chi phí tuân thủ và thủ tục hành chính.

Theo bà Phú Hà, dù Chính phủ và NHNN đã có nhiều chính sách hỗ trợ, bài toán tiếp cận vốn của DNNVV vẫn còn phức tạp. “Doanh nghiệp mong muốn tiếp cận vốn nhưng ngân hàng cũng là doanh nghiệp. Các ngân hàng phải bảo đảm quản trị rủi ro, không thể cho doanh nghiệp vay rồi sau đó bị mất vốn”, bà Phú Hà nói.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho biết, Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017 đã đưa ra nhiều chính sách nhưng kết quả thực hiện chưa đạt kỳ vọng. Vì vậy, trong quá trình xây dựng Luật Phát triển DNNVV, tính khả thi và khả năng tổ chức thực hiện được đặc biệt chú trọng.

Để tăng khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV, bà Hà cho rằng, cần nâng cao năng lực tài chính, quản trị của doanh nghiệp, đồng thời xây dựng hệ thống dữ liệu công khai, minh bạch và kết nối hiệu quả. Bên cạnh đó, cần chú trọng cơ chế tư vấn, hỗ trợ tại địa phương để chính sách thực sự đến được với doanh nghiệp.

Cần sự vào cuộc đồng bộ từ nhiều phía

Phát biểu kết luận Hội nghị, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho rằng, khó khăn trong tiếp cận tín dụng của DNNVV xuất phát từ nhiều phía, bao gồm môi trường kinh doanh, yêu cầu quản trị rủi ro của ngân hàng và những vấn đề nội tại của doanh nghiệp. Vì vậy, việc tháo gỡ cần có sự phối hợp đồng bộ.

Thống đốc Phạm Đức Ấn đề nghị sau Hội nghị, các đơn vị thuộc NHNN thực hiện tổng hợp kiến nghị, trong đó cần phân loại rõ từng nhóm vấn đề, xác định vấn đề nào thuộc thẩm quyền của NHNN để xử lý, vấn đề nào cần phối hợp với bộ, ngành khác để kiến nghị cấp có thẩm quyền; đồng thòi tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế chính sách tín dụng ngân hàng, tạo điều kiện tháo gỡ khó khăn cho DNNVV tiếp cận vốn; triển khai hiệu quả các chương trình tín dụng đối với các đối tượng ưu tiên trong đó có DNNVV; chủ động nghiên cứu xây dựng đề án thí điểm phân tích dữ liệu dòng tiền phục vụ hoạt động thông tin tín dụng nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn đối với DNNVV.

Đối với các TCTD, Thống đốc đề nghị cần chủ động nắm bắt nhu cầu vốn, đồng hành cùng doanh nghiệp; tiếp tục cải tiến quy trình, thủ tục cho vay, rút ngắn thời gian xét duyệt trên cơ sở tuân thủ quy định pháp luật.

Theo Thống đốc, hoạt động tín dụng cần từng bước chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa trên tài sản bảo đảm sang đánh giá đầy đủ hơn hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Phương án kinh doanh, doanh thu, dòng tiền, lịch sử tín dụng, lịch sử giao dịch và năng lực quản trị cần được xem xét cùng với các thông tin liên quan khác.

Một điểm được Thống đốc Phạm Đức Ấn nhấn mạnh là cách thức kết nối giữa ngân hàng và doanh nghiệp cần thay đổi. Thay vì chờ doanh nghiệp tìm đến ngân hàng, ngân hàng cần chủ động tìm hiểu doanh nghiệp, nắm bắt nhu cầu vốn và đặc điểm hoạt động của từng ngành, từng lĩnh vực.

Theo đó, ngân hàng cần hiểu rõ chu kỳ sản xuất, kinh doanh, dòng tiền và đặc điểm vốn của doanh nghiệp để thiết kế sản phẩm và phương thức giải ngân phù hợp.

Thống đốc cũng yêu cầu các ngân hàng tiếp tục số hóa quy trình tín dụng, giảm thời gian xử lý hồ sơ nhưng vẫn bảo đảm an toàn hoạt động và tuân thủ quy định.

Ở chiều doanh nghiệp, Thống đốc cho rằng, các DNNVV cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch thông tin tài chính, xây dựng phương án kinh doanh khả thi và quản lý dòng tiền tốt hơn. Hồ sơ pháp lý của doanh nghiệp, dự án và tài sản bảo đảm cũng cần được hoàn thiện.

Doanh nghiệp đồng thời cần đổi mới mô hình kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và đa dạng hóa nguồn vốn, thay vì phụ thuộc vào một kênh tài trợ duy nhất.

Thống đốc tin tưởng rằng sau Hội nghị này, sự phối hợp giữa NHNN, các tổ chức tín dụng, các bộ, ngành, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp sẽ ngày càng thực chất, góp phần từng bước giải quyết những khó khăn và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là DNNVV tiếp cận vốn, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.